• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 5037339
  • Số người đang xem: 13
  • Trong ngày: 1988
  • Trong tuần: 24018
  • Trong tháng: 1205096
  • Trong năm: 4685116
Trang chủ

Ca trù trên đất Phượng Hoàng

( 23:40 | 04/11/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Quốc Trường

 

Yên Dũng - đất Phượng Hoàng là vùng quê giàu truyền thống. Trải qua biến cố, thăng trầm của lịch sử, nơi đây vẫn gìn giữ được nhiều di tích đình, đền, chùa, đồng thời bảo tồn nhiều di sản văn hoá phi vật thể quý báu. Ngoài quan họ và chèo cổ, mới đây Yên Dũng còn tổ chức khôi phục và phát huy bộ môn nghệ thuật ca trù, vốn từng là sản phẩm văn hoá đặc sắc của vùng quê này.

Tháng 5 vừa qua, trong một lần về công tác ở Yên Dũng tôi đã có may mắn được dự buổi ra mắt của câu lạc bộ ca trù huyện. Thật ngạc nhiên, bởi ca trù ở Bắc Giang đã bị mai một từ rất lâu và kể từ sau khi được UNESCO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể đại diện cho nhân loại cần được bảo vệ (cùng với quan họ), chỉ có Đoàn nghệ thuật (chèo, ca múa nhạc) tỉnh mới thành lập được CLB và có vài ca nương thể hiện được về loại hình nghệ thuật này. Như để giải thích cho sự ngạc nhiên của tôi, ông Nguyễn Văn Lượng, Trưởng Phòng Văn hoá và Thông tin huyện Yên Dũng cho biết: “Thực hiện sự chỉ đạo của ngành VHTT&DL, ngay từ khi quan họ và ca trù được UNESCO vinh danh, Phòng VH-TT đã sớm tham mưu với lãnh đạo huyện hình thành ý tưởng tổ chức khôi phục và phát triển các hình thức sinh hoạt văn hóa tinh thần, trong đó đặc biệt quan tâm đến ca trù. Trên cơ sở phong trào văn hóa văn nghệ ở các địa phương, nhất là những nơi vốn xưa kia là vùng đất ca trù của huyện, phòng đã chọn lựa được một số nhân tố mà năng khiếu và chất giọng phù hợp với bộ môn nghệ thuật này. Cùng với sự hỗ trợ của một số doanh nghiệp trên địa bàn, huyện đã gửi bà Nguyễn Thị Thu Hương đến theo học tại CLB ca trù Thái Hà nổi tiếng đất Hà thành, để nắm bắt các kiến thức, sự hiểu biết, cách hát cũng như sưu tầm các bài hát của ca trù. Sau khi trở về bà Hương đã tổ chức hướng dẫn và cùng tập với những nhân tố được chọn lựa tại các xã, thị trấn trong huyện. Qua gần 3 tháng chuẩn bị miệt mài, CLB ca trù Yên Dũng đã được ra mắt với gần 20 thành viên tham gia, do bà Đặng Thị Chấn làm Chủ nhiệm, các phó chủ nhiệm là bà Hương và ông Lưu Văn Lang. Ngay trong buổi ra mắt ấy, nhiều tiết mục ca trù đặc sắc đã được các ca nương trong CLB thể hiện thành công, tạo dấu ấn rõ nét trong lòng đông đảo nhân dân”.

Bà Chấn, chủ nhiệm CLB tâm sự: “Mặc dù mới được hình thành, thành viên trong CLB phần lớn đều đã nhiều tuổi (từ hơn 50 đến gần 80 tuổi) xong các thành viên đều hết sức tích cực. Hàng tuần CLB tổ chức tập tại địa điểm nhà văn hóa cũ của Tiểu khu 4 (thị trấn Neo). Tại đây ngoài việc tập luyện nhuần nhuyễn những bài hát đã được học, CLB còn sưu tầm sách, đĩa VCD, thu âm các chương trình hát ca trù trên sóng phát thanh nhằm có được các hình thức thể hiện phong phú, đặc sắc nhất trong nghệ thuật ca trù. Hiện nay CLB có 2 cuốn sách về ca trù được lưu giữ từ nhiều năm, các thành viên trong CLB cũng đã biểu diễn tốt khoảng 15 tiết mục hát ca trù, với nhiều giọng khác nhau, như: Sông Thương nước chảy đôi dàng (hát sẩm huê tình); Đào hồng, đào tuyết; 1000 năm Thăng Long – Hà Nội (hát nói); Thư tình không viết (hát gửi thư); Hát Ru (điệu hát giai, ru)…Cùng với việc tập, CLB cũng thường xuyên tiếp nhận các thành viên mới đam mê môn nghệ thuật này như chị Nguyễn Thị Đào, Nguyễn Thị Lệ…”

Có một điểm thuận lợi trong hoạt động của CLB là rất nhiều thành viên trong CLB là người làng Đông Hương, xã Nham Sơn – vùng đất ca trù của Yên Dũng trước kia, nơi có kép Siêu - nghệ nhân chơi đàn đáy, hay ca nương Hoàng Thị Bích - người hát ca trù hay đến độ người đi qua cửa đình mải nghe nên vấp ngã. Nhờ vậy, CLB đã “chiêu nạp” được những nhân tố chủ chốt, như ông Đào Ngọc Lân (gần 80 tuổi) - một nghệ nhân chơi trống chầu bài bản, từ nhỏ đã được theo bố là Đào Văn Sắc – Chánh tổng Hương Cảo đi nghe hát ca trù. Say mê từ ấy nên ông đã dùng đấu đong thóc để tập đánh trống sau mỗi lần đi nghe hát về. Hơn nửa thế kỷ bỏ bẵng, nhưng khi đến với CLB, bằng năng khiếu bẩm sinh, ông vẫn chơi trống rất hay để cùng với nghệ nhân đàn đáy Đặng Văn Lượng (cán bộ phòng Văn hóa -Thông tin huyện) tạo thành “cặp bài trùng” và là linh hồn của CLB. Ngoài ra, có thể kể đến ca nương Hoàng Thị Luyến (con gái ca nương Hoàng Thị Bích) bà Nguyễn Thị Sử là chắt nội của cụ Cai chuyên tổ chức các đám diễn ca trù ở đất Yên Dũng xưa và ca nương Nguyễn Thị Thu Hương cũng có bố là nghệ nhân hát ca trù…Với lực lượng dồi dào ấy, chỉ qua vài tháng, CLB đã tạo được sức hút lớn đối với nhân dân trong vùng. Một số doanh nghiệp đã tài trợ cho CLB, đồng thời Phòng VH-TT đã có sự hỗ trợ về kinh phí mua sắm trang thiết bị, tạo điều kiện về cơ sở vật chất tập luyện. Đến nay, CLB cũng đã tổ chức được một số buổi diễn trước công chúng, trong đó nổi bật là diễn khai mạc tại Hội diễn quan họ và chèo toàn huyện và sắp tới diễn tại hội đình Đông Hương nhằm giới thiệu và góp phần phát triển phong trào hát ca trù tại đây.

Ông Nguyễn Văn Lượng cho biết: “Việc thành lập được CLB ca trù là một thành công lớn của huyện Yên Dũng trong việc bảo tồn di sản văn hóa nhân loại. Hiện nay, ngoài tạo điều kiện cho CLB hoạt động, thường xuyên được tập luyện, biểu diễn, huyện cũng chú trọng đến việc động viên các thành viên trong CLB quảng bá, truyền dạy rộng rãi, nhằm thu hút nhiều đối tượng tham gia, nhất là tầng lớp thanh niên. Trước mắt, các ca nương, nghệ nhân tổ chức tập luyện cho chính con cháu của mình và sau đó là với những người khác đam mê ca trù. Câu lạc bộ đã có kế hoạch tăng cường giao lưu với những CLB ca trù nổi tiếng khác trong và ngoài tỉnh để học tập, trau dồi làm phong phú thêm vốn hiểu biết về bộ môn nghệ thuật truyền thống này. Đó chính là vấn đề cốt lõi để ca trù tiếp tục được bảo tồn và phát huy trên vùng đất Yên Dũng, qua đó tạo được những tác động tích cực đối với đời sống xã hội./.

;?>