• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 5041243
  • Số người đang xem: 13
  • Trong ngày: 378
  • Trong tuần: 27922
  • Trong tháng: 1209000
  • Trong năm: 4689020
Trang chủ

Nghệ nhân Phú Hiệp – người “thổi hồn” vào quan họ cổ

( 19:19 | 05/12/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

                                                                                                                    Quốc Trường

 Từ nhiều năm qua, đi đến bất cứ sân khấu quan họ nào trên địa bàn tỉnh cũng bắt gặp một người đàn ông có vóc người nhỏ bé, khuôn mặt ưa nhìn. Khi thì anh sắm vai diễn viên với chất giọng mượt mà, lúc anh đứng sau cánh gà giúp đỡ các bạn diễn trẻ trước khi biểu diễn. Anh là Nguyễn Phú Hiệp, người làng Thổ Hà, xã Vân Hà (Việt Yên.

Tôi biết Nguyễn Phú Hiệp cách nay tròn 10 năm, khi ấy lần đầu tiên tôi được nghe anh hát tại buổi tổng kết công tác văn hóa của huyện Việt Yên. Ngay từ lần ấy tôi đã rất ấn tượng với chất giọng và phong thái của anh. Sinh ra tại làng quê Thổ Hà-vùng đất quan họ nên từ khi còn nhỏ Phú Hiệp đã rất mê hát quan họ. Ngày ấy mỗi khi làng có hát anh lại  tìm mọi cách để được xem những canh hát quan họ cổ do các bậc cha, chú thể hiện nơi đình làng. Năm 1980 anh vào quân đội, 4 năm trong quân ngũ, nhờ chút vốn liếng “học mót” thời trẻ anh đã trở thành “cây” văn nghệ trong đơn vị, nhiều lần được đi diễn phục vụ đông đảo nhân dân. Ra quân, dù bận rộn với công việc mưu sinh nhưng anh vẫn “cắp tráp” theo các cụ cao tuổi trong làng để học lối hát quan họ cổ. Đam mê và chịu khó học hỏi, Phú Hiệp đã tự mình sưu tầm và thể hiện được nhiều lối hát, bài hát quan họ cổ có độ khó cao và chẳng biết tự bao giờ nghiễm nhiên trở thành “truyền nhân” xuất sắc của phong cách quan họ Thổ Hà, hay chính xác hơn là quan họ bên bờ Bắc sông Cầu. Hơn 20 năm qua, anh đi diễn, đi hát khắp nơi, tham gia hầu hết các cuộc biểu diễn quan họ trên vùng đất Việt Yên, trong địa bàn tỉnh Bắc Giang và thậm chí “mang chuông” sang tận Bắc Ninh thi thố tài năng. Đến đâu anh cũng được người quan họ trân trọng nết chơi đúng cách, như: khiêm tốn, giản dị những vẫn thanh lịch, nhã nhặn. Cũng trong ngần ấy thời gian anh tham gia CLB hát quan họ của làng với vai trò diễn viên rồi sau đó là chủ nhiệm. Ngoài ra giảng dạy 2 khóa tại khóa nhạc 20, 21 lớp dân ca của Trường Trung cấp Văn hóa,Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Giang, đồng thời dạy hát quan họ cho các cháu thiếu nhi ở nhiều địa phương. Phú Hiệp tâm sự: “Ở đâu làm đẹp cho quan họ, ở đó có tôi”!

May mắn cho Phú Hiệp bởi ngoài việc được xem và hát từ bé anh còn được nhiều nghệ nhân trong làng dạy cách hát. Vì vậy hình thành cho mình một cái e quan họ như các cụ nói, nghĩa là vang, rền, nền, nẩy. Mỗi khi anh hát là cái mầu quan họ được thể hiện rõ nét, hạt quan họ nảy đều rất trong và đẹp. Nghệ sỹ ưu tú Thúy Cải trong buổi tối vinh danh quan họ với chủ đề Quan họ - Trường tồn và lan tỏa do chi hội nghệ sỹ Bắc Ninh tổ chức, sau khi nghe anh hát điệu lề lối Kim lan đường bạn cũng đã phải thốt lên rằng: đúng là khuôn vàng, thước ngọc. Cũng chính bằng khả năng ấy, Phú Hiệp đã vinh dự được tham gia nhiều cuộc liên hoan lớn và lần nào cũng đoạt giải. Trong ngôi nhà nhỏ nằm giữa làng Thổ Hà của anh treo đầy những bằng khen, giải thưởng, như: giải Bạc, giải Đồng tại Liên hoan giọng hát hay dân ca trên sóng phát thanh do Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức; HCB hát canh quan họ trong nhà năm 2000 do Bộ Văn hóa,Thể thao và Du lịch tổ chức tại Thái Nguyên. Cùng đó là nhiều giải thưởng hát đơn, hát đôi tại hội diễn, liên hoan dân ca cấp tỉnh. Đặc biệt, những năm trước đây khi hội Lim (Bắc Ninh) mở rộng đối tượng tham gia thi hát quan họ, anh cùng với liền anh Nguyễn Đăng Nam, người bạn diễn cùng làng trong suốt 20 năm qua thường xuyên tham dự và giành được giải cao…Ở tuổi 49, Phú Hiệp được đông đảo bạn diễn, các nhà phê bình, nghiên cứu văn hóa ghi nhận là nghệ nhân quan họ đích thực!

“Yêu vì quan họ giữ mầu làm duyên”

Trong cuộc sống đời thường, anh sống giản dị, mộc mạc, nhà anh không có vật dụng gì giá trị ngoài một chiếc ti vi, 1 chiếc cát-sét và chiếc xe máy đã cũ để phục vụ việc đi lại. Để bảo đảm kinh tế, anh cùng vợ tráng bánh đa nem để bán buôn và bán lẻ ngoài chợ. Những lúc ít việc, anh xách ghế, gương, kéo, lược ra gốc đa đầu làng cắt tóc góp phần tăng thu nhập. Nhưng không phải vì vậy mà anh bỏ bẵng việc hát quan họ. Với cương vị phụ trách CLB quan họ làng, anh thường xuyên tổ chức cho các thành viên luyện tập, biểu diễn. Dịp đầu năm 2010 mới đây, CLB đã giành giải A liên hoan quan họ toàn huyện và nhiều thành viên của CLB trở thành nòng cốt của đội quan họ huyện Việt Yên dự liên hoan cấp tỉnh lần thứ nhất. Đặc biệt, từ khi quan họ đượcUNESCO vinh danh, trong suốt 1 năm qua, theo chương trình phối hợp với Trung tâm Văn hóa tỉnh, Đoàn nghệ thuật chèo, ca, múa nhạc Bắc Giang, anh đã sắp xếp thời gian miệt mài đến khắp các làng trong huyện nhằm truyền dạy cách hát quan họ, cách dựng một canh hát quan họ cổ cho liền anh, liền chị. Phú Hiệp trăn trở: Quan họ ở Bắc Giang những năm qua phát triển mạnh nhưng chỉ ở bề rộng chứ chưa có chiều sâu. Nhiều nơi hiện không có người để hát trọn vẹn một canh. Quan họ lời mới với nhạc đệm hiện đại quá nhiều mà hát lời cổ thì thưa vắng. Đến nay anh đã giúp đội quan họ làng Mai Vũ, xã Ninh Sơn và làng Sen Hồ, thị trấn Nếnh (Việt Yên) thực hiện được một canh hát ấy. Anh cho biết, việc tổ chức canh hát là rất quan trọng trong hát quan họ, chính vì vậy mà anh luôn đi sâu định hướng giúp các thành viên nhận thức tổng quát và hiểu được thế nào là một canh hát quan họ cổ, trang phục phù hợp với canh hát... Cùng đó, truyền dạy cách hát bắt đầu từ giọng lề lối (trình diễn giới thiệu giọng nam, giọng nữ) đến hát giọng vặt (2 bên nam nữ trình bày những bài hát hay nhất của mình) và kết thúc bằng lời giã bạn với các làn điệu, ca từ thể hiện tình cảm lưu luyến chia tay…

Vào dịp hè anh nhận lời tham gia tổ chức dạy thiếu nhi học hát quan họ tại Nhà văn hóa thiếu nhi tỉnh. Anh tâm sự: những việc ấy chiếm khá lớn thời gian hàng ngày. May mắn là vợ và con gái ủng hộ cho niềm đam mê ấy nên mình vẫn luôn giữ được nhiệt huyết đối với phong trào hát quan họ của tỉnh. Với Phú Hiệp, quan họ như dòng máu chảy trong cơ thể và việc được hát, được diễn là để cho dòng máu ấy lưu thông!”. Và để chứng minh cho điều mình khẳng định, anh tặng tôi một bài thơ mà anh tự sáng tác có tựa đề Thuyền Em. Trong bài có hai câu mà anh rất tâm đắc và coi đó như định hướng nghệ thuật của mình: “Nghìn xưa, nghìn sau, nghìn sau/ Yêu vì quan họ giữ mầu làm duyên”./.

;?>