• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 3926915
  • Số người đang xem: 39
  • Trong ngày: 4313
  • Trong tuần: 13425
  • Trong tháng: 94672
  • Trong năm: 3574692
Trang chủ

Đền Nhẫm Lũng và truyền thuyết Bà mẹ Hang Non

( 19:33 | 05/12/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

                                                                                                                   

Đồng Ngọc Dưỡng

 Đền Nhẫm Lũng, xã Bắc Lũng nằm kề bên dòng sông Lục Nam nhìn ra dãy Huyền Đinh hùng vĩ thuộc sườn tây Yên Tử. Ngôi đền gắn liền với truyền thuyết về thời kỳ “mở đất, mở nước’ của nhân dân các dân tộc vùng sông Lục núi Huyền. Truyền thuyết về bà Mẹ hang Non và tam vị Đại vương đã phản ánh khá rõ về nét văn hóa dân gian độc đáo ở vùng đất này.

         Thời Hùng Vương, có người đàn bà họ Tống ở An Phú đã ướm thử bàn chân của mình vào dấu bàn chân trên đá ở cạnh giếng Trúc thuộc cánh đồng dưới thũng lũng núi Khám bên hữu ngạn sông Lục Nam về nhà thụ thai, mãn kỳ ba năm sinh được một bọc ba trứng nở ra ba con rắn. Hàng ngày bà đi chợ, làm đồng ba con rắn lại lột xác thành hoàng tử khôi ngô tuấn tú giúp bà việc nhà. Một hôm bất chợt bà về nhà sớm thấy ba hoàng tử đang làm việc nhà, ba hoàng tử hốt hoảng vội chui vào lốt rắn và bỏ chạy lên núi cao. Bà mẹ liền chạy theo gọi con trở lại nhưng ba con của ba vẫn chạy miết lên rừng và chui vào một hang lớn. Bà mẹ tìm cách lôi con trở lại, không may bà dẫm phải đuôi một con. Tuy đứt đuôi nhưng con rắn ấy vẫn chui được vào hang và người đời đã gọi con rắn đó là ông Cộc và hai con kia là ông Dài.

Về truyền tích này sách Lục Nam địa chí ghi: Ở bờ sông Lục Nam thuộc xã Khám Lạng có ngôi miếu thờ tam vị Đại vương, phía trước có nhiều vực sâu bên dưới thì lắm thủy tộc, trên có thạch bàn. Tương truyền thời Hùng Vương có một ngư phủ cầu thần núi Yên Phú, sinh được một người con gái, năm hai mươi tuổi ra sông tắm bị rồng cuốn rồi có mang sinh một bọc được ba con trai, lớn lên họ rất khôi ngô. Vào canh ba đêm nọ, mưa gió nổi lên, họ biến thành ba con rắn chui vào núi Lãm Sơn biến mất. Người mẹ thương khóc đi tìm chỉ thấy hai đuôi, vì thế sau gọi một ông Dài hai ông Cộc. Chỗ hang núi các con hóa thông ra sông Lục Nam thành ba cái vực, còn chỗ bà mẹ mất gọi là vực Dẫm.

Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng đó là nét văn hóa dân gian phản ánh thời kỳ Mẫu hệ của dân tộc. Cuộc đời bà Mẹ gắn với cuộc sống bên sông nước và núi rừng, đó cũng là hình tượng của cư dân hái lượm và cư dân vùng chiêm trũng. Ông Cộc, ông Dài gắn với các loài thủy tộc. Bà Mẹ hang Non sống bên ông Cộc, ông Dài mà làm nên sự tích. Bà Mẹ dẫm vào dấu chân trên đá rồi thụ thai sinh ra một bọc ba con… còn gợi về nhiều truyền thuyết trong lịch sử dân tộc, phải chăng đó còn là tín ngưỡng thờ đá mà đã thấy dấu chân “khổng lồ” hay dấu chân Phật trên đá ở chùa Cao, Khám Lạng và nhiều điểm di tích khác trên địa bàn tỉnh. Những truyền thuyết này đều phản ánh về thời kỳ dựng nước của dân tộc trong đó có vùng đất Lục Nam. Bên cạnh núi Khám bây giờ còn cả một quần thể di tích gồm đền Trung, đền Thượng và đền Hạ, cạnh sông Lục Nam có đền Nhẫm Lũng thờ bà Mẹ hang Non và tam vị Đại vương.

Đền Nhẫm Lũng được xây dựng từ lâu đời và đã được tu sửa tôn tạo qua nhiều giai đoạn. Ngôi đền hiện nay có bình đồ kiến trúc kiểu chữ đinh gồm tòa tiền tế ba gian nối tòa hậu cung một gian. Phần liên kết các vì mái đơn giản kiểu kèo kìm cánh báng, quá giang gác tường, các cấu kiện kiến trúc không chạm khắc. Giá trị nổi bật nhất của di tích là các tài liệu, hiện vật còn bảo lưu được và tín ngưỡng về người được thờ ở đền. Theo truyền lại đền Nhẫm Lũng xưa có đến 36 đạo sắc phong từ đời vua Lê Dụ Tông niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ sáu (1710), đời vua vua Lê Ý Tông (1737)…đến năm Khải Định thứ chín (1924) ban tặng cho các vị thần. Do sự biến lịch sử nay nhà đền chỉ còn lưu giữ được bốn đạo sắc, bốn tấm bia đá thời Lê và thời Nguyễn và nhiều đồ thờ tự khác có giá trị lịch sử văn hóa.

Đền Nhẫm Lũng cùng đền Trung, đền Thượng, đền Hạ, chùa Khám Lạng, chùa Cao ở vùng Khám Lạng - Bắc Lũng làm nên một quần thể di tích đặc biệt ghi dấu về  thời kỳ lịch sử dựng nước của dân tộc. Hàng năm tại quần thể di tích này mở hội vào các ngày 13 đến 15 tháng Ba âm lịch với nhiều trò chơi dân gian mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, độc đáo nhất vẫn là đám rước rầm rộ diễn tả cảnh bà Mẹ hang Non đến tìm con.

                                                                                                                                                  

 

;?>