• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4803598
  • Số người đang xem: 9
  • Trong ngày: 4648
  • Trong tuần: 44434
  • Trong tháng: 971355
  • Trong năm: 4451375
Trang chủ

Nghề thủ công truyền thống của dân tộc Tày ở bản Luông xã Vĩnh Khương huyện Sơn Động

( 00:38 | 24/01/2011 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Dương Thị Dung

 Bản Luông cách trung tâm huyện Sơn Động chừng 8km, từ trung tâm xã đi vào bản khoảng chừng 4km. Dân trong bản gần 100% là người Tày ở bản Luông chủ yếu vẫn làm nông nghiệp là chính, ngoài ra, còn có một số nghề thủ công truyền thống. Sản phẩm làm ra vừa phục vụ cho sinh hoạt hàng ngày cũng như lao động sản xuất vừa mang trao đổi, mua bán, góp phần tăng thu nhập, nâng cao đời sống cho bà con.

Nghề rèn sắt: nghề này đã có từ lâu đời. Bà con thường tự rèn lấy các dụng cụ phục vụ cho lao động sản xuất mang tính chất đặc thù, gồm: dao quắm, cày, bừa, cuốc, xẻng, liềm, hái, liềm, dao quắm và các loại dao dùng trong gia đình.

 Kỹ thuật chế tác thủ công nhưng đòi hỏi nhiều công sức, và kỹ thuật khá cao được thực hiện nhiều công đoạn. Khi rèn thường có hai thợ: thợ cả và thợ thứ. Sắt được cho vào nung đến khi đủ độ chín, thợ cả gắp sắt ra để lên đe. Tiếp đó dùng búa con, to vừa đánh vừa điều chỉnh thợ hai quai búa tạ đàn sắt. Khi sắt không còn nóng đỏ lại cho vào nung và lại đàn uốn theo đặc thù từng loại sản phẩm, cho đến khi thành hình thì cho thép vào đầu lưỡi dụng cụ để tạo độ sắc. Sau khi đã tạo được sản phẩm, thì cho vào tôi trong nước lạnh và mài rũa cho sản phẩm đẹp hơn, bền hơn, thuận tiện cho người sử dụng. Nghề rèn sắt hiện nay đã bị mai một và không còn ai trong bản làm nữa.

 Nghề đan lát: Nghề đan lát là một nghề khá phổ biến trong cộng đồng người Tày ở bản Luông. Sản phẩm chính của nghề đan lát là: thúng, gùi, dần, sàng, nia, bồ, phên. Nguyên liệu là tre nứa, tự lấy ở trên rừng. Các sản phẩm có cạp thì dùng dây mây để buộc. Tùy từng sản phẩm, với kích thước to hay nhỏ mà người thợ chặt tre, nứa thành từng đoạn cho vừa phải và có lóng đan khác nhau. Tuy nhiên, đây là một nghề phụ bên cạnh nghề nông, vào những lúc nhàn rỗi mới được bà con làm. Sản phẩm chủ yếu dùng để phục vụ đời sống sinh hoạt và sản xuất của chính gia đình mình. Hiện nay nghề đan lát trong gia đình vẫn được bà con duy trì.

 Nghề trồng bông dệt vải:  Xưa kia, hầu như gia đình nào ở bản Luông cũng có một mảnh nương để trồng bông. Nếu gia đình có nhân khẩu càng nhiều thì diện tích nương trồng bông càng lớn. Trước tiên phải nói đến kỹ thuật trồng cây bông. Đất bãi được cày, cuốc kỹ sao cho đất nhỏ, mịn, tơi xốp. Sau đó lấy cây có đầu nhọn chọc lỗ, tra hạt xuống và lấp kín hạt. Cây bông được trồng vào khoảng tháng 4, tháng 5 âm lịch, đến tháng 8- tháng 10 là được thu hoạch. Khi quả bông chín, nở thì thu hái mang về nhà. Bông được tách ra khỏi vỏ phơi khô. Bông phơi càng được nắng thì càng trắng, sợi bông càng mịn. Sau khi phơi khô, đồng bào dùng cán bông tách hạt ra. Bông được vắt thành từng con dài chừng một gang tay và dùng để se sợi. Lúc nông nhàn, bà con mang sợi ra nhuộm chàm hoặc nhuộm nâu tùy theo sở thích và mục đích sử dụng. Sợi đã nhuộm được mang dệt trên khung cửi thành từng tấm vải. Công việc dệt vải được phụ nữ Tày thực hiện. Theo quan niệm truyền thống, người con gái Tày chỉ được coi là đã trưởng thành khi biết trồng bông, dệt vải và may vá quần áo, thêu thùa. Hiện nay, ở bản không còn hộ nào trồng bong, dệt vải và tự may vá quần áo chỉ còn các cụ già biết cách làm.

 Nghề trồng mía nấu mật: Nguyên liệu là cây mía được địa phương trồng trên nương, rẫy, trong vườn nhà. Thông thường cây mía được bà con trồng trên bãi đất cao, hay ruộng cao. Vì như vậy cây mía mới ngọt, quay được nhiều đường hơn. Công cụ ép mía bao gồm: hai trụ gỗ tròn to, có bánh răng ăn khớp vào nhau, được đặt trên giá đỡ được giằng chắc chắn. Giá đỡ này được nối bằng cần ra ngoài dùng trâu để kéo. Sau khi ép được nước mía, đem lọc sạch, cho vào chảo gang đun sôi. Đun tới khi nào chảo mật có màu nâu là được. Ngoài nấu mật mía bà con còn nấu được cả đường phên. Cách nấu như sau: nấu như nấu mật đến khi đặc thì hòa vôi bột vào theo tỷ lệ nhất định và nấu cho tới khi nào đặc sánh thì đổ ra cho vào khuôn khoảng 1 ngày. Sản phẩm là những miếng đường phên có màu nâu, rất hấp dẫn. Mật mía và đường phên được sử dụng trong gia đình hoặc đem ra chợ bán. Hiện nay nghề nấu mật mía cũng không còn được duy trì.

 Nền kinh tế truyền thống của người Tày ở Bản Luông, sản xuất nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo. Một số nghề đã mang lại nguồn thu nhập đáng kể, nâng cao đời sống. Tuy nhiên, ở bản Luông hiện nay các nghề kể trên hầu như đã bị mai một. Trước thực trạng đó, việc tiến hành bảo tồn, gìn giữ vốn văn hóa của cộng đồng dân tộc Tày nói chung và nghề thủ công truyền thống nói riêng, đồng thời có thể tìm hướng đi cho các nghề này sao cho phù hợp với thực tiễn hiện nay là rất cần thiết từ đó góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho đồng bào. Muốn làm được điều đó,  ý thức gìn giữ trong cộng đồng đảm nhận một vai trò hết sức quan trọng và mang tính tiên quyết.

;?>