• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4803428
  • Số người đang xem: 29
  • Trong ngày: 4478
  • Trong tuần: 44264
  • Trong tháng: 971185
  • Trong năm: 4451205
Trang chủ

Phong tục thờ cúng của người Nùng, thôn Quý Sơn xã Bảo Sơn huyện Lục Nam

( 00:56 | 24/01/2011 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Nguyễn Thị Trang

 

       Bảo Sơn là một trong những xã miền núi của huyện Lục Nam. Đây là một trong những thôn chiếm 90%  người dân tộc Nùng sinh sống. Tín ngưỡng thờ cúng là một trong những tục lệ không thể thiếu trong mỗi gia đình của người Nùng thôn Quý Sơn xã Bảo Sơn huyện Lục Nam.

         Trong một năm người Nùng rất cọi trọng việc thờ cúng vào các dịp lễ tết và các ngày lễ như: Tết thanh minh 3/3, Tết Đoan Ngọ 5/5, 15/7, 10/10.

         Trong gia đình của nhà người Nùng  thường bao giờ cũng có ba ban thờ. Ban thứ nhất thờ thần, thờ thánh của gia đình. Đây là nơi tôn nghiêm  được gia chủ đặt ở gian chính giữa của ngôi nhà, bàn thờ mụ được đặt ở phía dưới, chếch về phía tay phải, được làm bằng tre, nhỏ.  Khi con cái lập gia đình sinh con, sau ba ngày là phải lập bàn thờ mụ cho đứa trẻ. Việc lập bàn thờ mụ là để bà mụ che chở cho đứa trẻ, có ý nghĩa rất quan trọng  giúp cho đứa trẻ  được khỏe mạnh, ngoan ngoãn không quấy khóc. Ban thờ này cũng được đặt ở gian chính giữa trong ngôi nhà. Ban thờ thứ ba thờ gia tiên, được đặt tại gian chính của ngôi nhà,. Đây là ban thờ chính trong gia đình người dân tộc Nùng. Thường vào dịp đầu năm mới, mỗi gia đình phải chuẩn bị  ba con gà sống thiến để làm đồ lễ thần, lễ thánh,  lễ bà mụ và tổ tiên, ông bà, nhưng không cần là gà mái tơ hay gà chưa đạp mái như các dân tộc khác. Gà làm lễ được nuôi cả một năm, để chuẩn bị. Ngoài ba ban thờ trên người Nùng còn có  ban thờ “tướng” (ở một số nơi còn gọi là ban thờ thần cửa). Ban thờ này được làm bằng  một ống tre nhỏ, gắn ở trên tường phía bên phải cửa chính ra vào. Ban thờ này ngăn “ma gà, ma só” vào nhà, nên được đặt ngay cạnh cửa chính. Khi bắt gà chuẩn bị làm lễ vào đêm giao thừa, thì phải làm lễ trình thần ‘tướng” trước để thần tướng cho phép  rồi sau đó được bắt gà làm thịt. Nếu không xin phép, gia chủ sẽ gặp điều không may mắn.

    Tục thờ cúng của người dân tộc Nùng được lưu truyền từ năm này qua năm khác và được tính từ đêm Giao thừa 12h đêm của năm cũ vào thời khắc chuyển giao sang năm mới.

     Các nghi lễ được chuẩn bị từ đêm giao thừa (30/12 âm lịch) “Pi mả”: đón năm mới. Mỗi gia đình chuẩn bị một con gà sống thiến, vài lạng thịt luộc, một gói bánh kẹo làm đồ lễ, cúng để thông báo với thần thánh, ông bà tổ tiên năm cũ đã qua và cầu chúc cho một năm mới gặp nhiều may mắn.

    Từ đêm giao thừa đến sáng mùng một tết âm lịch, trên bàn thờ gia tiên bao giờ cũng phải có một con gà sống thiến luộc, để làm lễ và chỉ được hạ lễ vào một giờ chiều  mùng một tết, sau khi đã làm lễ và hóa vàng xong. Hiện nay người dân tộc Nùng vùng Quý Sơn vẫn còn giữ tục lệ trong hai ngày mùng một và mùng hai tết thường ăn thịt gà, các thực phẩm khác như thịt lơn, cá, trâu, bò hầu như không ăn. Trong ngày mùng một, chỉ những người con trai được đi chúc tết, còn con gái không được đi. Khi con gái đã đi lấy chồng,  mùng hai tết mới được về lễ tết cha mẹ đẻ của mình vì họ quan niệm mùng hai là tết con rể .

     Người Nùng  thôn Quý Sơn không có tục thờ thần “ông công, ông táo” ở trong nhà mà vào dịp 23 tết âm lịch, mỗi gia đình chuẩn bị một lễ đem ra miếu của làng thắp hương ông công, ông táo.

     Từ mùng Một tết âm lịch đến rằm tháng Giêng, người dân dành thời gian để hội họp, vui chơi, ca hát, nghỉ ngơi sau một năm lao động vất vả và chuẩn bị cho công việc của năm mới.

     Ngoài việc thờ cúng vào các dịp lễ tết người dân tộc Nùng cũng rất coi trong việc thờ cúng trong các ngày lễ, như : tết thanh minh,  ngày xá tội vong nhân.

     Để chuẩn bị cho Tết Thanh minh 3/3 “Xột thám”, từ chiều mùng hai, các gia đình đều cho người đến phần mộ của nhà mình dọn cỏ sạch sẽ. Mùng ba đồ lễ chuẩn bị thắp hương là xôi ba màu, loại xôi này là đồ lễ không thể thiếu trong tết thanh minh của người Nùng, được làm từ ba loại củ và lá. Thứ nhất là: nghệ được giã nát lọc lấy nước rồi ngâm gạo để tạo màu vàng. Lá cẩm đỏ, hoặc lá cẩm xanh giã ra lọc lấy nước ngâm gạo để tạo màu đỏ xanh. Tiếp đến là lá cây sau, cũng được giã lọc nước ngâm gạo tạo màu đen. Sau đó đem gạo nấu xôi.  Cùng với xôi ba màu là gà trống thiến luộc. Có thể nói, đặc trưng đồ cúng của người Nùng  là gà trống thiến, mà không phải là gà khác.

      Một trong những tục thờ cúng không thể thiếu của người Nùng thôn Quý Sơn đó là ngày xá tội vong nhân : rằm tháng Bảy. Đây là một ngày  lễ đặc biệt của người Nùng. Vào dịp này người dân thường chuẩn bị bánh vắt vai, giống như bánh rợm của người Kinh. Dịp lễ này, người con rể phải mang lễ đến nhà bố mẹ vợ  gồm hai con vịt, hai đấu gạo tẻ, hai đấu gạo nếp. Người Nùng có quan niệm cái gì cũng có đôi có cặp, con số hai, số chẵn và số đẹp. Trong ngày lễ rằm tháng bảy, món ăn chủ đạo là thịt vịt và được tính theo khẩu phần ăn mỗi người là một con vịt. Đây là một tục lệ không thể thiếu của người Nùng thôn Quý Sơn cho đến nay vẫn được duy trì.

    Trải qua nhiều thế hệ và mặc dù có ảnh hưởng cuộc sống của người Kinh,  như trang phục, cưới xin, ma chay...nhưng những tục lệ về thờ cúng của người Nùng thôn Quý Sơn xã Bảo Sơn huyện Lục Nam cho đến nay vẫn được duy trì không bị mai một.

 

 

;?>