• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4513446
  • Số người đang xem: 13
  • Trong ngày: 4700
  • Trong tuần: 44738
  • Trong tháng: 681203
  • Trong năm: 4161223
Trang chủ

Tín ngưỡng thờ cúng của người Sán Dìu

( 02:48 | 24/08/2011 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Sán Dìu là một trong 7 dân tộc có số dân trên một nghìn người sinh sống trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Theo số liệu thống kê năm 1999 số lượng người Sán Dìu là 23.779 người sống tập trung chủ yếu ở các huyện  Yên Thế, Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động và xã Hương Sơn huyện Lạng Giang. Do có lịch sử truyền thống từ lâu đời, người Sán Dìu có một nền văn hoá độc đáo mang đậm bản sắc văn hoá tộc người cho đến nay vẫn được duy trì và bảo tồn như tín ngưỡng thờ cúng.

Nói đến tín ngưỡng thờ cúng của người Sán Dìu trước tiên chúng ta  phải nói đến tục thờ cúng tổ tiên. Thông thường mỗi gia đình của người Sán Dìu đều có một bàn thờ tổ tiên được đặt sát tường chính gian giữa, gian trung tâm của ngôi nhà chính. Trên ban thờ đặt một bát hương đó là nơi tôn nghiêm nhất. Người Sán Dìu rất coi trọng việc thờ cúng tổ tiên, vì vậy đây là một nghi lễ không thể thiếu của người dân được thực hiện vào các ngày lễ tết, tuần tiết trong năm. Đồ lễ dùng để cúng  có thể là lễ chay hoặc lễ mặn nhưng người Sán Dìu có một đặc trưng là không cúng bằng nước trắng mà phải là nước chè. Cùng với việc thờ cúng tổ tiên người Sán Dìu cũng rất coi trọng việc thờ cúng táo quân. Cứ vào ngày 23 tháng chạp người dân lại chuẩn bị đồ lễ cúng táo quân gồm : bánh dợm, bánh giò, thịt lợn, người Sán Dìu có lệ không bao giờ cúng cá vào ngày lễ này. Nơi thờ táo quân thường được đặt chung với ban thờ tổ tiên (bên tay trái từ ngoài nhìn vào) và được đặt thấp hơn bát hương thờ tổ tiên một cấp.

Bên cạnh việc thờ cúng táo quân, người Sán Dìu cũng có lệ thờ cúng thổ công: thường thổ công không có ban thờ mà chỉ là một ống hương được làm bằng tre để dưới gầm bàn thờ tổ tiên. Người Sán Dìu quan niệm rằng thờ thổ công chính là thờ vị thần trông nom chăm sóc con người cũng như vật nuôi, gia súc trong gia đình, chính vì vậy mà họ rất tôn thờ vị thần này. Ngoài ra, người Sán Dìu còn có tín ngưỡng thờ thần cửa: Bất kỳ một gia đình nào cạnh cửa chính ra vào bên tay phải bao giờ cũng gài một ống tre nhỏ có cắm hương đây là ban thờ vị thần cửa. Họ thờ vị thần này với mong muốn vị thần cửa sẽ giúp họ canh giữ nhà cửa không cho ma tà, quỷ sứ đến xâm hại, quấy nhiễu gia đình.

Một trong những tín ngưỡng thờ cúng không thể thiếu của người Sán Dìu đó là tục lệ thờ cúng bà mụ: ban thờ này được làm bằng tre đặt ngay đầu giường của người sản phụ trên ban thờ đặt một bát hương nhỏ. Mỗi khi gia đình có một đứa trẻ được sinh ra là phải lập một bàn thờ mụ và cúng cho đến khi đứa trẻ lên ba tuổi mới thôi. Người Sán Dìu quan niệm rằng bà mụ chính là người nặn ra đứa trẻ đồng thời cũng có nhiệm vụ chăm sóc bảo vệ đứa bé. Mỗi đứa trẻ có một bà mụ hộ mệnh cho mình. Việc cúng mụ được coi như  một tín ngưỡng được người dân tôn thờ vì họ quan niệm rằng có thờ bà mụ sẽ giúp cho đứa trẻ hay ăn chóng lớn, không quấy khóc và sẽ dễ nuôi hơn.

Người Sán Dìu vốn làm nghề nông nghiệp là chính chủ yếu là trồng lúa nước và hoa màu, do vậy mà họ cũng rất coi trọng việc thờ cúng thần nông. Tục lệ này mang tính chất cộng đồng, được dân làng thống nhất chọn vào một ngày nhất định. Lệ cúng thần nông để thần bảo vệ cho dân làng có một mùa vụ tươi tốt, không bị sâu hại làm hỏng, làm ăn thuận lợi gặp nhiều may mắn.

Cùng với các tục lệ trên, người Sán Dìu còn có tục thờ thành hoàng làng. Địa điểm thờ thành hoàng làng là đình chung của thôn làng. Theo quan niệm của người dân việc thờ thành hoàng làng để thần phù hộ cho mưa thuận gió hoà, mùa màng tươi tốt. Đây cũng là một tập tục mang tính công đồng. Vị thần được người dân tộc Sán Dìu tôn thờ là thành hoàng chính là vị thần thổ địa. Đây là vị thần có nhiệm vụ bảo vệ sự an toàn cho làng bản, che chở cho cuộc sống của dân làng. Vị thần này có mặt ở mọi nơi trong làng bản. Chỉ khi nào nghỉ ngơi mới về nơi có thế đất đẹp, cao rộng, thoáng mát, vì vậy mà mỗi làng bản của người Sán Dìu đều dành một nơi có địa thế linh thiêng cao rông để xây dựng nơi ở cho các vị thần thổ địa. Cứ vào ngày 1/1 âm lịch mỗi gia đình trong làng bản đều cử một thành viên là người đại diện cho gia đình đến xin lộc cầu an, lễ vật mang theo gồm: gà, rượu, xôi. Khi cả làng đã có mặt đông đủ người cao tuổi trong làng (già làng) là người có uy tín đọc bài văn cúng với nội dung cầu mong thần bảo vệ dân làng được mạnh khỏe, mùa màng bội thu, súc vật không bị dịch bệnh, người làng được no đủ. Khấn xong mỗi người lần lượt lên trước ban thờ thần xin đài âm dương để chọn người giữ cửa làm lễ trong năm. Khi có người xin được đài thì buổi lễ dừng lại vì họ cho rằng thần đã chọn ra được người có uy tín canh giữ đình làng trong năm. Người được lựa chọn được dân làng tín nhiệm và có nhiệm vụ cứ vào mùng một, ngày rằm đến đình lo liệu công việc. Sau khi chọn được người giữ cửa xong mọi người hạ lễ và cùng ăn chung một bữa cơm vui vẻ.

Ngoài các tín ngưỡng thờ cúng trên, người Sán Dìu còn thờ thần, thờ phật, thờ tổ sư. Các ban thờ này chỉ có những người làm thầy cúng mới lập ban thờ.

Phong tục thờ cúng của người Sán Dìu có từ xa xưa cho đến nay vẫn được bảo tồn và duy trì. Hiện nay cuộc sống của người dân có nhiều thay đổi và cũng ít nhiều có ảnh  hưởng cuộc sống của người kinh như : trang phục, cưới xin… Việc duy trì và lưu giữ các tín ngưỡng này phải nói đến vai trò của những người làm nghề thầy cúng. Nhờ vậy mà các phong tục của người Sán Dìu không bị mai một.

;?>