• SỞ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH BẮC GIANG - Đ/C SỐ 74 Đ. NGUYỄN THỊ LƯU - P. NGÔ QUYỀN - TP. BẮC GIANG
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 1924476
  • Số người đang xem: 31
  • Trong ngày: 465
  • Trong tuần: 20928
  • Trong tháng: 1572253
  • Trong năm: 1572253
Trang chủ

Nét đẹp tục cưới của người Sán Dìu ở bản Hạ

( 18:52 | 09/10/2011 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Thân Quang Huy

Bản Hạ là một trong 24 thôn, bản miền núi của xã Kiên Thành, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Là một vùng đất cổ, giàu truyền thống lịch sử - văn hóa của xã Kiên Thành, từ thời Lý khoảng cuối thế kỷ XI, nơi đây đã có cư dân sinh sống. Hàng trăm năm nay nhân dân nơi đây sống hòa thuận, đoàn kết với những lệ tục do chính họ đặt ra và luôn xây dựng và duy trì nó. Trong kháng chiến chống Pháp, đơn vị du kích người Sán Dìu xã Kiên Thành (trong đó có người Bản Hạ) là một trong những đơn vị khá mạnh, chiến đấu mưu trí, dũng cảm, đánh bật nhiều cuộc càn quét của Pháp và sự quấy rối, nổi loạn của Sằn Váy Thìn, bảo vệ làng bản được an toàn. Bản Hạ nằm tại trung tâm xã Kiên Thành, phía Đông giáp với thôn Minh Sơn, xã Kiên Thành, phía Tây giáp với thôn Trại Giáp, phía Nam giáp với thôn Trung Phú, phía Bắc giáp thôn Gai và chợ Tân Thành.

Hiện nay Bản Hạ là một đơn vị lớn của xã Kiên Thành với số dân là 570 người, 120 hộ cư trú, trong đó 98 hộ dân tộc Sán Dìu, trên 90% là người Sán Dìu sinh sống. Người Sán Dìu là một trong những cư dân thuộc nhóm ngôn ngữ Hán Tạng, người Sán Dìu ở thôn Bản Hạ là bộ phận di dân từ Trung Quốc, do nhiều lý do khác nhau, người Sán Dìu di cư vào Kiên Thành, Lục Ngạn chủ yếu theo đường Quảng Ninh sang. Người Sán Dìu ở thôn Bản Hạ có số lượng ít nhưng vẫn giữ được nhiều truyền thống, phong tục, tập quán đặc trưng của dân tộc mình qua việc cưới xin, ma chay...

Theo quan niện của người Sán Dìu việc cưới (hôn nhân) là một việc quan trọng của đời người, việc cưới và tổ chức cưới không chỉ là việc của cô dâu, chú rể mà là việc chung của cả gia đình và cộng đồng làng bản. Hôn nhân của người Sán Dìu theo chế độ hôn nhân một vợ một chồng, người Sán Dìu sống theo chế độ "phụ hệ", "phụ quyền", việc hôn nhân là do nhà trai quyết định, nhà gái không có quyền lựa chọn, sau khi cưới cô dâu chú rễ chuyển về nhà trai ở. Theo phong tục truyền thống, hôn nhân của người Sán Dìu diễn ra theo 4 bước:

- Bước 1: Xin lá số - lổông nén sang: Là bước khởi đầu, thăm hỏi để xác định việc hôn nhân, để chuẩn bị bước này nhà trai tìm ông mối (moi nhin) giỏi và mát tay để giúp đỡ, việc hôn nhân do ông mối đảm nhận. Để xin lá số thành công nhà trai phải nhờ anh em, họ hàng hoặc người quen biết ở gần nhà cô gái tìm hiểu về gia đình và cô gái, sau đó sẽ hỏi ý kiến xem thích ai làm ông mối. Việc xem lá số là cả một quá trình phức tạp để đi đến việc chấp thuận cuối cùng là cô dâu và chú rể có lấy được nhau không. Phép xem tuổi căn cứ vào ngày tháng và năm sinh của cả hai người nam nữ, trong đó ngày, tháng, năm sinh đều được quy về mệnh thuộc ngũ hành: kim - mộc - thuỷ - hoả - thổ, để xem sự tương sinh, tương khắc và thuyết âm dương của hai lá số có hợp nhau không...đồng bào Sán Dìu ở thôn Bản Hạ quan niệm hôn nhâu có một mục đích quan trọng là để duy trì nòi giống, bởi vậy việc xem cô gái có khả năng sinh con khoẻ mạnh hay không là việc quan trọng khi chọn vợ.

- Bước 2: Báo yên - hạ thênh: Đây là nghi lễ nhằm báo cho nhà gái biết việc xem lá số cho đôi nam nữ đã thành công mọi quẻ đều thuận, đôi trai gái hợp nhau có thể tiến hành hôn lễ. Nghi lễ này do ông mối tự đi sang nhà gái nói chuyện và thông báo, khi đó ông mối mới chính thức hỏi nhà gái và cô gái có chấp thuận để nhà trai và chàng trai đến hỏi và tiến hành cuộc hôn nhân. Lễ vật mang sang chủ yếu là lễ ngọt gồm: nải chuối, trầu cau, chè, thuốc...

- Bước 3: Ăn hỏi - bạo nhít: Sau cuộc thương lượng giữa ông mối và gia đình nhà gái, cô gái thành công ông mối về nói với nhà trai chuẩn bị. Nhà trai chuẩn bị rượu, gạo nếp, gà sống để làm lễ ăn hỏi, đại diện nhà trai, ông mối và thanh niên bạn chú rể sẽ mang lễ sang nhà gái. Trong lễ ăn hỏi nhà trai sẽ thưa chuyện và định ngày làm đám cưới và thời gian đón dâu. Ngày cưới và thời gian đón dâu được nhà trai nhờ thày cúng xem rất cẩn thận, cách xem tháng cưới lại phụ thuộc vào tháng sinh của cô dâu.

Đồ thách cưới gồm: tiền bạc, rượu, gạo nếp, chăm màn...Đối với người Sán Dìu ở Bản Hạ sau khi ăn hỏi song hai bên chính thức coi nhau là thông gia. Thời gian từ khi làm lễ ăn hỏi đến khi tổ chức hôn lễ trong hai gia đình chẳng may có người quá cố thì việc tổ chức đám cưới phải bị hoãn lại chờ chịu tang ít nhất là 100 ngày thì mới tiến hành hôn lễ. Khi có người mất dù họ nhà trai hay họ nhà gái thì cô dâu, chú rể dù chưa chính thức làm đám cưới vẫn phải sang chịu tang.

- Bước 4: Lễ cưới - Sênh ca chíu: Trước đây, lễ cưới thường diễn ra trong 3 ngày, khi nhà trai và nhà gái bắt đầu dựng rạp vào buổi chiều ngày thứ nhất cũng là lúc nhà trai tiến hành mang đồ thách cưới sang nhà gái, đoàn nhà trai gồm ông mối, họ hàng nhà trai và 5 thanh niên bạn của chú rể bưng lễ, sau nhiều nghi lễ đám cưới được bắt đầu. Trong tiệc cưới hai họ tổ chức ăn uống và hát "sinh ca chíu cô" giao lưu cho tới khi nhà trai đón dâu về và hôn lễ kết thúc.

Bản Hạ được hình thành từ lâu đời với các thiết chế văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo và các luật tục chặt chẽ, người dân nơi đây sống chan hòa, thân thiện và sôi nổi, mến khách, thể hiện sự đoàn kết đồng bào các dân tộc cùng sinh sống trên mảnh đất này, tạo nên nét đặc sắc riêng của bản làng miền núi, là địa chỉ giàu tiềm năng du lịch của huyện Lục Ngạn và của tỉnh Bắc Giang.

;?>