• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 3409593
  • Số người đang xem: 27
  • Trong ngày: 4132
  • Trong tuần: 14002
  • Trong tháng: 114077
  • Trong năm: 3057370
Trang chủ

Đình Mai Hiên – một di tích tiêu biểu của miền sơn cước

( 20:40 | 26/02/2012 ) Bản để inGửi bài này qua Email

An Lập là một xã vùng cao nằm ở phía đông huyện Sơn Động. Vùng đất này có lịch sử hình thành từ rất lâu đời và gắn bó mật thiết với vùng đất thuộc miền sơn cước của tỉnh Bắc Giang. Trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước, người dân An Lập đã chung sức chung lòng xây dựng quê hương, tạo nên một truyền thống lịch sử vẻ vang và nhiều nét văn hoá tốt đẹp mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc. Trong số đó, ngôi đình Mai Hiên chính là một di tích lịch sử quan trọng, một minh chứng xác thực về một thời oanh liệt trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt. Di tích nằm cách thành phố Bắc Giang chừng 85km về phía đông.

Căn cứ vào nguồn tài liệu Hán-Nôm và các hiện vật cổ trong di tích, cho thấy đình Mai Hiên có lịch sử xây dựng từ thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII). Khi ấy, đình thuộc địa phận xã Bích Trĩ, tổng Tây Đoàn, châu Sơn Động. Theo lời của các cụ cao tuổi ở địa phương kể rằng, đình Mai Hiên trước đây có quy mô lớn, toạ lạc ở trung tâm làng Mai Hiên. Đình có bố cục theo kiểu hình chữ đinh (T) gồm 1 toà tiền tế 3 gian 2 chái nối vuông góc với toà hậu cung 2 gian. Hệ thống kết cấu gỗ trong đình được làm bằng gỗ lim to với đường kính trung bình khoảng 45cm. Ở ngay cạnh đình là con đường quốc lộ 31- một tuyến đường huyết mạch trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc và ngã ba giao cắt giữa đường đi Lạng Sơn với Sơn Động. Địa điểm này xưa kia luôn được coi như tâm điểm gây sự chú ý của kẻ địch mỗi khi có chiến sự xảy ra. Trong suốt chiều dài lịch sử từ thời Lý chống quân Tống, thời Trần chống quân Nguyên Mông, thời Lê chống quân Minh… cho đến thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng đất này luôn là bãi chiến trường khói lửa ác liệt. Vì vậy, trong thời gian từ 1947-1948, đình Mai Hiên đã bị thực dân Pháp đốt phá và không được nguyên vẹn như xưa. Đến khoảng những năm 1976-1977, nhân dân địa phương đã hưng công xây dựng lại ngôi đình trên nền đất cũ với quy mô nhỏ hơn ngôi đình cổ, làm nơi thờ thánh tôn nghiêm và sinh hoạt tín ngưỡng cho nhân dân trong vùng.

Hiện nay, đình Mai Hiên tọa lạc trên một khu đất cao rộng, thoáng đãng ở trung tâm làng Mai Hiên (nay là thôn Han 2) thuộc xã An Lập, huyện Sơn Động. Phía trước đình là khoảng sân rộng, ở góc sân có một cây đa cổ thụ cành lá xum xuê xanh tốt toả bóng mát khiến ngôi đình càng thêm vẻ cổ kính, uy nghiêm; bao quanh đình là khu dân cư trù mật. Xa xa phía bên trái đình là dãy đèo Sến trùng trùng điệp điệp tạo nên một khung cảnh núi non hùng vĩ giữa một chốn linh thiêng.

Nhìn tổng thể, ngôi đình hiện nay có bình đồ kiến trúc hình chữ đinh gồm 3 gian tiền tế nối với 1 gian hậu cung. Toà tiền tế được lợp ngói sông Cầu, bờ nóc lợp ngói bò. Xung quanh đình được bưng ván gỗ, phía trước có để hai cửa sổ chấn song con tiện. Bộ khung gỗ liên kết vì mái đình được làm bằng gỗ tứ thiết, với lối kết cấu vì kèo cánh báng đơn giản, không chạm khắc cầu kỳ. Toà hậu cung có tường xây gạch chỉ ngoài phủ vữa. Mặt mái trước xây bổ 4 cột đồng trụ nối với tường mái tạo 1 gian, đóng cửa ván lùa. Phía mặt mái trước góc vỉ ruồi có trang trí hình mặt nguyệt. Nền đình lát gạch chỉ, bên trong có đặt ban thờ xây bằng gạch. Trên ban thờ có bài trí các đồ thờ tự như: bát hương, nậm rượu, bàn đài bằng đá…Trong khu di tích còn bảo lưu được 1 số hiện vật quý như: hệ thống chân tảng đá nhám và cuốn gia phả của tộc họ Vi lập năm Thành Thái thứ 6 (1894). Đây chính là những tài liệu, hiện vật xác thực giúp cho việc nghiên cứu, tìm hiểu giá trị của di tích.

Một điểm đáng chú ý cần quan tâm khai thác, nghiên cứu là đình Mai Hiên nằm trong vùng văn hoá có quần thể di tích đền Vua Bà và miếu Đức Ông - một trong những di tích ghi dấu ấn quan trọng trong cuộc khởi nghĩa chống quân Minh (thế kỷ XV) vào thời Lê của nhân dân các dân tộc vùng An Lập nói riêng và nhân dân huyện Sơn Động nói chung.

Qua khảo sát thực tế, xem xét nội dung cuốn gia phả tộc họ Vi còn lưu giữ ở trong đình Mai Hiên cho thấy: đình Mai Hiên tôn thờ thờ thần Cao Sơn và 2 vị tướng soái làm quan trong triều Lê (thế kỷ XV) là Vi Đức Lục, Trần Thúc Long – đây là các vị đã có công đánh giặc Minh bảo vệ vùng đất trọng yếu phía đông bắc của Tổ quốc.

Để tưởng nhớ công ơn của các vị, hàng năm vào ngày mồng 7, 8 tháng Giêng tại trung tâm đình Mai Hiên, dân làng lại long trọng tổ chức hội lệ. Trong lễ hội, ngoài phần lễ trang nghiêm còn có nhiều hình thức sinh hoạt văn hoá, văn nghệ dân gian mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc như: Hát nhà tơ, đánh cờ, đấu vật, đánh đu, kéo co…thu hút đông đảo nhân dân từ các vùng xung quanh đến tham dự. Qua đây cho thấy, lễ hội đình Mai Hiên là một lễ hội lớn còn bảo lưu nhiều dấu ấn của một vùng đất văn hiến An Lập. Cùng với quần thể di tích đền Vua Bà và miếu Đức Ông, đình Mai Hiên tạo thành một địa chỉ du lịch văn hoá hấp dẫn du khách mỗi khi mùa lễ hội về trên miền đất núi rừng Sơn Động.

Với những giá trị tiêu biểu về mặt lịch sử văn hóa, đình Mai Hiên được UBND tỉnh Bắc Giang ra quyết định xếp hạng là Di tích Lịch sử - Văn hoá (Quyết định số 2163/QĐ-UBND ngày 19 tháng 12 năm 2008) nhằm tri ân với công trạng lớn lao của những vị thánh, vị thần được thờ trong di tích. Đồng thời cũng để bảo tồn, phát huy giá trị của một di sản văn hóa vật thể hiếm hoi trên miền đất sơn cước của tỉnh Bắc Giang.

Lương Hàn Mai

;?>