• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4315354
  • Số người đang xem: 32
  • Trong ngày: 949
  • Trong tuần: 12062
  • Trong tháng: 483111
  • Trong năm: 3963131
Trang chủ

Quán Chúc Tân Yên – Dấu xưa Kinh Bắc

( 20:53 | 26/02/2012 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Ăn cơm ba bát/ Tắm mát ao xuềnh xoàng/Ngồi hàng quán Chúc. Đó là câu phương ngôn rất đỗi quen thuộc của nhân dân Đại Hóa-Tân Yên. Từ thị trấn Nhã Nam theo hướng Tây chỉ đi ngót 5km là đến làng Chúc nơi có di tích quán Chúc tọa lạc. Là loại hình di tích đặc biệt trong không gian văn hóa làng quê ở Tân Yên, quán Chúc có lẽ là di tích đầu tiên ở Bắc Giang được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa.

Cũng như nhiều loại hình di tích khác, đình, đền, chùa, quán Chúc có lịch sử xây dựng từ lâu đời và được thiết kế theo lối kiến trúc cổ truyền thống. Theo các nhà nghiên cứu văn hóa cho biết loại hình công quán được manh nha hình thành và phát triển mạnh từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVII. Bích Câu Đạo quán gắn với câu chuyện về Trần Tú Uyên và Giáng Kiều là một điển hình cho sự phát triển về loại hình di tích này ở thế kỷ XV. Di tích quán Chúc ở Tân Yên cũng nằm trong khung niên đại đó, xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XVII. Với chức năng ban đầu gắn với Đạo Lão và Đạo Giáo sau là trạm nghỉ, dừng chân cho khách qua đường.


Quán Chúc hiện nay còn bảo lưu được nhiều nét kiến trúc cổ có sự đan xen của hai thời đại thời Lê Trung Hưng và thời Nguyễn. Di tích được xây dựng ở ngay đầu làng, nơi mà ai tới làng Chúc cũng được đi qua chiêm ngưỡng và nghỉ mát. Bình đồ kiến trúc của ngôi quán Chúc hiện nay hình chữ nhất gồm ba gian hai chái bốn mái đao cong, để thông thoáng. Dài: 10,5m, rộng: 5,2m. Các bức gian đều nhau theo chiều dài: 2,05m x 5. Bộ khung vì mái gỗ lim còn chắc chắn gồm bốn hàng chân cột, mỗi hàng sáu cột, hai hàng cột cái và hai hàng cột quân chạy song song được liên kết bởi hệ thống hoành, xà ngang, xà dọc, hệ thống kẻ tạo vì mái. Phần liên kết các vì mái theo lối kiến trúc cổ truyền thống ở hai vì mái gian giữa kiểu vì kèo cột ván, kẻ suốt, hai vì còn lại liên kết theo kiểu vì kèo cột ván, xà cộc, kẻ suốt. Các cấu kiện kiến trúc tuy không chạm khắc nhưng vẫn còn đượm màu thời gian cổ kính có giá trị nghiên cứu văn hóa mỹ thuật và kiến trúc cổ. Bộ khung gỗ của quán Chúc làm bằng gỗ lim bào trơn đóng bén. Bốn mặt quán để trống thông thoáng, trong có sàn gỗ lim chia làm ba cấp, mặt gỗ giờ cũng đã nhẵn lỳ. Theo thứ tự cấp trên cùng sàn gỗ lim cao so với nền quán: 70cm, cạnh 1,8m x 1,75m. Sàn hai, sàn ba thấp hơn sàn một 20cm.

Xung quanh di tích còn bảo lưu được nhiều cây xanh cổ thụ có đến vài trăm năm tuổi, chắc cũng bằng tuổi của di tích. Cảnh quan di tích đẹp lại tọa lạc ở ngã ba đầu làng nơi mà ai đến làng Chúc đều có thể vào nghỉ chân được. Quán Chúc là nơi ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử gắn liền với văn hóa làng Chúc. Với đặc thù riêng của loại hình công quán, quán Chúc không phải là nơi tôn thờ thần, Phật nhưng lại gắn liền với Đạo Lão và Đạo Giáo ở buổi ban đầu. Nơi đây là điểm dừng chân cho các bậc tao nhân mặc khách, sau là nơi nghỉ chân cho khách qua đường, bà con nhân dân địa phương. Là nơi sinh hoạt tổ chức các trò chơi dân gian trong ngày hội đình và ngày sự lệ làng. Lễ hội đình hàng năm được tổ chức vào ngày 12 tháng 9 âm lịch, với nhiều nghi lễ truyền thống và các trò chơi dân gian mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc như: nghi lễ tế thánh, đấu vật, đấu cờ, chọi gà, đánh đu, bắt vịt trên ao, đi cầu kiều…Những trò chơi dân gian thể hiện khát vọng tự do và ước mong no đủ của nhân dân địa phương.

Loại hình di tích công quán ở Bắc Giang có rất ít tuy có khác chức năng với đình, chùa, đền nhưng quán Chúc vẫn mang nét văn hóa chung trong không gian văn hóa làng quê, nó gắn liền với các công trình văn hóa, tôn giáo tín ngưỡng trong làng, cùng được xếp vào loại hình kiến trúc cổ. Quán Chúc là nơi sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của cộng đồng làng xã. Các nghi lễ và trò chơi dân gian trong ngày sự lệ của làng không chỉ diễn ra trong phạm vi ở chốn đình chung mà còn diễn ra ở khu di tích Quán Chúc.

Trải qua bao thế hệ, di tích này đã chứng kiến và ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử văn hóa gắn với cộng đồng làng xã. Người xưa dựng lên ngôi quán Chúc cho mọi người có chỗ dừng chân nghỉ ngơi đã thể hiện rõ quan niệm hướng thiện và cách ứng xử quan tâm giữa con người với con người trong cộng đồng làng xã. Loại hình di tích như quán Chúc ở Tân Yên không có nhiều. Có thể nói,  quán Chúc là một dấu ấn, nét văn hóa đặc sắc, mang đậm tính nhân văn, thể hiện rõ phong cách ứng xử của người Việt và có tính giáo dục rất lớn. Sự hiện diện của ngôi quán Chúc ở Tân Yên là niềm tự hào và là minh chứng rõ ràng cho sự phát triển về nghệ thuật kiến trúc cổ cũng như sự phát triển của Đạo Lão và Đạo Giáo trên vùng quê Tân Yên thuộc đất Kinh Bắc xưa.

Đồng Ngọc Dưỡng

;?>