• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4173860
  • Số người đang xem: 22
  • Trong ngày: 560
  • Trong tuần: 560
  • Trong tháng: 341617
  • Trong năm: 3821637
Trang chủ

Xương Giang – dấu thơm muôn thủa

( 01:27 | 27/03/2012 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Văn chương yêu nước chống kẻ thù xâm lược của dân tộc ta thế kỷ XV không thể không nhắc đến Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi, được coi là bản Tuyên ngôn độc lập của dân tộc đứng lên chiến đấu và chiến thắng giặc Minh xâm lược, trong đó có nói đến chiến thắng Xương Giang lịch sử- một địa danh trên đất Bắc Giang. Còn viết về Xương Giang- dòng sông vẻ vang những vũ công lừng lẫy- Lý Tử Tấn, từng đỗ Thái học sinh khoa Canh Thìn (1400) đời Hồ, cùng khoá với Nguyễn Trãi, cùng Nguyễn Trãi theo Lê Lợi kháng Minh- có bài Xương Giang phú được coi là áng thơ bất hủ, mà âm hưởng hào hùng của nó sau gần 6 thế kỷ vẫn “dấu thơm muôn thủa còn truyền”.

Mở đầu bài phú là trời, đất, non sông và những chiến công để lại:

Trời đất khéo đặt

Non sông vốn thiêng

Nơi đây vũ công lừng lẫy…

Và sông Thương đẹp đẽ, gần gũi, gắn bó với con người và cuộc sống:

Lạch thiên nhiên của trời Nam sẵn có…

Ấy Xương Giang một sông hình đẹp…

Cồn cát rải rác

Bãi lau rườm rà

Ầm ầm sóng vỗ

Dồn rập nước sa

Không sâu, không nông

Dễ lội, dễ qua…

Cảnh sinh thái một thời của sông Thương là vậy. Thiên nhiên ưu đãi. Con người cần cù. Cuộc sống yên bình trong lao động và yêu thương, khát vọng về dòng sông nghĩa tình “sông này dài như dải áo, muôn thủa thanh bình”. Rồi, không chỉ dòng sông mà vùng đất Xương Giang này:

Giặc Minh xâm lấn

Lập trại đắp thành…

Xe chạy từng lượt

Cờ bay từng hàng

Quân đông như kiến…

Lấn, cướp, phá phách

Dông, dỡ ngang tàng…

Chiếm giữ đất cát

Tàn hại sinh linh…

Quả là những tội ác trời không dung, đất không tha đối với quân xâm lược. Câu thơ ngắn, gấp gáp, biểu hiện hành động côn đồ dông dỡ, lấn, cướp, phá phách của quân cướp nước, của “bọn cuồng đồ” giày xéo mảnh đất quê hương. Rồi người anh hùng dân tộc của Lam Sơn tụ nghĩa xuất hiện. Theo lòng trời, họp nghĩa binh:

Thần xui nên mưu chước

Trời giúp bậc khoan nhân

Sắp quân và kén tướng

Đánh giặc để cứu dân…

Thần xui, trời giúp, dân mến người có đức, nên chiến công nối tiếp chiến công. Âm hưởng hào hùng của vũ công oanh liệt, của chiến thắng huy hoàng:

Tiếng trống nổi vang, ba quân thật hùng cường bội sức

Ngọn cờ thẳng tiến, các tướng đều hăng hái liều thân

Những miền Pha Luỹ, Kê Lăng oai hùng đã dậy

Mấy trận Bình Than, Lộng Nhãn thế mạnh khôn ngăn

Sấm vang, chớp giật

Ra quỷ, vào thần

Giặc kia mất vía

Phải tan nát dần…

Bờ cõi mây mờ quét sạch

Giữa trời ánh sáng huy hoàng…

Lịch sử dân tộc đã ghi, cuối năm 1426, Lê Lợi đã cho xây thành Xương Giang. Sau hơn chín tháng vây hãm, ngày 28-9-1427, quân ta do Lê Sát, Trần Nguyên Hãn chỉ huy đã khoét đường hầm xuyên vào thành, leo thang qua thành phá tan quân giặc. Hơn 2000 quân Minh bị tiêu diệt, viên chỉ huy Lý Minh bị tiêu diệt, viên chỉ huy Lý Nhận cùng bọn tướng Kim Dân, Cổ Phúc…đều tự tử cả. Mười ngày sau, viện binh nhà Minh kéo vào biên giới. Lê Lợi- Nguyễn Trãi cho quân đánh địch từ Chi Lăng đến thành Xương Giang. Trận chiến Chi Lăng- Xương Giang lần này kết thúc ngày 3-11-1427 đã tiêu diệt tất cả 10 vạn quân địch, giết và bắt sống Liễu Thăng, Thôi Tụ… cùng 300 võ tướng khác. Chiến thắng Chi Lăng- Xương Giang có ý nghĩa lớn: Quyết định bọn giặc Minh phải đầu hàng, kết thúc cuộc kháng chiến chống Minh của nhân dân ta, giành lại độc lập và hoà bình cho đất nước sau 20 năm bị đô hộ (1407- 1427).

Gắn bó với Lê Lợi, Nguyễn Trãi và nghĩa quân Lam Sơn từ những năm đầu, là một nghĩa sĩ, một trí thức- Lý Tử Tấn viết Xương Giang phú với tư thế của người trong cuộc, mà ở đó trời - đất - vua - tôi, lòng người hoà hợp, ở một đức lớn - chính nghĩa - “lấy đại nghĩa để thắng hung tàn/ lấy trí nhân thay cường bạo”, nên Xương Giang phú thực sự là bài ca hào hùng chiến thắng, xứng đáng là tác phẩm văn chương yêu nước tiêu biểu trong văn học Việt Nam thời kỳ phong kiến tự chủ. Dòng sông và vùng đất Xương Giang mãi trường tồn cùng những vần thơ bất hủ ấy./.

Trần Thái

;?>