• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4513404
  • Số người đang xem: 15
  • Trong ngày: 4658
  • Trong tuần: 44696
  • Trong tháng: 681161
  • Trong năm: 4161181
Trang chủ

Tìm về khúc hát Shoong cô

( 19:10 | 10/05/2012 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Trên mảnh đất Quý Sơn huyện Lục Ngạn, từ bao đời nay người Nùng đã dập dìu khúc hát Shoong hao, hát Sli, người Tày mềm mại với điệu hát then, hát lượn và khúc hát Shoong cô ngọt ngào cũng đã hòa nhịp trong từng hơi thở cuộc sống của người dân Sán Dìu nơi đây. Để hơi thở ấy tồn tại mãi ở vùng núi cao này, để tiếng hát Soong cô vẫn được nhắc đến và được lưu truyền trong đời sống sinh hoạt của người Sán Dìu thì việc thành lập câu lạc bộ hát dân ca Sán Dìu của xã Quý Sơn đã và đang mang một ý nghĩa lớn lao.

Xã Quý Sơn là nơi cư trú của người Sán Dìu đông nhất trong huyện, người Sán Dìu chiếm khoảng 34% trong 48% dân tộc thiểu số trong xã, chẳng thế mà ngay từ khi thành lập câu lạc bộ đã nhận được sự đồng tình ủng hộ của nhiều người dân. Tháng 8 năm 2010 khi mới thành lập câu lạc bộ có 60 thành viên đến từ 8 thôn trong xã nhưng đến nay câu lạc bộ đã thu hút được gần 100 thành viên tham gia. Các thành viên tham gia sinh hoạt không phân biệt tuổi tác, có những thành viên ở cái tuổi “xưa nay hiếm” nhưng vẫn hát say sưa và tâm huyết, có cả những thành viên nhỏ tuổi trước là đi theo ông bà để học hát sau là thành viên chính thức của câu lạc bộ để tham gia biểu diễn trong nhiều dịp giao lưu. Nhiều thành viên trong các câu lạc bộ tuy không biết mặt chữ, không biết nghĩa của từng câu hát nhưng niềm đam mê hát tiếng dân ca của dân tộc mình vẫn như ngọn lửa bùng cháy trong họ, chỉ nhẩm miệng để thuộc lời bài hát đối với họ đó cũng là niềm vui rất lớn, họ như tìm lại được chính mình trong từng câu hát. Và đối với những người ở cái tuổi gần đất xa trời thì câu lạc bộ chính là nơi sinh hoạt tuổi già, họ tìm thấy sự thanh thản về tinh thần sau bao nhọc nhằn vất vả của những năm tháng mưu sinh.

Cũng như khúc hát Shoong hao của dân tộc Nùng, khúc hát Shoong cô của người dân tộc Sán Dìu cũng là làn điệu hát đối đáp giao duyên, trong đó cũng có hát ru, hát chào hỏi, hát mời khách, và tiễn khách. Tiếng hát Soong cô đã có trong văn hóa tinh thần của người Sán Dìu từ bao giờ không ai hay biết chỉ biết rằng nó đã gắn liền với sự có mặt của người Sán Dìu trên mảnh đất này. Từ những cuốn sách viết sẵn với nhiều chủ đề nội dung phong phú đã trở thành tài liệu, giáo trình để các thành viên trong câu lạc bộ học hát, họ hát về tình yêu nam nữ, hát mừng Đảng, mừng xuân, mừng đất nước đổi mới. Trước đây, theo phong tục của người Sán Dìu khi đôi trai gái tìm hiểu nhau nếu chàng trai không biết hát Soong cô thì coi như người đó sẽ không được gia đình cô gái ưng thuận. Tiếng hát Soong cô còn có mặt trong mọi sinh hoạt của người Sán Dìu, người Sán Dìu có những phong tục như thế nào thì cũng có những câu hát Soong cô phản ánh những phong tục ấy như thế, Câu lạc bộ hát dân ca Sán Dìu của xã Quý Sơn sinh hoạt thường xuyên và có quy chế hoạt động theo tôn chỉ mục đích rõ ràng. Trong mỗi buổi sinh hoạt, các thành viên thường ôn lại các bài hát đã được tập luyện, hát cho nhau nghe cùng đối đáp giao duyên với nhau, kiểm điểm việc thực hiện quy chế hoạt động. Các buổi sinh hoạt cũng là lúc mà họ hỏi thăm sức khỏe của nhau, cùng trao đổi giúp đỡ nhau chăm lo phát triển kinh tế. Câu lạc bộ được chia ra thành 8 chi hội nhỏ đó cũng là 8 thôn Sán Dìu của xã, thôn nào động viên được thành viên tham gia cũng như việc truyền dạy tiếng hát Soong cô cho các thành viên tốt thì được tuyên dương và được cử đi giao lưu với các câu lạc bộ xã khác, hay ở tỉnh bạn như Thái Nguyên, Tuyên Quang, Quảng Ninh. Những buổi giao lưu như thế là dịp các thành viên học hỏi, trao đổi về giọng hát, cách hát, truyền dạy cho nhau những lời mới. Buổi giao lưu thường diễn ra 1 ngày 1 đêm, mỗi đêm hát đều có trình tự cụ thể như chập tối thì hát gọi, mời nước mời trầu. Nửa đêm là hát hỏi: Hỏi về quê quán, gia sự, hát thăm dò tìm hiểu nghề nghiệp, ý nguyện của nhau... canh ba chủ nhà mời ăn lót dạ xôi hoặc chè cháo... Sáng ra thì họ vừa tiễn nhau ra cổng vừa hát hẹn hò cuộc hát tới. Sau đó là hát chào, hát xin về, hát níu giữ nhau. Dường như sự ngọt ngào, ngân nga của từng khúc hát Soong cô đã cuốn hút họ, khiến họ say mê hát và có thể hát thâu đêm suốt sáng, đó cũng là minh chứng cho niềm say mê muốn gìn giữ tiếng hát Soong cô đã tồn tại ngàn đời nay của dân tộc Sán Dìu.

Để tiếng hát Soong cô không bị mai một theo thời gian, để thế hệ trẻ của người dân Sán Dìu biết và hiểu thêm về nét văn hóa của dân tộc, vì thế mà lớp dạy hát cho các em nhỏ đã được câu lạc bộ thành lập. Tham gia lớp học này là mọi lứa tuổi thiếu niên, nhi đồng các em được truyền dạy chữ Hán đã được phiên âm ra tiếng Sán Dìu, được dạy cách hát tiếng hát Soong cô, được giải thích nhiều từ cổ trong từng câu hát từ đó các em hiểu rõ hơn ý nghĩa của từng bài. Và người truyền dạy cho các em nhỏ không ai khác là những nghệ nhân trong câu lạc bộ, là những người thành thạo câu hát và chữ Sán Dìu, những người mà các em đã tỏ lòng tri ân bằng hai tiếng gọi thầy cô thân thương trìu mến.  Đến nay hầu như ai trong lớp học cũng đã thuộc lời và thể hiện tốt ba bài hát: Hóng cô dón, Cô chấy, Tánh. Với sự cố gắng trong giọng hát, trong cách thể hiện cũng như sự tận tình chỉ dạy của các nghệ nhân nên một số tiết mục đã giành được giải trong cuộc thi hát tiếng dân ca dân tộc do huyện tổ chức. Đối với thế hệ trẻ như các em thì việc được học làn điệu dân ca của dân tộc mình không chỉ là niềm vui, niềm tự hào mà đó còn là trách nhiệm, trách nhiệm của những chủ nhân tương lai trong việc lưu truyền và gìn giữ nét văn hóa cổ truyền của dân tộc.

Cũng như các câu lạc bộ khác trong huyện, việc duy trì hoạt động và phát triển câu lạc bộ không chỉ là sự cố gắng của riêng các thành viên mà nhiệm vụ ấy lại được san sẻ bởi sự quan tâm sát sao của chính quyền cơ sở, nó đúng với  phương châm “cán bộ và nhân dân cùng làm”, một trong những nguyên tắc đã được Đảng và Nhà nước ta chú trọng. Và đối với hoạt động của câu lạc bộ dân ca xã Quý Sơn thì sự quan tâm của chính quyền cơ sở có vai trò rất quan trọng, trong đó có đồng chí Chủ tịch kiêm Bí thư Đảng ủy xã, một người luôn có trách nhiệm đối với việc gìn giữ khúc hát Shoong cô nói riêng và nét văn hóa độc đáo của người Sán Dìu nói chung

Hiện nay huyện Lục Ngạn có 14 CLB hát dân ca trong đó có 8 CLB hát dân ca Sán Dìu…Việc thành lập các câu lạc bộ ấy là một trong những nội dung nổi bật của đề án bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc thiểu số trong huyện, nhằm thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) về “Xây dựng  và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”.

Đề án bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc thiểu số trong huyện là một trong những đề án quan trọng trong việc bảo tồn khúc hát dân ca của các dân tộc đã thu hút sự quan tâm của nhiều cấp ngành, nhiều nhà nghiên cứu, những người làm công tác văn hóa, với những ý kiến tâm huyết, đầy trách nhiệm, đã góp phần không nhỏ trong việc triển khai thực hiện đề án có hiệu quả.

Có một học giả từng nói: “Văn hóa là cái gì còn lại khi tất cả những cái khác bị quên đi”. Phải chăng chính sự mượt mà ngọt ngào trong câu hát Soong cô của người Sán Dìu, sự uyển chuyển mềm mại trong khúc khát Soong hao của người Nùng hay sự duyên dáng tình tứ trong điệu hát lượn của dân tộc Tày chính là những gì còn lại ấy, là một nét đẹp văn hóa phi vật thể mà cha ông ta để lại, là nét đẹp để chúng ta gìn giữ cho hôm nay và cho muôn đời sau…/

Thu Hằng

;?>