• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4491030
  • Số người đang xem: 15
  • Trong ngày: 5690
  • Trong tuần: 22322
  • Trong tháng: 658787
  • Trong năm: 4138807
Trang chủ

Đình Hả - Một di tích lịch sử mở đầu cho phong trào khởi nghĩa nông dân Yên Thế

( 10:44 | 29/06/2012 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Đình Hả một di tích lịch sử từ lâu đã nổi tiếng khắp trong vùng xứ Kinh Bắc. Nơi đây từng gắn liền với tên tuổi của một vị anh hùng áo vải trong lịch sử khởi nghĩa nông dân Việt Nam. Vị thủ lĩnh đó chính là Lương Văn Nắm - người con ưu tú trên quê hương làng Hả.

Theo các nguồn tư liệu sử, đình Hả còn có tên chữ là “Phúc Thọ đình” (đình Phúc Thọ). Đình nằm trên một khuôn viên rộng đẹp, thoáng đãng phía trên sườn ngọn đồi Đình, thuộc địa phận làng Hả, xã Tân Trung, huyện Tân Yên.

Trước Cách mạng Tháng 8 năm 1945, địa danh này thuộc tổng Yên Lễ, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang. Đây là một ngôi đình cổ được khởi dựng từ thời Lê (thế kỷ XVII). Khi ấy, đình có quy mô kiến trúc cao to, bề thế gồm 1 toà tiền tế 3 gian 2 chái…

Trải qua binh lửa chiến tranh, ngôi đình cũ không còn nữa. Nguyên do là trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, để trả thù nhân dân làng Hả và nghĩa quân Yên Thế anh hùng, giặc Pháp đã xua quân tàn phá xóm làng trong đó có đình chùa Hả đem về xây dựng đồn bốt của chúng. Vì thế đình Hả đã bị phá huỷ vào tháng 10 năm 1885. Không chịu để mất nơi thờ Thánh tôn nghiêm của làng mình, nhân dân làng Hả cùng các xã anh em đã chung lưng đấu cật dưới sự lãnh đạo của Đề Thám xây dựng lại đình chùa làng mình vào năm 1894 - 1895 trở thành một công trình mới khang trang hoàn hảo làm nơi thờ tự người có công với dân với nước.

Ngày nay, đình Hả vẫn giữ nguyên được dáng vẻ cổ kính uy nghiêm với những nét kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu mang phong cách đặc trưng thời Nguyễn. Đình nằm trên một khuôn viên rộng đẹp ngoảnh mặt nhìn về hướng tây nam, xung quanh đình có nhiều cây cổ thụ xanh tốt um tùm bốn mùa toả bóng mát tạo nên khung cảnh thiên nhiên đẹp đẽ nhưng vẫn giữ được nét thâm nghiêm cho ngôi đình cổ. Trên cùng khu đất với đình Hả còn có chùa Hả cũng là một công trình kiến trúc cổ có giá trị lịch sử, văn hoá lớn tạo thành một quần thể kiến trúc cổ truyền theo lối "tiền Thần hậu Phật" (đình trước chùa sau) vốn đã quen thuộc với người dân Việt Nam trong tín ngưỡng thờ Thần, thờ Phật.

Bố cục mặt bằng đình được làm theo lối kiến trúc hình chữ đinh (T) gồm toà tiền tế 3 gian 2 chái, với 4 mái đao cong và 2 cửa ngoã bên nách có cột đồng trụ. Bờ nóc đình được đắp thẳng ở giữa có đắp hình chữ nhật trong đề 3 chữ Hán cho biết tên chữ của đình là "Phúc Thọ đình". Hệ thống chịu lực trong đình được tạo bởi 4 vì, mỗi vì 4 hàng chân cột gỗ lim chắc khoẻ. Kết cấu vì được làm theo kiểu thượng chồng giường giá chiêng, hạ cốn, kẻ, bẩy, con chồng. Tất cả đều được chạm khắc trang trí tinh tế với các đề tài truyền thống "tứ linh" (long, ly, quy, phượng); "tứ quý" (tùng, cúc, trúc, mai). Tiếp đến là toà hậu cung 3 gian và dãy nhà tả vu 5 gian đã bị xuống cấp nhiều, đó cũng là nơi sửa lễ của bà con nhân dân trước khi vào làm lễ ở trong đình. Trong toà hậu cung có đặt bài vị thờ Thánh Cao Sơn-Quý Minh và tượng người anh hùng Lương Văn Nắm (tức Đề Nắm) là những người có nhiều công lao với dân với nước cùng nhiều đồ thờ tự có giá trị khác.

Trong thời kỳ chống thực dân Pháp, đình Hả vừa là "nhân chứng lịch sửcủa phong trào khởi nghĩa nông dân Yên Thế,vừa là "đài tưởng niệmngười anh hùngLương Văn Nắm, vị thủ lĩnh suất sắc- người con thân yêu của quê hương làng Hả.

Tại đình làng Hả, Đề Nắm đã làm lễ tế cờ chính thức phát động cuộc đấu tranh kiên cường, đầy gian lao vất vả nhưng vô cùng vẻ vang chống kẻ thù xâm lược Pháp. Trong không khí linh thiêng, hương lửa ngạt ngào, giữa tiếng súng thần công ầm vang rừng núi, dưới bóng cờ nghĩa bay rợp trời. Đề Nắm, Thống Luận, Đề Truật, Cai Ba Biền và toàn thể các tướng lĩnh nghĩa quân đã truất kiếm, thề nêu cao chí khí tổ tiên, quyết hy sinh chiến đấu chống giặc giữ quê hương. Lời thề thiêng liêng đó được hàng ngàn nghĩa binh và nhân dân dự lễ hưởng ứng nhiệt thành. Sự kiện này làm cho đình, chùa Hả trở thành một di tích lịch sử mở đầucho phong trào khởi nghĩa nông dân Yên Thế, đóng một dấu son đỏ thắm trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam thế kỷ XIX - XX.

Dưới ngọn cờ nghĩa của Đề Nắm,nông dân Yên Thế đã sát cánh kề vai, chính thức bước vào cuộc chiến đấu trường kỳ, đầy hy sinh gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt suốt những năm ròng chống kẻ thù xâm lược Pháp, bảo vệ non sông đất nước.

Cũng trong gần 10 năm chống Pháp kể từ khi tế cờ khởi nghĩa cho đến lúc hy sinh, Đề Nắm đã chỉ huy quân dân Yên Thế đánh bại gần 1 vạn quân Pháp do các tướng Gô Đanh, Voa Rông, Priedelinle chỉ huy khiến chúng phải khiếp vía kinh hồn, phải cúi đầu thừa nhận rằng: “Đây là bãi chiến trường và là nơi xảy ra những sự kiện quan trọng nhất trong xứ thuộc địa của chúng ở Viễn Đông".

Đồng thời trước những tổn thất to lớn của mình, thực dân Pháp cũng phải công nhận rằng "Quân của Đề Nắm không mạnh như những toán quân của Lưu Kỳ nhưng lại là những người An Nam gan góc chống cự quân Pháp rất ngoan cường”.

Di tích đình Hả còn là minh chứng ghi nhận sự quan tâm của vị thủ lĩnh áo nâu Hoàng Hoa Thám với dân làng Hả, với người bạn chiến đấu trung thành của ông. Đây cũng chính là một chứng tích về lòng biết ơn sâu sắc của nhân dân địa phương với những người có công với dân, với nước.

Hàng năm,vào ngày 15, 16 tháng Giêng, dân làng Hả lại tổ chức lễ hội thật trang nghiêm, long trọng tại trung tâm đình Hả để tưởng nhớ công lao to lớn của vị tướng tài áo vải Lương Văn Nắm. Trong lễ hội có tổ chức tế lễ, rước sách cùng các trò chơi dân gian độc đáo và những hình thức sinh hoạt văn nghệ dân gian phong phú, thu hút dân ở khắp các vùng nô nức kéo đến dự hội đông vui chật cả khu đình chùa và rừng cây xung quanh. Trong những ngày này, tất cả những người con của quê hương làng Hả dù đi làm ăn xa ở đâu cũng đều trở về tham dự ngày hội của làng mình với truyền thống "uống nước nhớ nguồn". Có thể nói từ xưa đến nay, hội làng Hả vẫn là một lễ hội lớn nổi tiếng khắp trong và ngoài tỉnh.      

Chính vì ý nghĩa to lớn về mặt lịch sử, văn hoá đó, đình Hả là một trong 23 điểm trong hệ thống Những điểm di tích Khởi nghĩa Yên Thế của tỉnh Bắc Giang vinh dự được Nhà nước ra Quyết định xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt năm 2012.                                               

Phùng Thị Mai Anh

 

;?>