• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4316465
  • Số người đang xem: 34
  • Trong ngày: 2060
  • Trong tuần: 13173
  • Trong tháng: 484222
  • Trong năm: 3964242
Trang chủ

Bản Khe Nghè Khôi phục nhà sàn Cao Lan

( 09:45 | 03/06/2009 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Khe Nghè là một bản nhỏ nằm dưới chân Giông Mười bên sườn tây Yên Tử thuộc xã Lục Sơn, huyện Lục Nam. Cả bản có 63 hộ, hầu hết là người Cao Lan, chỉ có dăm ba người Kinh làm dâu, rể trong bản.

Tuy chỉ có 63 hộ nhưng Khe Nghè có tới 11 dòng họ, đông nhất là họ Tống, họ Dương; có các họ khác mà ta ít gặp như họ Nịnh, họ Tơ, họ Trạc… Các hộ dân trong bản ở không tập trung, có những hộ ở khá xa, lẫn vào rừng núi, muốn gặp nhau phải đi một quãng đường dài. Nơi đây chưa có điện lưới quốc gia, nhưng người dân trong bản biết lợi dụng dòng nước để đắp bờ làm thuỷ điện. Đời sống kinh tế của người dân gắn với núi rừng, nương rẫy. Mỗi gia đình đều có rừng dẻ, đường trám riêng. Dẻ vùng Lục Sơn, Mai Sưu vốn nổi tiếng thơm ngon, hạt nhỏ, chắc, trắng mịn, luộc hay rang đều hấp dẫn. Đường mòn dẫn từ cây trám này đến cây trám kia của một hộ gia đình, đi nhiều mà thành đường. Rừng cây dày đặc như vậy, nhưng không ai lạc đường trám của mình, và cũng không ai xâm phạm đường trám của nhà khác. Cây trám ở Khe Nghè cho quả và đặc biệt là cho nhựa trám có giá trị kinh tế cao, được các thương lái khắp nơi đến lấy. Người dân trong bản gắn bó với rừng nên biết tính, biết vị của từng loại cây. Rừng tây Yên Tử có vô vàn hoa kì thảo dị. Người Cao Lan bản Khe Nghè đã đúc kết những kinh nghiệm đi rừng nhiều năm để tạo thành những bài thuốc nam chữa bệnh rất hiệu quả. Đa số phụ nữ trong bản biết lấy thuốc chữa bệnh cho gia đình và người dân trong vùng.

Đời sống kinh tế của người Cao Lan bản Khe Nghè đang ngày càng khởi sắc, song những người già trong bản luôn mong muốn giữ gìn truyền thống văn hoá của mình, đặc biệt là ngôi nhà sàn cổ - nơi lưu giữ những giá trị văn hoá vật chất và tinh thần, nơi tổ chức những sinh hoạt văn hoá cộng đồng của đồng bào.

Tại bản Khe Nghè hiện còn nhiều người biết làm nhà sàn truyền thống. Tiêu biểu như anh Dương Văn Quang, ông Tống Văn Tấn, anh Dương Văn Phát... Không có bản vẽ kỹ thuật hay phác họa chi tiết, nhưng họ vẫn dựng được một ngôi nhà sàn truyền thống theo bất kỳ kích thước nào. Ngôi nhà của đồng bào không dùng đinh, cũng không theo kỹ thuật mang mộng như nhà gỗ của người Việt. Tất cả các bộ phận đều được gá lắp với nhau, khi cần thiết có thể tháo dỡ dễ dàng, nhưng tất cả các bộ phận đều ăn khớp kỳ lạ, đảm bảo được sự bền vững của công trình. Nhà ở của người Cao Lan Khe Nghè là nhà 16 cột như nhà ở của người Cao Lan ở Đèo Gia (Lục Ngạn). Ngôi Nhà rất xinh xắn, gọn gàng, không quá lớn như nhà sàn của người Cao Lan vùng Yên Thế - nơi bị ảnh hưởng nhiều của văn hoá Tày - Thái.

Năm 2008 - 2009, Bảo tàng tỉnh Bắc Giang đã phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh tiến hành đề tài “Bảo tồn giá trị văn hoá truyền thống của người Cao Lan bản Khe Nghè, xã Lục Sơn, huyện Lục Nam”. Đề tài tập trung khôi phục lại ngôi nhà sàn cổ truyền của người Cao Lan tại bản Khe Nghè để làm nơi trưng bày các hiện vật, tài liệu về văn hoá truyền thống của người Cao Lan. Đây sẽ là điểm nhấn văn hoá quan trọng, nơi diễn ra các sinh hoạt cộng đồng và lưu giữ một phần giá trị văn hoá truyền thống của đồng bào.

Tháng 4 năm 2009, ngôi nhà sàn Cao Lan bản Khe Nghè - nơi sinh hoạt văn hóa của cả bản đã được dựng lên trên một bãi đất rộng ở trung tâm của bản từ các loại gỗ sầm, gỗ trâm, gỗ de… của vùng rừng Lục Sơn - Tây Yên Tử. Ngôi nhà sàn này được dựng đúng theo kết cấu nhà sàn Cao Lan truyền thống. Nhiều người già từ các bản làng khác đã đến thăm và học mẫu để về xây dựng nhà sàn tại thôn bản mình. Từ khi có ngôi nhà này làm nơi sinh hoạt văn hoá cộng đồng, người già trong bản mừng lắm, thanh niên, phụ nữ tối nào cũng rủ nhau đến nhà sàn tập múa, tập hát dân ca. Làng bản rộn rã, náo nức hẳn lên.

Nhìn dân bản quây quần hát, múa, dệt vải, thêu thùa trên ngôi nhà sàn vững chãi giữa màu xanh của núi của rừng, chúng tôi tin tưởng rằng từ nơi đây, bản sắc văn hoá người Cao Lan sẽ được gìn giữ và lưu truyền mãi…

Nguyễn Thị Nga

 

 

;?>