• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 3561732
  • Số người đang xem: 33
  • Trong ngày: 753
  • Trong tuần: 8909
  • Trong tháng: 266216
  • Trong năm: 3209509
Trang chủ

Động Thiên Thai

( 09:12 | 06/11/2012 ) Bản để inGửi bài này qua Email

 

Động Thiên Thai cách thành phố Bắc Giang khoảng 35km về phía Tây-Bắc. Từ thành phố Bắc Giang, xuôi theo trục đường quốc lộ 1A đến thị trấn Kép (Lạng Giang), rẽ phải theo tỉnh lộ 265 tuyến thị trấn Kép-Cầu Gồ, qua thị trấn Bố Hạ 4km, rẽ phải theo đường liên xã không đầy 2km đến UBND xã Hồng Kỳ, nơi di tích tọa lạc. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, di tích thuộc xã Đồng Kỳ, tổng Hương Vỹ, phủ Yên Thế, tỉnh Bắc Giang; nay thuộc xã Hồng Kỳ, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.

Động Thiên Thai là nơi tôn thờ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm-một danh nhân yêu nước tài hoa, nhiều công đức, đầy bản lĩnh, trong những trang sử chống thực dân Pháp những năm 90 của thế kỷ XIX không thể không nhắc đến tên ông.

Động Thiên Thai là một trong “Thất diệu đồn điền” do Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm (1875-1929) lập ra. Đây là một khu đồn điền lớn thuộc xã Đồng Kỳ và Hồng Kỳ ngày nay. Thất diệu đồn điền được bố trí tựa như 7 ngôi sao sáng của chòm sao Bắc Đẩu, gồm bảy khu (hay bảy trại), gồm: trại nhất, trại nhì, trại ba, trại tư, trại năm, trại sáu và khu Động Thiên Thai. Bảy trại này xắp xếp dọc 2 bên đường từ Đồng Kỳ đi Đồng Vương. Từ đây tới Phồn Xương-đại bản doanh của Đề Thám chừng 4 km. Động Thiên Thai xưa vốn chỉ là khu nhà tranh nhỏ bé được Kỳ Đồng xây dựng lên. Sau đó chính nhân dân lại biến nó thành đền thờ phụng Kỳ Đồng (sau khi ông mất). Đền ngoảnh hướng Nam, nằm ở Trại Nhất phía trước có đường liên xã, kề cạnh là đường tỉnh lộ 398 và tuyến đường sắt nối ngã tư Kép (huyện Lạng Giang) với tỉnh Thái Nguyên. Phía sau đền là dòng sông Sỏi chảy dọc theo hướng Tây Nam về Bố Hạ. Đền có bố cục theo kiểu chữ đinh (J), gồm toà tiền đường 5 gian và hậu cung 2 gian. Kết cấu khung chịu lực bằng gỗ, kiểu dáng kiến trúc khung mái đơn giản kiểu kẻ chuyền, trụ giá chiêng được bào trơn đóng bén, không chạm khắc hoa văn cầu kỳ, phía trước hậu đường đắp nổi ba chữ Thiên Thai động, nền đền lát gạch vuông truyền thống, mái lợp ngói mũi. Cửa đền được xây cuốn hình vòm gồm 3 cửa, cửa giữa cao và to hơn cửa hai bên, cánh cửa được đóng bằng gỗ, kiểu bức bàn. Trong đền được bài trí tượng thờ và nhiều đồ thờ tự khác.

Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm sinh năm 1875 tại làng Ngọc Đình, tổng Hà Lý, huyện Duyên Hà, phủ Tiên Hưng, tỉnh Thái Bình (nay là xã Văn Cẩm, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình). Cha ông là một nhà nho nghèo, sống bằng nghề dạy học. Do đó Kỳ Đồng đã sớm được học chữ Nho và có tài ứng đối, lanh lợi nên đã được mệnh danh là “Kỳ Đồng”. Năm 8 tuổi, đi thi Hương ở Nam Định, đỗ loại ưu được vua ban học bổng nên tiếng tăm lại càng vang khắp, các nơi kéo về xem mặt ngày càng đông. Thời kỳ đó, thực dân Pháp đã đánh chiếm Nam Định và các nơi trong nước, để tránh rắc rối, thực dân Pháp đã gửi Kỳ Đồng sang du học ở Angêrie. Sự lo sợ của chúng không quá, sau 10 năm du học tại Alger (thủ đô của Angerie thuộc Pháp) từ năm 1887 đến 1896, được tiếp xúc với nền văn minh dân chủ Pháp quốc, với các nhân sỹ tiến bộ, đặc biệt qua các cuộc đàm luận với ông vua yêu nước Hàm Nghi đang bị lưu đày ở Algerie, Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm đã âm thầm chuẩn bị và vạch hướng hoạt động đúng đắn cho mình khi trở về nước. Sau 10 năm học du học ở Angêrie, Kỳ Đồng trở về nước, không làm công chức cho Pháp mà xin đi lập đồn điền khai hoang ở Yên Thế. Thực dân Pháp tuy chấp thuận đề nghị của Kỳ Đồng, nhưng biết ông là người có lòng yêu nước nên ngầm sai mật thám theo dõi ông từng bước.

Kỳ Đồng lên Yên Thế khai hoang, lập nên Thất diệu đồn điền, dân chúng từ đồng bằng đến trung du về theo Kỳ Đồng như một phong trào. Từ nông dân đến những người của phong trào Cần Vương, họ sẵn sàng bán cả gia tài, điền địa lên Yên Thế. Bố Hạ, chợ Suối Cấy người ra, người vào tấp nập trong khi phong trào khởi nghĩa ở Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo đang diễn ra rất mạnh, điều này đã khiến thực dân Pháp đóng đồn ở Bố Hạ thường xuyên phải để mắt tới. Thời gian này, Kỳ Đồng (Nguyễn Văn Cẩm) đã khéo léo và lặng lẽ chuẩn bị lực lượng, chiêu tập những người yêu nước, cùng chí hướng về chợ Kỳ-một địa danh kề sát Yên Thế- nơi thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám vẫn đang hoạt động, nhằm liên kết khởi binh khi thời cơ đến. Ông chủ trương xây dựng khu vực chợ Kỳ thành một “căn cứ trá hình”, cố gắng che mắt thực dân bằng cái vỏ “Đồn điền” hợp pháp, vừa làm nơi tích luỹ lương thảo, liên lạc với các địa phương chỉ đạo phong trào ở đồng bằng, vừa bí mật liên kết với lực lượng của Hoàng Hoa Thám, Kỳ Đồng đã khéo léo xây dựng căn cứ Chợ Kỳ theo kiểu những “làng pháo đài”, tuy nhìn bề ngoài vẫn như những làng xóm bình thường nhưng cách tổ chức, sinh hoạt và lao động trong “đồn điền” rất chặt chẽ: Nghĩa quân bí mật canh gác, kiểm tra người lạ mặt, tập dượt cứu hoả, quy định mật hiệu báo động v.v...

Một số tài liệu của Pháp cho biết: Kỳ Đồng mở đồn điền không phải là mục đích chính, mục đích chính của ông là tìm cách bắt liên lạc với Hoàng Hoa Thám để giúp đỡ Hoàng Hoa Thám chống Pháp. Do đó, ông đã bí mật xây dựng bố trí căn cứ ở các đồn điền thành một căn cứ liên hoàn, kín đáo mà khu chợ Suối Cấy là trung tâm. Nhìn bề ngoài các khu ấy như làng xóm bình thường, nhưng bên trong đều bố trí hầm hào, người canh gác, nơi tập dượt rất cẩn thận. Trong thời gian xây dựng đồn điền, Kỳ Đồng đã bắt liên lạc với Hoàng Hoa Thám và giúp Hoàng Hoa Thám và nghĩa quân Yên Thế về người, tiền của và cả tinh thần. Trong hồi ký của Trung tá Pháp Pêro có viết: Đề Thám và Kỳ Đồng thường hội kiến bí mật. Đề Thám còn cho quân thâm nhập các làng xóm mới lập trong đồn điền chợ Kỳ (chợ Suối Cấy…). Sau một thời gian dài theo dõi hoạt động và thu thập nhiều tài liệu chứng tỏ tinh thần chống Pháp quyết liệt của Kỳ Đồng; “…chiều ngày 21/9/1897, được tin Kỳ Đồng và người nhà đang “tíu tít bận bịu giữa những kiện hàng dài bó chiếu, thò ra những báng súng xếp chéo nhau với nòng súng” tức thì Pêrô huy động ngay một trung đội kỵ binh và lính tráng hai đồn Nhã Nam và Bố Hạ đến Chợ Kỳ bắt Kỳ Đồng. Chúng còn thu được khá nhiều tiền bạc, đạn dược, truyền đơn, tuyên cáo, cả danh sách những người trong bộ máy nhà nước sau này và bộ máy tổng khởi nghĩa…” (Khởi nghĩa Yên Thế. Khổng Đức Thiêm, Nguyễn Xuân Cần. Tr 245), sau đó đày ông tới quần đảo Tahiti ở Thái Bình Dương cho tới lúc qua đời (17/7/1929). Ca ngợi ông, Pêrô đã viết: “…mềm mại như một cây trúc non…nói tiếng Pháp …không kém gì một dân Pari chính cống. Đó là một người An Nam tuyệt vời, một trong số những nhân vật đẹp đẽ nhất của nòi giống biết bao đặc thù tinh tế và sâu sắc…” (Pêrô-Những nẻo đường chiến trận. Pari 1908).

Với những đóng góp to lớn trong giai đoạn Hoàng Hoa Thám lãnh đạo cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế, động Thiên Thai là một trong 23 điểm di tích thuộcHệ thống di tích lịch sử Những địa điểm khởi nghĩa Yên Thế được Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 548/QĐ-TTg ngày 10/5/2012 công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.

Nguyễn Văn Luyện

 

;?>