• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4301105
  • Số người đang xem: 42
  • Trong ngày: 3880
  • Trong tuần: 38266
  • Trong tháng: 468862
  • Trong năm: 3948882
Trang chủ

Tiềm năng du lịch Lăng đá huyện Hiệp Hòa

( 08:52 | 29/07/2009 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Trong những năm gần đây, du khách trong và ngoài nước biết đến truyền thống văn hoá huyện Hiệp Hoà không chỉ qua trống đồng Bắc Lý, di chỉ khảo cổ học Đông Lâm, đình Lỗ Hạnh, hay một vùng quê cách mạng bất khuất kiên trung trong các cuộc đấu tranh bảo vệ nền độc lập dân tộc. Hiệp Hoà còn nổi tiếng với hệ thống lăng đá có giá trị lịch sử văn hoá và nghệ thuật kiến trúc độc đáo tiêu biểu.

 Lăng đá là loại hình kiến trúc lăng mộ, nơi an nghỉ và thờ tự của các quan lại cao cấp thời phong kiến. Qua tìm hiểu, nghiên cứu cho biết trong hơn 20 lăng đá hiện có của huyện Hiệp Hoà, lăng được xây dựng sớm nhất là lăng Đĩnh quận công Ngô Công Mỹ, xã Thái Sơn xây dựng vào năm Thịnh Đức thứ 3 (1655), lăng xây dựng muộn nhất là lăng Lan trung hầu Nguyễn Hạnh Thông, xã Đông Lỗ có niên đại vào năm Cảnh Trị thứ 9 (1771). Mặc dù được xây dựng vào các thời điểm khác nhau, song hệ thống lăng đá ở đây có một số đặc điểm chung là: Cảnh quan ngoại thất đẹp, thoáng, gần nước, đạt tiêu chuẩn cao nhất của thuật phong thủy tại vùng đất ấy. Lăng xây lộ thiên, có bình đồ kiến trúc hình chữ nhật (nằm dọc, hoặc nằm ngang), chia làm hai khu: khu thờ tự và mộ táng. Cách bày đặt bên trong khu lăng theo phương pháp đối xứng, cao dần từ ngoài vào trong. Trong gần chục lăng đá còn được bảo tồn tương đối vẹn nguyên, có giá trị nghệ thuật cao trong hệ thống lăng đá Hiệp Hoà phải kể tới: lăng Bầu, lăng Dinh Hương, lăng họ Ngọ, lăng Nội Dinh, lăng họ Bùi, lăng họ Hà, lăng Ngọ Khổng…Trong đó, có hai khu lăng tẩm là lăng Dinh Hương và lăng họ Ngọ được du khách biết tới nhiều hơn cả bởi quy mô kiến trúc và tính nghệ thuật cao.

Lăng Dinh Hương, thuộc xã Đức Thắng, cách trung tâm thị trấn Thắng chừng 1,5km về hướng Tây-Nam. Quần thể kiến trúc và điêu khắc đá độc đáo này có quy mô khoảng trên 300m2, ngoảnh hướng Đông. Đây là nơi an nghỉ của vị võ quan thuỷ chiến được phong tước Quận công, tên tự là La Đoan Trực. Bố cục mặt bằng kiến trúc khu lăng gồm hai phần chính: phần mộ táng và phần thờ tự. Phần mộ táng xây đá ong hình vuông, phía trước khu mộ đặt hai quan hầu dắt ngựa đứng chầu đối diện nhau qua đường thần đạo. Phần thờ tự cũng được xây vuông như phần mộ táng, tường vây bằng đá ong, phía trước xây bậc tam cấp, trên đặt sập đá, ngai thờ, hai bên có tượng hầu bê tráp và đôi nghê nằm phủ phục. Bên dưới ngai thờ là nhang án, bàn đá, đôi nghê ngồi châu đầu vào nhau qua đường thần đạo. Xa xa là đôi voi quỳ phủ phục chầu về. Phía bên phải khu mộ là nhà bia chổ 4 cửa quấn vòm, trong đặt bia đá ghi công trạng người được thờ. Dòng lạc khoản khắc ghi cho biết bia được tạo vào năm 1729.

Nhìn tổng quan, chất liệu tạo dựng công trình kiến trúc nghệ thuật lăng Dinh Hương chủ yếu bằng đá xanh, được đục đẽo, tỉa tót tinh xảo với các hoạ tiết mây lửa, cụm xoắn ốc nổi cao, các dải hoa văn kỷ hà lồng móc vào nhau đăng đối. Độc đáo hơn cả ở công trình kiến trúc này là nghệ thuật chạm khắc tượng tròn theo lối tả thực với khuynh hướng tự nhiên hoá. Tượng có kích thước lớn, hình khối mập, chắc. Từ mũ đội đầu, nếp áo, đôi giầy cỏ của tượng võ sĩ đến yên cương, bàn đạp, cái gù trên lưng ngựa… được các nghệ nhân xưa tỉa tách công phu, khiến các thể khối to giáp, thô cứng trở lên mềm mại, có hồn.

Nếu chất liệu tạo dựng lăng Dinh Hương chủ yếu dùng đá xanh xứ Thanh, thì công trình kiến trúc nghệ thuật lăng họ Ngọ phần nhiều tạo dựng bằng đá muối, nguyên liệu được khai thác trên núi I Sơn cùng huyện. Lăng họ Ngọ toạ lạc trên khuôn viên đất cao thoáng, sáng sủa, thuộc thôn Thái Thọ, xã Thái Sơn. Di tích nằm cách trung tâm huyện lỵ Hiệp Hoà chừng 4 km theo hướng Tây-Bắc. Đây là nơi an nghỉ của Quế quận công Ngọ Công Quế. Ông là võ quan triều Lê Trung Hưng, được phong “Đặc tiến phụ quốc Thượng tướng quân, Tư lễ giám, Tổng thái giám, Tham đốc Dật quận công Ngọ tướng công”. Hiện nay, lăng họ Ngọ vẫn giữ được gần như vẹn nguyên nét kiến trúc ban đầu: Bình đồ kiến trúc hình chữ nhật dọc, chia làm hai lớp vây bọc, vật liệu chủ yếu làm bằng đá muối và đá ong, riêng chỉ có bia và tấm biển đề làm bằng đá xanh. Về kiến trúc, công trình được chia làm 5 hạng mục chính: cổng lăng, cổng ra vào khu mộ, nhà mộ, nhà bia và khu từ chỉ. Cổng lăng tạo bởi hai tầng mái, hai bên chạm nổi hai võ sĩ nghiêm trang đứng gác. Bên trong khu lăng các linh vật, đồ thờ, tượng võ sĩ…được bày đặt đăng đối uy nghi, tạo tác bằng đá muối, chạm khắc tinh xảo. Nội dung văn khắc trên bia đá cho biết, bia được tạo vào năm Chính Hoà thứ 18 (1697), đây cũng là thời điểm dựng xong lăng.

Lăng họ Ngọ là công trình kiến trúc nghệ thuật đá tiêu biểu ở Bắc Giang nói riêng, xứ Bắc xưa nói chung. Giá trị làm nên vẻ đẹp của di tích này không chỉ ở nghệ thuật chạm khắc mà còn ở vật liệu tạo dựng. Đây là công trình lăng tẩm duy nhất ở xứ Bắc dùng đá muối để xây cất với quy mô lớn.

Hệ thống lăng đá Hiệp Hoà là nơi kế thừa, hội tụ truyền thống kiến trúc điêu khắc đá của dân tộc, thể hiện rõ ở nghệ thuật điêu khắc tượng (tròn, phù điêu) người hay linh thú cùng đồ thờ cũng như trang trí kiến trúc phong phú với nhiều môtíp, đồ án hoa văn sinh động thực sự điển hình cho nghệ thuật điêu khắc đá cổ Việt Nam. Với những giá trị về lịch sử văn hoá và nghệ thuật kiến trúc tiêu biểu, hệ thống lăng đá Hiệp Hoà đã tạo nên điểm nhấn về du lịch văn hoá trên quê hương Bắc Giang.

Nguyễn Hữu Phương

 

;?>