• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 5037182
  • Số người đang xem: 6
  • Trong ngày: 1831
  • Trong tuần: 23861
  • Trong tháng: 1204939
  • Trong năm: 4684959
Trang chủ

Chợ Kế xưa và nay

( 15:00 | 05/10/2009 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Nói tới Dĩnh Kế ai cũng nghĩ ngay đến một miền quê giàu truyền thống hiếu học khoa bảng. Nơi đây còn nổi tiếng có chợ Kế - trung tâm buôn bán sầm uất từ xưa đến nay, với đặc sản bánh đa, bánh đúc nổi tiếng khắp trong cả nước, không đâu sánh kịp.

Từ thành phố Bắc Giang ngược đi đường quốc lộ 31 khoảng 3km là tới địa phận xã Dĩnh Kế. Dĩnh Kế nằm ở vị trí phía Đông Bắc của thành phố Bắc Giang, có đường bộ và đường thuỷ thông thương với các vùng miền xuôi hay miền ngược đều được. Đường bộ có thể đi ngược lên miền núi Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động, Lạng Giang, Yên Thế hay lên tỉnh bạn Lạng Sơn đều rất thuận lợi. Miền xuôi có thể đi theo đường quốc lộ 1A (mới) xuống các huyện như Việt Yên, Yên Dũng, Bắc Ninh, Hà Nội. Về đường thuỷ ở phía Nam có dòng sông Thương (sông Nhật Đức), khiến cho miền quê cổ này từ xa xưa đã là vùng quê mở hội tụ, giao lưu với các vùng miền trong nước. Nhờ có lợi thế về vị trí, địa hình, địa mạo nên các hoạt động kinh tế ở Dĩnh Kế khá sôi động, sầm uất. Cũng do đây là vùng đất mở nên Dĩnh kế là nơi hội cư của người dân các vùng miền trong nước như Hưng Yên, Hải Dương về sinh sống, lập nghiệp. Xung quanh chợ Kế có người của “ngũ tỉnh đường ngoài” như Thanh Hoá, Nghệ An, Thái Bình, Nam Định, Hải Dương, trong đó người Hải Dương chiếm số đông nhất. Người dân nơi đây sống bằng nghề cấy lúa, trồng rau mầu, một số khác làm nghề thủ công và buôn bán giữ vai trò quan trọng trong đời sống của người dân Dĩnh Kế. Đó là các nghề làm đồ mộc, rèn sắt, đúc nhôm, gò dát đồng nhôm… Vì thế từ xa xưa nơi đây đã khá phát triển và hình thành nên chợ Kế, sau có Phố Chợ. Chợ Kế từ xưa đã là trung tâm buôn bán của cả vùng lại có phố xá bao quanh nên các hoạt động buôn bán, trao đổi ngày thêm tấp nập, sầm uất nhờ đó đời sống kinh tế vật chất, văn hoá tinh thần của nhân dân Dĩnh kế ngày được nâng cao.

Sách Đại Nam nhất thống chí có chép rằng: “Chợ Dĩnh Kế ở huyện Phượng Nhỡn gần sông Nhật Đức, quán xá đông đúc, hàng hoá nhiều, là một chợ lớn trong tỉnh”. Đặc biệt về với Dĩnh Kế, du khách sẽ được thưởng thức đặc sản bánh đa nổi tiếng từ xưa là sản phẩm hàng hoá kết tinh tài khéo léo, tinh xảo trong việc chế biến lương thực thành món ăn đặc sản của miền quê này.

Tấm bia Tam Bảo thị hiện còn ở chùa Đống Nghiêm (chùa Kế) cho biết chợ Kế ra đời vào thời Lê (thế kỷ XVII). Một cung nữ tên là Ngô Thị Thóc có công lập chợ và xin nhà nước cho chợ Kế thành chợ chùa. Sau bà mất được nhân dân lập miếu thờ và tôn là Bà Chúa chợ. Thời điểm ra đời chợ Kế- chợ chùa Đống Nghiêm cùng thời với chợ Phúc Tằng (Việt Yên), chợ Chùa Ngọc Lâm (Yên Dũng) tức khoảng từ 1650 đến 1656.

Dĩnh Kế còn có Hương ước biên soạn thời Tự Đức hiện đang lưu ở Viện TTKHXH. Hương ước có tới 57 điều liên quan đến chợ Kế và cho biết chợ Kế đã có từ lâu, là một chợ buôn bán lớn, có phố Chợ. Phố có phố Trưởng, chợ có Trưởng chợ, Chúa chợ. Hàng năm, nhân có việc phụng sự, thì phải kính lễ tam vị đại vương, Trạng nguyên Giáp Hải, tiến sĩ Giáp Lễ, hậu Thần Từ Phúc Chính và bốn vị chúa chợ: Nguyễn Minh Phái, Nguyễn Thị Chuyên, Đồng Phương Quế, Nguyễn Thị Hữu (Điều 40). Để cho chợ phiên đông đúc, thu được nhiều lợi thì  bản xã hàng năm vào ngày 28 tháng 2 làm lễ tế các vị “ Chúa chợ” (Điều 8).

Chợ Kế là chợ phiên họp vào các ngày 2, 4, 7, 9… trong tháng, phiên chính họp vào ngày 4, 9 còn ngày 2, 7 là chợ xép. Từ xưa, chợ Kế đã thu hút bạn hàng từ khắp các vùng Lục Ngạn, Lục Nam, Lạng Giang, Yên Dũng, Việt Yên, Yên Thế và cả vùng đồng bằng như Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Nam Định, Thái Bình. Chợ có chợ riêng bán trâu, bò, gà, vịt, chó, ngan, ngỗng, lợn…các loại gỗ, lâm sản, thóc gạo. Những lái trâu, lái bò, lái gỗ ở địa phương nhóm họp thành phường lặn lội khắp vùng Thanh Giã (Lục Nam), Phổng Mẹt (Hữu Lũng), Cao Bằng, Thái Nguyên để tạo nguồn hàng. Đặc biệt ở xung quanh khu vực Dĩnh Kế như ngoài đường Quốc lộ 1A, ngã ba Kế, đường Giáp Hải, đường Lê Lợi hay khu đầu Cầu Sông Thương ta thấy có rất nhiều mặt hàng mà chủ yếu vẫn là bánh đa. Ở xã Dĩnh Kế hiện nay có 6 thôn có nghề làm bánh đa nhưng chỉ có người thôn Tiêu là giữ được thị trường tiêu thụ bánh đa truyền thống ở chợ Kế, ngã ba Kế. Năm thôn còn lại hầu hết sản xuất theo đơn đặt hàng. Thị trường tiêu thụ hiện nay không chỉ bó hẹp ở quê, ở trong nước mà nó đã được đưa đi các nơi xa nước bạn như Đức, Đài Loan…Sản phẩm xuất khẩu đi chủ yếu là bánh tráng chưa qua quạt để dễ vận chuyển do tính chất dễ vỡ nếu đã qua quạt lửa. Cảm xúc về món ăn đặc sản này tác giả Đào Hồng Cẩm đã viết nên những vần thơ:

“Giã từ làng Kế đi ra

Bánh đa đội nắng nhớ quà em trao”

Đến với chợ Kế hôm nay chúng ta không những được thưởng thức hương vị hấp dẫn của bánh đa, bánh đúc, hoa tươi, cây cảnh, được xem các nghề thủ công mà các bà nội trợ còn được thấy những bó mì nho nhỏ, xinh xinh được làm từ hạt gạo đồng quê mà nên. Nghề làm mì ở Dĩnh Kế tuy mới phát triển nhưng qua đôi bàn tay khéo léo và óc sáng tạo của người Dĩnh Kế những hạt gạo trắng trẻo ấy đã trở thành món ăn ngon hấp dẫn. Ai đã một lần thưởng thức sẽ thấy mì Kế cũng không thua kém mì Chũ (Lục Ngạn). Nét đẹp văn hoá truyền thống làng xã ấy hoà quện cùng văn hoá mới tạo nên nét tươi trẻ cho làng quê. Dĩnh Kế - một miền quê ven thành thị đang vươn lên như một điểm sáng đầy hứa hẹn.

Dương Thị Ánh

 

 

;?>