• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4316522
  • Số người đang xem: 52
  • Trong ngày: 2117
  • Trong tuần: 13230
  • Trong tháng: 484279
  • Trong năm: 3964299
Trang chủ

Trang phục Quan họ

( 16:33 | 04/11/2009 ) Bản để inGửi bài này qua Email


Tôi còn nhớ, một lần có đoàn khách đến thăm Bắc Giang, khi được nghe anh Hai, chị Hai hát Quan họ vừa nghe khách vừa tấm tắc khen “Thật là y phục sánh kỳ đức” và sau buổi giao lưu ông tặng tôi một bài thơ, trong đó có đoạn ca ngợi người con gái Quan họ:

Mấy khi khách đến chơi nhà

Rót lời hát xuống chén trà mời nhau

Mời anh xơi một miếng trầu

Dẫu rằng dẫu biết qua cầu gió bay

****

Giá em đừng hát hay

Giá em đừng nền nã

Đừng áo tứ thân

Đừng khăn mỏ quạ

Giá em đừng chót buông ánh mắt ngập ngừng

Để người dưng nhớ người dưng thế này

Lối giao tiếp của người quan họ thường thể hiện tấm lòng mến khách. Họ nhã nhặn từ lời ăn, tiếng nói, từ cử chỉ, ánh mắt, từ đôi dép đến chiếc khăn đội đầu, từ cách ăn mặc…sao cho xứng với phong tục người Quan họ.

Vậy thì khi anh Hai đi hát hay đón bạn đến nhà họ thường mặc gì? Và chị Hai quan họ trang phục ra sao? Tôi đã có dịp trao đổi với với nghệ nhân quan họ Tạ Thị Hình ở Bò Sơn, Bắc Ninh và ông Lê Duy Thu, nguyên Trưởng đoàn Dân ca Quan họ (nay ông chuyên may trang phục quan họ) được biết:

Trang phục của liền anh Quan họ, thường là áo 5 thân, cổ cứng, viền tay, gấu to. Áo thường dài quá đầu gối (áo dài mặc ngoài cùng). Phía trong áo dài, họ mặc một hoặc hai áo cánh, loại vải phin, diềm bâu, trúc bâu, sồi hoặc lụa. Áo cánh thường là màu trắng, còn áo dài ngoài thường là màu đen, may bằng chất liệu vải lương, the, đoạn. Á

o dài có 2 lượt, bên ngoài màu đen, bên trong màu cốm, màu vàng chanh.  Loại áo này gọi là áo kép. Cùng với áo, quần của anh Hai may theo kiểu chân quê, ống rộng màu trắng và dài kín mắt cá chân. Cũng có khi họ may bằng lụa màu mỡ gà…Anh Hai thường đi giầy Gia Định, nhưng thường  là đi guốc mộc, khăn đội đầu là khăn xếp. Xưa có người búi tó, khi đội khăn thường có mớ tóc búi trên đầu, nên khi quấn khăn xếp có thêm miếng vải mỏng để che mớ tóc đó. Anh Hai thường dùng nón lá chóp dứa hoặc dùng ô màu đen.

Trang phục của chị Hai quan họ cầu kỳ hơn (các cụ xưa thường nói nữ mặc áo mớ ba, mớ bảy, đàn ông mặc áo the khăn xếp). “Mớ ba” là họ dùng 3 áo dài lồng vào nhau, còn “mớ bảy” là bảy áo dài lồng vào nhau. Cũng có khi chị Hai chỉ mặc áo kép. 

Áo dài của chị Hai quan họ thường là kiểu 5 thân, cài khuy (khác với kiểu tứ thân là vắt 2 vạt ra trước). Loại vải để may áo 5 thân hoặc tứ thân là the hoặc lụa, có màu nâu non, nâu già, màu đen hoặc màu cánh gián (đó là áo dài mặc ngoài). Còn áo dài trong thường màu khác như màu hoa hiên, màu thiên thanh, màu vàng chanh, màu hồ thuỷ hoặc màu vàng cốm. Bên trong áo dài mớ ba, mớ bảy là áo cánh. Áo cánh thường dùng phin trắng hoặc lụa màu mỡ gà. Trong cùng là yếm, tuỳ theo màu da mà chị em chọn màu yếm (hoa đào, cánh sen, màu mận chín, màu đỏ thắm hoặc màu trắng), thường chị em chọn màu may yếm là loại vải và màu đẹp nhất). Cổ yếm là nơi khoe vẻ đẹp của người con gái. Tuỳ theo tuổi mà họ mặc yếm kiểu gì: ví như tuổi trung niên thường may yếm cổ xẻ, còn chị Hai trẻ tuổi mặc yếm cổ viền. Cũng với yếm là dải có dải yếm, dải yếm to buông ngoài cùng áo thắt vòng quanh eo và thắt múi ra phía trước cùng với bao và thắt lưng. Bao lưng dệt bằng tơ đã se sợi, màu đen, hai đầu có tua, thắt ngang eo luồn qua lưng áo dài, bó chặt ba thân áo trước thành múi. Còn thắt lưng thường nhỏ hơn bao, dùng để thắt cạp váy và eo. Bao lưng đẹp, màu sáng hoặc màu hoa lựu, hoa đào. Thắt lưng cũng luồn qua lưng, đằng sau áo dài và buộc múi ở phía trước cùng bao và dải yếm, tạo thành các màu như hoa sặc sỡ, tô thêm vẻ đẹp cho trang phục người con gái. Chị em quan họ thường mặc, váy đơn hoặc váy kép. Váy trong bằng vải lụa màu; váy ngoài bằng chất liệu the hoặc lụa màu đen. Váy thường dài đến mu bàn chân, khi mặc không để hớt phía trước, hoặc phải xếp váy để phía trước có hình lưỡi trai.

Họ đi dép có mũi cong, duyên dáng. Dép có một vòng tròn phía trước dép để xỏ một ngón chân thứ 2 (cạnh ngón cái) giúp cho việc đi lại thuận lợi và không bị tuột ra khỏi chân.

Trên đầu họ vấn tóc với nghệ thuật vấn và đặt vấn trên đầu sao cho ngay ngắn đã tôn thêm vẻ đẹp của khuôn mặt. Trên vấn là khăn màu đen, được gấp chéo hình tam giác. Đội khăn làm sao cho có hình mỏ quạ. Mỏ khăn ấy được đặt chính giữa ngôi tóc, bắt hai góc khăn về phía hai tai rồi thắt nút lại đằng sau gáy. Như vậy, nếp khăn vấn trong và đội khăn mỏ quạ màu đen sẽ tôn vẻ đẹp của khuôn mặt và đôi mắt lúng liếng, cùng với màu da hồng đẹp lộng lẫy, tạo sự duyên dáng hơn. Trên đỉnh đầu chị em thường đội nón ba tầm. Nón ba tầm bằng lá cọ, thường dùng lá bánh tẻ để có độ dai và mềm, khi lợp vào nón ba tầm nón có màu sẫm mà sáng. Phía trong nón  thường trang trí các hình bướm, chim loan, chim phượng bằng giấy trang kim màu vàng hoặc bạc. Quai nón được bện bằng lụa tơ tằm. Mỗi bên đầu quai nón có 2 hoặc 3 tua được làm rất đẹp (gọi là quai thao). Chị Hai quan họ còn trang điểm cho mình bằng các đồ trang sức để tôn vẻ đẹp thuỳ mị, hiền hậu mà lộng lẫy, như khuyên bạc, khuyên vàng (đeo tai) nhẫn bạc, nhẫn vàng (đeo tay) và bộ dây xà tích có ống hình quả đào bằng bạc hay túi đựng giầu bằng lụa đeo ở thắt lưng.

Với trang phục và nét đẹp trong giao tiếp phù hợp với phong tục ở vùng quê quan họ, cộng và với giọng hát vang, rền, nền, nảy, chị Hai quan họ đã được tôn vinh mà ai đến vùng quê quan họ đều ngưỡng mộ mà ngơ ngẩn khi phải chia tay để lại nhớ nhung da diết./.

Hà Trang

 

;?>