• SỞ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH BẮC GIANG - Đ/C SỐ 74 Đ. NGUYỄN THỊ LƯU - P. NGÔ QUYỀN - TP. BẮC GIANG
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 853506
  • Số người đang xem: 30
  • Trong ngày: 11840
  • Trong tuần: 34698
  • Trong tháng: 853459
  • Trong năm: 853506
Trang chủ

Bắc Giang trong cách mạng tháng Tám năm 1945

( 15:09 | 13/08/2015 ) Bản để inGửi bài này qua Email

 

Cùng với thắng lợi của cách mạng Việt Nam, 70 năm trước đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, nhân dân tỉnh Bắc Giang đã nhất tề vùng dậy khởi nghĩa giành chính quyền, là một trong những tỉnh tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền sớm nhất trong Cách mạng tháng Tám.

Trước tình hình thế giới và trong nước có những chuyển biến quan trọng, Đảng bộ và nhân dân Bắc Giang đang chờ đợi chủ trương mới của Đảng. Tối 12 tháng 3 năm 1945, các đồng chí Lê Thanh Nghị và Nguyễn Trọng Tỉnh đã chỉ đạo cán bộ địa phương tổ chức cuộc mít tinh tại đình Xuân Biều, có 70 tự vệ chiến đấu và gần 300 quần chúng tham dự. Cũng trong cuộc mít tinh này, đồng chí Trưởng ban cán sự Đảng tỉnh công bố lệnh thủ tiêu bộ máy chính quyền của địch, lập Uỷ ban dân tộc giải phóng để giải quyết mọi công việc của địa phương. Đây là cuộc khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở cấp cơ sở đầu tiên của tỉnh Bắc Giang, là thắng lợi đầu tiên của việc vận dụng sáng tạo Chỉ thị lịch sử ngày 12 tháng 3 năm 1945 của Ban Thường vụ Trung ương ở Bắc Giang, mở đầu cao trào chống Nhật cứu nước và khởi nghĩa từng phần ở Bắc Giang.

Nhằm phát động cao trào cách mạng trong vùng, ngày 15 tháng 3 năm 1945, đồng chí Lê Thanh Nghị và Nguyễn Trọng Tỉnh tổ chức một cuộc tuyên truyền xung phong tại chợ Vân (tổng Hoàng Vân, Hiệp Hoà). Khí thế cách mạng hừng hực của quần chúng ở khu vực Hiệp Hoà trong thời gian từ ngày 12 đến ngày 16 tháng 3 năm 1945 đã chứng minh các chủ trương của Ban Thường vụ Trung ương Đảng trong Chỉ thị "Nhật, Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta" ngày 12 tháng 3 năm 1945 là rất sáng suốt, phù hợp với tình hình cách mạng và nguyện vọng của quần chúng. Tối 1 tháng 6 năm 1945, một đơn vị vũ trang của tỉnh cùng với tự vệ Hoàng Vân do đồng chí Lương Văn Đài (tức Cửu) và đồng chí Nguyễn Trọng Tỉnh chỉ huy triển khai kế hoạch chiến đấu và giành chính quyền thắng lợi ở huyện Hiệp Hòa.

Chỉ hơn một tháng sau cuộc khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở Hiệp Hòa (1/6/1945), lực lượng cách mạng đã lần lượt khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở các phủ, huyện Việt Yên, Yên Thế, Lục Ngạn, Yên Dũng. Hệ thống chính quyền địch đang lung lay, tan rã, tạo điều kiện thuận lợi để Đảng bộ và nhân dân Bắc Giang tiến lên khởi nghĩa giành chính quyền tỉnh.

Lúc này, tình hình thế giới và trong nước chuyển biến khá nhanh. Ngày 9 tháng 5 năm 1945, phát xít Đức đầu hàng quân Đồng Minh vô điều kiện. Ngày 14 tháng 8 năm 1945, phát xít Nhật hạ vũ khí đầu hàng quân Đồng Minh. Chủ nghĩa phát xít đã hoàn toàn sụp đổ. Quân đội Nhật ở Đông Dương như rắn mất đầu, hoang mang đến cực độ. Chính quyền bù nhìn đang tan rã. Thời cơ ngàn năm có một cho nhân dân ta đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền đã đến. Ngày 13 tháng 8 năm 1945, Ủy ban khởi nghĩa ra lệnh tổng khởi nghĩa trong toàn quốc. Từ ngày 13 đến ngày 15 tháng 8 năm 1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ở Tân Trào (Tuyên Quang) chủ trương lãnh đạo toàn dân tổng khởi nghĩa. Ngày 16, 17 tháng 8 năm 1945, Đại hội Quốc dân họp ở Tân Trào nhất trí tán thành chủ trương tổng khởi nghĩa của Đảng, quy định quốc kỳ, quốc ca và cử ra Ủy ban dân tộc giải phóng Việt Nam (tức Chính phủ lâm thời) do cụ Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.

 Sau khi phát xít Nhật đầu hàng quân Đồng minh, Tỉnh trưởng Bắc Giang Nguyễn Ngọc Đĩnh một mặt bắn tin xin liên lạc với Việt Minh, mặt khác lại âm mưu giao chính quyền cho bọn Đại Việt. Nắm được kế hoạch Tỉnh trưởng Bắc Giang sẽ trao chính quyền tỉnh cho bọn Đại Việt vào sáng ngày 18 tháng 8 năm 1945, ngay tối 17 tháng 8, cơ sở ở thị xã Phủ Lạng Thương đã kịp thời báo cho cán bộ của ta ở Song Khê. Khoảng 10 giờ đêm, đồng chí Hồ Công Dự và một số đồng chí khác trên đường đi dự hội nghị do Tỉnh ủy triệu tập tại Yên Lý (Yên Thế) nhận được tin, ngay lập tức trở về Song Khê. Tại đây, hàng trăm quần chúng và tự vệ đã tập trung để chờ lệnh hành động. Mặc dù chưa nhận được lệnh tổng khởi nghĩa, nhưng các đồng chí lãnh đạo địa phương căn cứ vào Chỉ thị Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta ngày 12 tháng 3 năm 1945 của Ban Thường vụ Trung ương đã không chần chừ, do dự, chớp thời cơ khởi nghĩa giành chính quyền tỉnh. Ngay đêm 17/8, đồng chí Hồ Công Dự đã nhanh chóng triệu tập một cuộc họp cán bộ chủ chốt hai huyện Việt Yên, Yên Dũng tại đình Song Khê quyết định khởi nghĩa giành chính quyền tỉnh trước khi Tỉnh trưởng Bắc Giang và bọn Đại Việt hành động.

Khoảng 4 giờ sáng ngày 18 tháng 8 năm 1945, hai đồng chí Hồ Công Dự và Ninh Văn Phan dẫn đầu một đội tự vệ khoảng 6, 7 người được trang bị vũ khí xuất phát từ đình Song Khê đột nhập vào dinh Tỉnh trưởng lúc 6 giờ sáng. Vốn đã hoang mang lại ở vào một tình thế hoàn toàn bất ngờ không thể chống cự; Tỉnh trưởng Nguyễn Ngọc Đĩnh buộc phải đầu hàng, nộp vũ khí và đích thân gọi chánh bảo an sang dinh tỉnh trưởng nhận lệnh đầu hàng Việt Minh. Chánh bảo an được lệnh sang ngay dinh Tỉnh trưởng. Sau khi nghe đồng chí Hồ Công Dự thuyết phục, hắn xin quy thuận, giao toàn bộ vũ khí và trại Bảo an binh cho ta. Ta cử ngay lực lượng chiếm trại Bảo an binh, thu gần 200 khẩu súng. Viên chánh bảo an và số đông anh em binh lính xin gia nhập lực lượng vũ trang cách mạng. Lúc đó là 7 giờ sáng. Cờ đỏ sao vàng phấp phới tung bay trên dinh tỉnh trưởng và trại bảo an binh. Ta ra lệnh cho Nguyễn Ngọc Đĩnh gọi điện thoại báo cho tên chỉ huy quân đội Nhật ở Bắc Giang biết tin Việt Minh đã khởi nghĩa chiếm thị xã Phủ Lạng Thương và yêu cầu quân Nhật phải điều đình ngay với Việt Minh. Tình thế lúc này làm cho bọn Nhật không dám từ chối và phải ngồi vào bàn hội nghị chấp nhận những điều kiện do Việt Minh đưa ra.

Trong khi ta đang điều đình với Nhật, lực lượng tự vệ và quần chúng nhân dân các phủ huyện Lạng Giang, Việt Yên, Yên Thế, Yên Dũng, Hiệp Hòa từ các ngả đường tiến vào thị xã tuần hành thị uy. Cờ đỏ sao vàng, biểu ngữ tràn ngập các ngả đường. Bộ máy chính quyền tay sai địch đã hoàn toàn bị đập tan. Khởi nghĩa giành chính quyền ở tỉnh Bắc Giang đã hoàn toàn thắng lợi.

Sáng 19 tháng 8 năm 1945, lực lượng khởi nghĩa chiếm phủ đường phủ Lạng Giang thu 8 súng. Cùng ngày, các đồng chí Hà Thị Quế, Hoàng Hà Châu, Nguyễn Thanh Bình nhận được tin đã kéo lực lượng ở các nơi về Phủ Lạng Thương. Để nhanh chóng ổn định tình hình và thay thế chính quyền cũ đã bị xóa bỏ, Tỉnh ủy đã quyết định thành lập Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh do đồng chí Nguyễn Thanh Bình làm Chủ tịch, Ninh Văn Phan làm Phó Chủ tịch, Hà Thị Quế làm Ủy viên phụ trách quân sự.

Ngày 21 tháng 8 năm 1945, tại sân vận động thị xã Phủ Lạng Thương, Tỉnh ủy tổ chức một cuộc mít tinh khổng lồ có hàng ngàn người dự. Tại cuộc mít tinh, Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Bắc Giang do đồng chí Nguyễn Thanh Bình làm Chủ tịch đã ra mắt nhân dân. Tiếng hò reo, tiếng hô ủng hộ Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời vang lên như sấm dậy.

Tỉnh Bắc Giang là một trong những tỉnh đầu tiên khởi nghĩa giành được chính quyền cấp tỉnh vào ngày 18 tháng 8 năm 1945 tại thị xã Phủ Lạng Thương.

Cuộc khởi nghĩa tháng Tám thắng lợi ở Bắc Giang là một sự kiện lịch sử vĩ đại, là kết quả của một quá trình đấu tranh lâu dài, gian khổ nhưng vô cùng anh dũng của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh ta. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, nhân dân Bắc Giang đã nhất tề vùng dậy, liên tục và trực tiếp tiến công vào bộ máy chính quyền của phát xít Nhật - Pháp và bè lũ tay sai khiến cả bộ máy thống trị của chúng từ xã đến tỉnh lần lượt tan rã trước cao trào cách mạng của nhân dân tỉnh ta.

Với thành công của cuộc khởi nghĩa tháng Tám, nhân dân các dân tộc Bắc Giang đã thực sự làm chủ đất nước độc lập, phấn khởi đem hết tinh thần và nghị lực, trí tuệ và tài năng để xây dựng và bảo vệ nền độc lập, xây dựng cuộc sống mới. Thời gian sẽ trôi đi, những giá trị lịch sử của Cách mạng Tháng Tám vẫn còn mãi với cán bộ, đảng viên và nhân dân tỉnh Bắc Giang hôm nay, mai sau.

Ngô Văn Cường

 

 

;?>