• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4312924
  • Số người đang xem: 25
  • Trong ngày: 4106
  • Trong tuần: 9632
  • Trong tháng: 480681
  • Trong năm: 3960701
Trang chủ

Hán Quận công Nguyễn Đắc Thọ một nhân tài của vùng Yên Thế thời Lê - Trịnh

( 11:56 | 10/11/2009 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Xã Liên Chung, huyện Tân Yên trải dài khoảng ba cây số bên bờ Tây nam sông Thương. Khi hệ thống đường bộ chưa phát triển, sông Thương chưa có đê bao, giao thông trên sông nước còn giữ vai trò chủ đạo. So với nhiều vùng khác, Chung Sơn vẫn là nơi có những điều kiện tự nhiên tương đối thuận lợi về mọi mặt. Cho nên, nơi đây là vùng quê có nền văn hoá phát triển khá sớm.

Những di tích và dấu tích còn lại là hệ thống các đình, chùa, đền, miếu…. tập trung, chỉ trên một diện tích nhỏ khoảng 10km2 mà có tới 5 đình, chùa lớn và hàng chục đền, miếu cổ đã được dựng lên để thờ Thần, Phật và các danh nhân lịch sử. Núi Chung Sơn (tức núi Dành) xa xưa đã nổi tiếng với những đặc sản quý hiếm như sâm nam, cỏ thi… đã từng được ghi nhận trong tác phẩm “Đại Nam nhất thống chí” của triều Nguyễn và mãi mãi còn lưu lại trong dân gian với với câu ca dao:

Sâm nam nổi tiếng núi Dành

Chợ bày nhan nhản tỏi, hành Chung Sơn

Đây là quê hương cụ Nguyễn Vĩnh Trinh đỗ Tiến sĩ năm 1547 dưới triều Mạc Phúc Nguyên. Cụ làm quan đến chức Thượng thư, hàm Thiếu bảo, tước Hầu… Về danh nhân võ lược có cụ Nguyễn Đắc Thọ, người làng Hậu, từng được vua Lê - chúa Trịnh khen là một bậc hào kiệt, văn võ kiêm toàn.

Cụ Nguyễn Đắc Thọ là con một gia đình hào lý ở làng Hậu, xã Chung Sơn. Cụ tuyệt đối trung thành và trọn đời phục vụ triều đình vua Lê - Chúa Trịnh. Cụ rất được chúa Thanh Đô Vương Trịnh Tráng yêu dùng, giao cho chức Giám Tả Đề điểm, đồng thời giữ chức Tham Đốc tứ vệ quân vụ. Vào năm Phúc Thái thứ ba (1645) triều đình đã ra sắc chỉ phong cho cụ tước Hán quận công Thượng trụ quốc, hàm Đặc tiến kim tử vinh lộc đại phu, lại ban cho ruộng đất để ghi ơn lâu dài và để con chúa đời đời được hưởng lộc đất nước. Trong sắc phong Hán Quận công, chúa Trịnh đã hết sức khen ngợi cụ “là bậc hào kiệt đức độ ôn luân, đã nhiều năm giúp việc nhà Chúa bàn việc quân cơ mà trung thành thuỷ chung, phong cách nghiêm trang mà vẫn ôn hoà, nho nhã. Ông đã nhiều phen theo vua đi chinh Bắc phạt Nam diệt trừ giặc dã, lập được nhiều công lao lớn, đáng được ghi vào điển bạ và đáng được hưởng ân sủng của nhà vua…”(1)

Khi đình Vường của làng Hậu mới được dựng, Hán quận công Nguyễn Đắc Thọ đã có đôi câu đối hiến vào đình:

Ngưỡng thần ân tứ dân địch cát,

Nương thánh trạch vạn vật hàm hanh

Tạm dịch là: Nhờ ơn thần bốn dân tốt đẹp/ Đội phúc thánh vạn vật vui tươi.

Theo những câu chuyện truyền ngôn được lưu truyền từ nhiều đời ở địa phương và trong dòng tộc Nguyễn Đắc thì Hán Quận công còn được vua Lê rất khen ngợi và nể trọng, vì đã có nhiều công lao giúp vua dẹp “giặc âm” (?), dưới ánh sáng của khoa học ngày nay ta có thể giải thích rằng đó chẳng qua là những thủ pháp mang tính huyễn hoặc của những đạo sĩ thời xưa mà thôi!

Khi cụ mất ở kinh thành, thể theo di chúc của cụ, chúa Trịnh đã cho người đưa di hài của cụ về quê an táng, cho xây lăng tưởng niệm và sau đó lại ban sắc phong cho cụ làm Phúc thần (Trung đẳng thần) để nhân dân địa phương bốn mùa cúng tế.

Trải qua hơn ba trăm sáu mươi năm gió mưa dầu dãi, lăng Hán Quận công đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Để tỏ lòng tri ân với bậc tiên tổ từng có công với nước, cuối năm 2008 các con cháu của dòng tộc Nguyễn Đắc ở làng Hậu đã cùng nhau góp công, góp của để trùng tu lại lăng. Đây là việc làm đáng được hoan nghênh. Tuy nhiên, trong quá trình trùng tu do khả năng tài chính của con cháu rất hạn hẹp nên việc trùng tu mới ở mức hết sức sơ sài, tạm tránh cho lăng khỏi bị sụp đổ mà thôi. Để tu tạo theo đúng nghĩa và xứng tầm với một danh nhân lịch sử thì còn rất nhiều điều phải bàn. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết: có một thời gian, do những nhận thức sai lầm của con người mà địa phương đã phải trả một giá rất đắt, không bao giờ lấy lại được, đó là nhiều công trình văn hóa cổ đáng quý có tuổi 300 - 400 năm đã bị tàn phá. Dấu tích của chúng nay chỉ còn lưu lại trong ký ức của các vị cao niên ở địa phương mà thôi. Lăng Hán Quận công, dù là một thực thể hiện hữu từ gần bốn thế kỷ nay nhưng vẫn chưa được cơ quan có thẩm quyền lập hồ sơ xếp hạng di tích lịch sử văn hoá. Dù hiện tại lăng Hán Quận công chưa lập được hồ sơ đề nghị cơ quan chức năng xem xét xếp hạng. Chúng tôi được biết dòng tộc Nguyễn Đắc ở làng Hậu vẫn còn lưu giữ được một số đồ vật do vua chúa xưa ban tặng cho Hán Quận công Nguyễn Đắc Thọ…

Di tích lăng Hán Quận công Nguyễn Đắc Thọ hiện rất cần được sự quan tâm của cơ quan chuyên môn về khảo sát làm cơ sở lập hồ sơ khoa học và pháp lý đề nghị Nhà nước công nhận xếp hạng di tích lịch sử- văn hoá.

Đức Minh

* (1) Trích từ đạo sắc phong Hán Quận Công do dòng họ Nguyễn Đắc ở Làng Hậu hiện đang lưu giữ.

;?>