• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4316591
  • Số người đang xem: 53
  • Trong ngày: 2186
  • Trong tuần: 13299
  • Trong tháng: 484348
  • Trong năm: 3964368
Trang chủ

Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm với việc xây dựng Thất diệu đồn điền

( 11:31 | 01/12/2009 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm sinh năm 1875 tại làng Ngọc Đình, tổng Hà Lý, huyện Duyên Hà, phủ Tiên Hưng, tỉnh Thái Bình - nay là xã Văn Cẩm, huyện Hưng Hà tỉnh Thái Bình.

            Cha ông là một nhà nho nghèo, sống bằng nghề dạy học. Do đó Kỳ Đồng đã sớm được học chữ Nho và có tài ứng đối, lanh lợi nên đã được mệnh danh là “Kỳ Đồng”, tức là một cậy bé kỳ lạ. Năm 8 tuổi, đi thi Hương ở Nam Định, đỗ loại ưu được vua ban học bổng nên tiếng tăm lại càng vang khắp, các nơi kéo về xem mặt ngày càng đông.

            Thời đó, thực dân Pháp đã đánh chiếm Nam Định và các nơi trong nước. Nhân dân trong vùng nhân việc Kỳ Đồng mà rước ông lên Nam Định như đi biểu tình. Do đó, để tránh rắc rối, Pháp đã gửi Kỳ Đồng sang du học ở Angêrie.

            Sau ngót 10 năm học ở nước ngoài, Kỳ Đồng trở về nước, nhưng không nhận làm công chức cho Pháp mà xin đi lập đồn điền khai hoang ở Yên Thế. Thực dân Pháp chấp thuận đề nghị của Kỳ Đồng, nhưng biết ông là người có lòng yêu nước nên ngầm sai mật thám theo dõi ông từng bước.

            Kỳ Đồng lên Yên Thế khai hoang, dân chúng theo Kỳ Đồng như một phong trào từ đồng  bằng lên trung du. Những nông dân, những người của phong trào Cần Vương tình nguyện đi theo; bán cả gia tài, điền địa lên Yên Thế. Thực dân Pháp rất lo ngại điều đó, vì lúc đó phong trào khởi nghĩa Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo đang diễn ra rất mạnh mẽ.

            Ở Yên Thế, Kỳ Đồng lập ra một khu đồn điền lớn thuộc xã Đồng Kỳ và Hồng Kỳ ngày nay. Đồn điền đó được lấy tên là “Thất diệu đồn điền”, tức là khu đồn điền ấy được bố trí tựa như 7 ngôi sao sáng của chòm sao Bắc Đẩu. Thất diệu đồn điền gồm bảy khu (hay bảy trại): trại nhất, trại nhì trại ba, trại tư, trại năm, trại sáu và khu Động Thiên Thai. Bảy trại này xắp xếp dọc 2 bên đường từ Đồng Kỳ đi Đồng Vương. Từ đây tới Phồn Xương - đại bản doanh của Đề Thám chừng 4 km.

            Đồn điền của Kỳ Đồng mở ra phát triển rất tốt, rất phong doanh, vì thế người dân ở dưới xuôi kéo lên rất đông. Bố Hạ, chợ Suối Cấy người ra, người vào tấp nập. Quân Pháp đóng đồn ở Bố Hạ thường xuyên phải để mắt tới sự kiện này.

            Các tài liệu của Pháp cho biết: Kỳ Đồng mở đồn điền không phải là mục đích chính, mục đích chính của ông là tìm cách bắt liên lạc với Hoàng Hoa Thám để giúp đỡ Hoàng Hoa Thám chống Pháp. Do đó, ông đã bí mật xây dựng bố trí căn cứ ở các đồn điền thành một căn cứ liên hoàn, kín đáo mà khu chợ Suối Cấy là trung tâm. Nhìn bề ngoài các khu ấy như làng xóm bình thường, nhưng bên trong đều bố trí hầm hào, người canh gác, nơi tập dượt rất cẩn thận.

            Trong thời gian xây dựng đồn điền, Kỳ Đồng đã bắt liên lạc với Hoàng Hoa Thám và giúp Hoàng Hoa Thám và nghĩa quân Yên Thế về người, tiền của và cả tinh thần. Trong hồi ký của Trung tá Pháp Pêro có viết: Đề Thám và Kỳ Đồng thường hội kiến bí mật. Đề Thám còn cho quân thâm nhập các làng xóm mới lập trong đồn điền chợ Kỳ (chợ Suối Cấy…).

Do mối liên hệ ngày càng chặt chẽ với Đề Thám nên cuối năm 1897 thực dân Pháp tổ chức bắt Kỳ Đồng và đày đi biệt xứ ở PolyNésie. Và kể từ ngày đó, tuy Kỳ Đồng không có ở Thất diệu đồn điền nữa nhưng hình ảnh của Kỳ Đồng vẫn còn trong tâm trí của người dân - người ta cho rằng cái tên xã Đồng Kỳ chính là cái tên của chữ Kỳ Đồng mà ra. Ngày nay các địa danh của Thất diện đồn điền vẫn còn lưu tên ở đất hai xã Đồng Kỳ và Hồng Kỳ. Các dấu tích về Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm vẫn còn khá rõ nét, như ở đền Suối Cấy, Động Thiên Thai, ở trại Nhất, trại Nhì, trại Ba…

            Đền Suối Cấy và động Thiên Thai là hai cơ sở thờ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm. Trong động Thiên Thai (nay thuộc xã Hồng Kỳ) có tượng thờ Kỳ Đồng. Người đệ tử trung thành của Kỳ Đồng là cụ Từ Kế Liêm đã đem các lời huấn truyền của Kỳ Đồng chép thành hai quyển kinh, quyển “Kinh Thành Đạo” và quyển “Kinh Thiên Tổ” cứu kiếp chân kinh rồi cho khắc thành ván in kinh gọi là kinh Kỳ Đồng, đem phổ biến trong dân.

            Trong những năm qua, Nhà nước đã cho lập hồ sơ di tích và quyết định xếp hạng hai di tích: đền Suối Cấy và động Thiên Thai để khai thác và phát huy các giá trị di sản văn hóa này.

Trần Văn Lạng

 

;?>