• SỞ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH BẮC GIANG - Đ/C SỐ 74 Đ. NGUYỄN THỊ LƯU - P. NGÔ QUYỀN - TP. BẮC GIANG
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 1920245
  • Số người đang xem: 28
  • Trong ngày: 2870
  • Trong tuần: 16697
  • Trong tháng: 1568022
  • Trong năm: 1568022
Trang chủ

Bảo tồn và nâng tầm giá trị hội vật ngày xuân ở Bắc Giang

( 09:04 | 29/02/2016 ) Bản để inGửi bài này qua Email

 

Mỗi độ Xuân về, trên các miền quê của tỉnh Bắc Giang lại diễn ra Lễ hội Xuân truyền thống. Ở đó, những nghi lễ được diễn ra trang nghiêm bao nhiêu thì phần hội được tổ chức tưng bừng, náo nhiệt bấy nhiêu. Hoạt động thu hút sự quan tâm nhất, diễn ra tưng bừng rộn rã nhất là những Hội vật. Những sới vật, Hội vật tiêu biểu tại các miền quê cần được nhắc đến như: Thái Sơn, Xuân Cẩm, Đông Lỗ (Hiệp Hòa); Cao Xá, Lam Cốt, Hợp Đức (Tân Yên); Nghĩa Hòa, An Hà (Lạng Giang); Lão Hộ (Yên Dũng); Đồi Ngô (Lục Nam)…

 “Tiếp lửa” cho sới vật làng

Keo vật thờ khai mạc giải vật dân tộc - vật tự do tỉnh Bắc Giang năm 2016;

Đã trở thành truyền thống, từ vài chục năm nay, cứ mỗi dịp đầu Xuân, Sở TDTT (nay là Sở VHTTDL Bắc Giang) lại tổ chức giải vật dân tộc – vật tự do toàn tỉnh luân phiên trên các miền quê. Những sới vật được lựa chọn tổ chức giải vật cấp tỉnh là những sới vật truyền thống, được gắn cùng các lễ hội Xuân của địa phương. Vòng tròn người vây kín sới vật, hòa trong tiếng trống rộn rã thúc giục, xa xa là những làn khói hương mờ ảo từ những mái đình, mái chùa rêu phong cổ kính, đây đó phấp phới những ngọn cờ hội (cờ thần) tung bay trong gió, đó là những hình ảnh thân quen trong tâm thức mỗi người dân trẩy hội. Sới vật cấp tỉnh được thiết lập, tạo nên làn gió mới vô cùng đặc biệt, nhân dân địa phương đăng cai giải đấu và  nhân dân các miền quê lân cận đều vô cùng phấn khích. Bởi họ được mãn nhãn chiêm ngưỡng những trận thi đấu vật giữa các đô vật đến từ khắp các huyện, thành phố trong tỉnh và tự hào khi quê hương được đăng cai giải vật cấp tỉnh ngay trên sới vật của làng quê mình.   

Hai đô vật thực hiện nghi thức xe đài

Như lệ thường, giải vật dân tộc – vật tự do toàn tỉnh năm 2016 được đưa về tổ chức tại thôn Quế Sơn, xã Thái Sơn, huyện Hiệp Hòa từ ngày 18 – 21/2/2016 (11–14 tháng Giêng năm Bính Thân) và được gắn cùng lễ hội Đình Quế Sơn. Tham dự giải có gần 200 VĐV đến từ 8 huyện, thành phố (vắng huyện Sơn Động, Lục Ngạn); 7 trường THPT và 6 Phòng GDĐT các huyện, thành phố. Tại giải vô địch, các VĐV tham gia đua tranh 6 hạng cân vật dân tộc, 6 hạng cân vật tự do nam và 5 hạng cân vật tự do nữ. Cùng đó, giải trẻ và giải thiếu niên, mỗi hạng giải thi đấu 3 hạng cân vật tự do. Ngoài ra, Ban tổ chức còn thiết lập 10 hạng cân giải vật dân tộc dành riêng cho học sinh THCS và THPT. Những ngày diễn ra giải là những ngày tưng bừng, rộn rã, sới vật luôn trong tình trạng quá tải, bởi số lượng người hâm mộ đến xem và cổ vũ. Hình ảnh các tầng lớp nam, phụ, lão, ấu với khuôn mặt rạng ngời theo dõi những trận đấu vật một cách đam mê, thể hiện sự hâm mộ sâu sắc với môn thể thao này. Được biết, trong vòng hơn 10 năm trở lại đây, đây là lần thứ 3 sới vật thôn Quế Sơn đăng cai giải vật cấp tỉnh. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, thôn Quế Sơn nói riêng và xã Thái Sơn nói chung là miền quê có truyền thống vật trên “đất vật” Hiệp Hòa. Từ nhiều đời nay, các thanh, thiếu niên và nhi đồng trên miền quê này luôn duy trì việc tập luyện vật và những bậc tiền bối luôn quan tâm truyền thụ cho lớp hậu sinh những miếng đánh sở trường của sân sới quê mình. Để rồi, những ngày đầu Xuân mới, họ lại cùng nhau thi thố tài năng trên sới vật quê  nhà và các sới vật khác trong xã, trong huyện. Bởi vậy, khi giải vật cấp tỉnh được tổ chức tại đây, niềm đam mê vật của các tầng lớp nhân dân như “cá gặp nước”. Tại giải năm nay, bên cạnh các nội dung thi đấu chính thức của giải, Ban tổ chức đã thiết lập giải đấu Anh tài và các giải vật lèo theo thể thức Hội làng. Đây là nội dung thi đấu dành cho tất cả khán giả, không phân biệt tuổi tác, hạng cân, là cách tạo “đất diễn” cho tất cả mọi người đam mê vật dân tộc. Cách thức tổ chức này đã tạo nên sự hào hứng, sôi động lạ kỳ, các đô vật trên hàng ghế khán giả từ thanh niên đến những người đã ở độ tuổi trung niên đều sẵn sàng cởi trần, đóng khố tiến vào sới vật cấp tỉnh để phô diễn tài năng. Sức sống của phong trào vật trên miền quê này còn được thể hiện bằng những hình ảnh rất đặc biệt mà chúng tôi ghi nhận được. Đó là mỗi khi đến thời điểm giải đấu cấp tỉnh nghỉ trưa, sới vật đã được nhường lại cho khán giả. Lúc này, các cháu thiếu niên, nhi đồng đi xem vật cùng bố mẹ đã đua nhau vào sới, lăn xả với những miếng vật vô cùng ngộ nghĩnh, vây quanh là vòng người đông kín hò reo cổ vũ. Lúc này, những người lớn đã phải sắp đôi để các cháu lần lượt thi đấu với nhau, đồng thời mọi người cùng nhau góp tiền để mừng tuổi động viên các đô vật “nhí”.

Sới vật truyền thống - một Di sản văn hóa

 Trận thi đấu vật dân tộc tại giải vật dân tộc - tự do tỉnh Bắc Giang năm 2016

Vùng Kinh Bắc xưa, trong đó có Bắc Giang ngày nay được mệnh danh là “đất vật”. Cứ mỗi độ Xuân về, từ các làng quê ven dòng sông Cầu thuộc các huyện Việt Yên, Hiệp Hòa đến các làng quê thuộc các huyện Tân Yên, Lạng Giang, Yên Dũng, Lục Nam lại rộn ràng tiếng trống vật. Ở những nơi ấy, đều có những sới vật truyền thống, đó là sới vật hình tròn thường được sắp đặt trước sân đình hình vuông, đây không phải là sự sắp đặt ngẫu nhiên mà còn có ý nghĩa sâu sắc. Vuông và tròn theo quan niệm của dân tộc ta là 2 hình toàn vẹn và là biểu tượng cho trời đất (trời tròn, đất vuông). Mặt khác, tròn là mặt trời, các đô vật thường là nam biểu hiện cho tính dương. Thông qua đấu vật người ta mong cho dương vượng để có “mưa thuận, gió hoà, mùa màng tươi tốt bội thu”.Đồng thời, đấu vật còn là hình thức tôn vinh tinh thần thượng võ ngàn đời của dân tộc. Hay ở các làng quê thuộc huyện Hiệp Hòa, đây đó hiện còn lưu giữ những sới vật nằm nghiêng nghiêng bên dòng sông Cầu thơ mộng, lấp ló bên những bãi ngô xanh mướt. Có thể khẳng định, những sới vật truyền thống ấy đang lưu giữ trong nó những giá trị văn hóa quý giá, rất cần được quân tâm lưu giữ. Ngoài sứ mệnh tạo nên phần hồn cho các lễ hội Xuân, các sới vật còn là nơi thể hiện, lưu truyền những nét văn hóa độc đáo hàm chứa trong các lệ tục của vật dân tộc. Trong vật dân tộc, mỗi lệ tục đều thể hiện nét văn hóa, hàm chứa ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Đó là keo vật thờ do những lão đô có đức trong cuộc sống thường nhật, có tài trong vật dân tộc thể hiện để kính cáo với thần linh rằng làng mở Hội vật, cầu mong vạn sự tốt lành cho nhân dân; đó là nghi thức bái tổ tam cấp (ba lên, ba xuống), hay xe đài (ba ra, 3 vào) của các đô vật trước khi bước vào trận đấu. Riêng trong nghi thức xe đài đã toát lên nhiều nét đẹp độc đáo, nhìn động tác xe đài, người am hiểu về vật dân tộc sẽ đoán định được đô vật ấy đến từ vùng quê nào, sân sới nào. Cụ thể như các đô vật sinh sống ở vùng sông nước thì có động tác xe đài như thể “Quăng chài kéo lưới”, “Chèo thuyền lúc khoan, lúc mau” , “Uốn lượn như dòng sông Cầu nước chảy lơ thơ, dòng sông Thương nước chảy đôi dòng”; các đô vật ở vùng núi thì có động tác xe đài như “Hổ phục vồ mồi”, “Đại bàng tung cánh”, “Sư tử vờn cầu”; hay những ông đô sinh sống tại các làng nghề thì động tác xe đài mô phỏng việc “xe tơ dệt vải,” “Xoa bột tráng bánh”…

Các sới vật mùa Xuân trên địa bàn tỉnh Bắc Giang đã và đang được trường tồn song hành cùng các lễ hội truyền thống. Để nâng tầm giá trị cho những Hội vật này, ngành chức năng từ tỉnh đến cơ sở cần tăng cường phối hợp chỉ đạo, quản lý để những sới vật truyền thống mang nhiều nét đẹp văn hóa ấy được duy trì, phát triển đúng hướng; để tiếng trống vật luôn tưng bừng, rộn rã và ngân vang suốt cả những ngày Xuân.

Phí Trường Giang

 

 

 

 

;?>