• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 3581680
  • Số người đang xem: 45
  • Trong ngày: 4773
  • Trong tuần: 28857
  • Trong tháng: 286164
  • Trong năm: 3229457
Trang chủ

Trận Xương Giang qua Bộ sử thời Minh Trung Quốc Minh thực lục

( 15:10 | 01/12/2009 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Minh thực lục (Mingshilu) là bộ sử biên niên của nhà Minh, do Hồ Quảng và một số sử gia khác của nhà Minh biên soạn. Trong bộ sử này có nhiều sự kiện lịch sử liên quan đến cuộc chiến tranh của nhà Minh đối với Việt Nam được trực tiếp ghi chép lại.

Sách được in lại nhiều bản. Chúng tôi sử dụng bản in do Trung ương nghiên cứu viện, Lịch sử Ngữ ngôn viện nghiên cứu giới thiệu, Đài Bắc, 1962, 50 tập. Các sự kiện trong bộ sử này lại được Lí Quốc Tường (Li Guoxiang) chọn lọc, sắp xếp theo từng tập tư liệu chuyên đề. Các sự kiện lịch sử liên quan đến Việt Nam được tập hợp trong bộ Minh thực lục loại toản (Ming shilu leicuan), Vũ Hán xuất bản xã, 1991, tập "Thiệp ngoại sử liệu", tr. 755-808.

Liên quan đến thành Xương Giang và trận chiến thành Xương Giang, có một vài sự kiện được Minh thực lục đề cập đến. Đặc biệt về trận chiến thành Xương Giang, được chép khá chi tiết, gồm hơn một trang sách. Nguyên văn chữ Hán (xem bản ảnh), được dịch ra tiếng Việt như sau:

Ngày 2 tháng 4 năm Tuyên Đức thứ 2 [28/4/1427]

Ngày hôm đó, giặc Giao Chỉ Lê Lợi công hãm thành Xương Giang. Lợi cho rằng Xương Giang là nơi quan trọng, [trên đường] đại quân ra vào; bèn dùng hơn 8 vạn quân đánh. Quan giữ thành Đô Chỉ huy Lý Nhậm, Chỉ huy Cố Phúc ra lệnh: già, trẻ, phụ nữ đều lên mặt thành, dương cờ hò hét, ngày đêm chống cự. Bọn Nhậm bất ngờ mang quân tinh nhuệ ra công kích, đốt phá dụng cụ đánh thành.

Bốn phía giặc đều đắp núi đất, dùng phi minh (mũi tên sắt) bắn vào thành. Nhậm sai quân cảm tử ban đêm ngầm mở cửa thành ra giết lính canh giữ núi đất, tập kích doanh trại chúng.

Giặc mưu đồ đột nhập vào thành bằng cách cho đào địa đạo vào thành. Nhậm sai đào hào ngang chặn địa đạo, rồi cho quân theo đường hào ném đá xuống, khiến giặc chết nhiều.

Giặc nghe tin đại binh của Chinh di Tướng quân sắp tới, sợ sẽ dùng thành này làm chỗ dựa, bèn tăng thêm quân và voi đến tấn công. Tên đá bắn vào như mưa. Nhậm dùng trăm cách để chống cự, trải qua 9 tháng trời, giao tranh hơn 30 trận. Lúc đầu trong thành có hơn 2000 tướng sĩ, lúc này chết và tật bệnh đến một nửa, nhưng giặc vẫn quyết vây đánh, dùng thang mây leo lên thành, rồi đoạt cửa. Nhậm điều lính quyết tử ba lần ra đánh, thì cả ba lần đều thua, giặc lại xua voi tăng thêm lính đánh vào. Bọn Nhậm kiệt sức, chống đỡ không nổi.

Nhậm và Phúc đều tự tử. Quan trong thành là Phùng Trí gào khóc, hướng về phía Bắc bái tạ, thề không chịu theo giặc, rồi cùng Chỉ huy Lưu Thuận, Tri phủ Lưu Tử Phụ thắt cổ chết. Trong thành các quan quân, cùng trai gái chết rất nhiều. Khi đó, bọn giặc rất đông, phóng hoả đốt, cướp phá đến sạch không.

(Minh Thực lục v. 17, tr. 0701-702; Tuyên Tông q. 27, tr.2b)

Đây là ghi chép của các sử gia nhà Minh. Những số liệu này dù là từ phía đối phương, song đã phản ánh thực tế sự quyết tâm giành thắng lợi trong trận chiến này của nghĩa quân Lam Sơn và sự quyết liệt của trận chiến, cũng như sự thất bại không thể tránh khỏi của quân Minh tử thủ thành này.

Các nguồn sử liệu trong nước cho biết, trước nguy cơ hoàn toàn thất bại, và để cứu đạo quân Vương Thông (王通) đang bị vây hãm ở Đông Quan, đầu năm 1427 nhà Minh đã quyết định phái sang Việt Nam hai đạo quân viện lớn, một đạo do Liễu Thăng (柳升) chỉ huy, một đạo do Mộc Thạnh (沐晟) chỉ huy. Lực lượng quân Minh theo Đại Việt sử ký toàn thư lên đến 15 vạn quân, trong đó đạo của Liễu Thăng gồm 10 vạn, đạo của Mộc Thạnh gồm 5 vạn. Đây là lần tiếp quân lớn nhất với hai viên tướng Liễu Thăng và Mộc Thạnh đều đã có kinh nghiệm chinh chiến ở Việt Nam trước đây. Ngoài ra, còn có Lương Minh là viên tướng thiện chiến, Lý Khánh và Hoàng Phúc là hai viên quan cấp thượng thư làm tham mưu cho Liễu Thăng.

Các nguồn sử liệu đều ghi rõ: tháng 6 năm 1427, nghe tin viện binh nhà Minh sắp sang cứu Vương Thông, Lê Lợi sai Lê SátTrần Nguyên Hãn trở lại đánh gấp thành Xương Giang, phải hạ cho được thành này trước khi Liễu Thăng và Mộc Thạnh kéo sang. Sau 3 tháng công phá, ngày 28 tháng 9 năm 1427, quân Lam Sơn hạ được thành. Hạ được thành, quân Lam Sơn làm chủ dinh lũy cuối cùng của quân Minh ở phía bắc Đông Quan, làm chủ hoàn toàn chiến trường dự kiến tác chiến trên hướng chủ yếu.

Rõ ràng là, nguồn sử liệu trong nước và sử liệu trong Minh thực lục được nêu ở trên hoàn toàn nhất quán, tuy có một vài chi tiết chưa hoàn toàn trùng khớp như thời gian, lực lượng tham gia đánh thành Xương Giang. Mặt khác, diễn biến trận đánh lịch sử này được mô tả khá chi tiết trong Minh thực lục, như cách thức bao vây và đánh thành: đắp núi đất bao vây thành, đào địa đạo dẫn vào thành, dùng thang leo lên thành, dùng mũi tên sắt, đạn đá bắn vào thành, dùng cả voi đánh thành... Đây là tư liệu tham khảo cần thiết, góp phần làm phong phú hơn nguồn sử liệu, cũng như góp thêm minh chứng không thể chối cãi được về trận chiến quyết liệt và thắng lợi vẻ vang này của quân dân Lam Sơn.

Xương Giang là một địa danh lịch sử gắn liền với cuộc "vây thành diệt viện", một trận chiến đặc biệt quan trọng góp phần giành thắng lợi hoàn toàn trong cuộc kháng chiến chống quân Minh năm 1427. Xương Giang, Chi Lăng, Đông Đô mãi mãi là địa danh lịch sử trong trang sử chói ngời đánh đuổi giặc ngoại xâm của dân tộc.

Tài liệu tham khảo

Minh thực lục, Lịch sử Ngữ ngôn viện nghiên cứu giới thiệu, Đài Bắc, 1962.

Minh thực lục loại toản, Vũ Hán xuất bản xã, 1991, tập "Thiệp ngoại sử liệu".

Đại Việt sử ký toàn thư, bản dịch, Nxb, KHXH, Tập 2, H. 1986.

Trương Hữu Quýnh chủ biên, Đại cương lịch sử Việt Nam, Nxb. Giáo dục, H.2000.

PGS.TS. Đinh Khắc Thuân

;?>