• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 3217747
  • Số người đang xem: 20
  • Trong ngày: 905
  • Trong tuần: 6871
  • Trong tháng: 1233605
  • Trong năm: 2865524
Trang chủ

Danh nhân họ Đàm trên quê hương Bắc Giang

( 11:21 | 06/01/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Chúng tôi muốn nói về danh nhân Đàm Thận Huy, một danh nhân khoa cử, bề tôi tiết nghĩa của Vương triều Lê. Ông sinh ra và lớn lên ở làng Hương Mặc (Bắc Ninh) nhưng vì lòng trung quân ái quốc, không phục tùng triều Mạc mà tuẫn tiết trên đất Bắc Giang. Danh tính ông được đặt cho nhiều tên đường phố trên cả nước. Ở thành phố Bắc Giang, đoạn đường chạy từ đầu Cầu Sông Thương đến Cầu Chui (thuộc phường Trần Phú) được vinh dự mang tên ông. Nhưng rất tiếc biển tên đường cũng nhầm đề là Đàm Thuận Huy.

Đàm Thận Huy (1462 - 1526), hiệu Mặc Trai, sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học và khoa cử ở làng Ông Mặc, huyện Đông Ngàn, nay thuộc xã Hương Mạc, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

            Khoa thi năm Canh Tuất, Hồng Đức thứ 21 (1490) Đàm Thận Huy tham dự kỳ thi Hội đã trúng cách, khi vào thi Đình đã đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân. Khoa thi ấy, vua Lê Thánh Tông thân ra đề văn sách; Quan Binh bộ Thượng thư Lê Năng Nhượng làm Đề điệu; Quan Ngự sử đài Phó đô Ngự sử Quách Hữu Nghiêm làm Giám thí; Đông các đại học sỹ Thân Nhân Trung và Lại Bộ Thượng thư Nguyễn Bá Ký làm Độc quyển.

Sau khi thi đỗ, Đàm Thận Huy ra làm quan phụng sự đất nước, trải sáu đời vua Lê: Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông, Lê Túc Tông, Lê Uy Mục, Lê Tương Dực, Lê Chiêu Tông. Vì là người nổi tiếng giỏi thơ, nên năm Ất mão (1495) ông tham gia hội Tao đàn nhị thập bát tú và được vua Lê Thánh Tông ban khen là "Thiên Hạ đệ nhất  thi nhân" (tức người hay thơ nổi  tiếng nhất trong thiên hạ).

Năm Tân Mùi (1511) sau mấy năm phụng mệnh đi sứ Trung Hoa trở về, ông được thăng chức Thượng thư Bộ Lại, kiêm chức Tri Chiêu văn quán Tú lâm cục.

Khi Mạc Đặng Dung cướp ngôi nhà Lê. Vua Lê Chiêu Thống phải trốn ra Mộng Sơn (một xã vùng Sơn Tây) để cầu quân Cần Vương. Khi đó, nhận được huyết chiếu chiếu, Đàm Thận Huy cùng một số người đứng lên tập hợp được 6000 nghĩa binh ở vùng Bắc Giang, chống lại nhà Mạc để phù Lê. Nhưng nhà Mạc đang mạnh, thế trận không cân sức. Biết không thắng nổi nhà Mạc, để thể hiện lòng trung thành với triều Lê, Đàm Thận Huy đã uống thuốc độc tuẫn tiết trên chiến trường Cầu Vồng - Yên Thế. Sau  khi Mạc Đặng Dung ổn định ngôi vị, đã kính trọng Đàm Thận Huy là người trọng nghĩa, trung thành nên đã cho rước hài cốt cụ về an táng ở làng và ban sắc, phong tước hầu cho cụ. Truyền thuyết vùng Hương Mạc kể rằng: “Khi dân làng rước sắc về đến chợ Dầu thì bỗng bùng cháy. Mọi người kinh sợ cho là hồn Đàm Thận Huy linh thiêng, chối từ nhận sắc phong của vua Mạc”.

Sau, nhà Lê Trung hưng cũng cảm tấm lòng trung quân ái quốc, một lòng phụng sự nhà Lê, nên truy tặng đàm Thận Huy tước hầu, chuẩn ban phúc thần, lập miếu thờ tự ở làng và ban cho biển đề là “Tiết nghĩa từ” cho quê hương Hương Mạc mãi mãi thờ phụng.

            Em trai Đàm Thận Huy là Đàm Thận Giản, 34 tuổi đỗ Hoàng Giáp khoa Kỷ Mùi, Cảnh Thống thứ 2 (1499), làm quan đến Công bộ Thượng thư. Sau con trai Đàm Thận Giản là Đàm Cư, 30 tuổi cũng đỗ Hoàng Giáp.

            Về trước tác, Đàm Thận Huy còn để lại cho đời 12 bài thơ, trong Quỳnh uyển cửu ca và Chùm thơ ba bài.

Đàm Thận Huy có vợ cùng hai người con gái là Đàm Thị hiệu Dung Hoa, và Đàm Thị hiệu Quế Hoa cùng 38 người làng Hương Mặc theo ông lên vùng Yên Thế (Bắc Giang) chống lại nhà Mạc rồi mất ở  thôn Cầu Khoai (nay thuộc xã Tam Tiến, huyện Yên Thế) được dân địa phương lập một đền tôn thờ. Ngôi chùa sau đền gọi là chùa Hoài Âm, cũng là để giữ một ý tưởng ôm ấp nhớ về một kỷ niệm đẹp đẽ của hai cô gái họ Đàm trên đất này.

Hàng năm, vào các ngày 23,24,25 tháng Giêng âm lịch dân mở hội đền. Trong hội có lễ rước kiệu từ đền lên chùa Diễn, rồi lại rước xuống chùa Lèo. Xưa kia ở Cầu Khoai dân ít, ở thưa nhưng các hộ ra hội cũng có mâm cơm cỗ to, đồng thời có bốn nắm cơm, lễ xong mời khách cùng ăn. Những người rước kiệu chủ yếu là khách thập phương. Trong hội có tổ chức các trò đu, ném còn, đua ngựa, đấu võ, hát lượn... tối có các gánh hát về diễn trò, về bày tỏ lòng tôn kính ngưỡng vọng các vị được thờ ở đây.

Trong thời kỳ khởi nghĩa Yên Thế, nơi đây là chốn tâm linh gửi gắm ước nguyện đánh Pháp của nghĩa quân; là nơi qua lại của nghĩa quân, như một cơ sở của khu căn cứ.

Thời kỳ chống Mỹ cứu nước, khu đền cũng là cơ sở cất dấu hàng hóa của nhà nước, tránh máy bay Mỹ bắn phá.

Dù ai xa hay gần, hễ đi qua nơi này đều muốn dừng chân ở để vãng cảnh. Bởi thế, ngôi đền này vẫn còn sống trong tâm trí người dân và cũng vì thế mà góp phần cho nguyên lý “thờ Mẫu” của Việt Nam thêm phong phú.

Tên đường, tên phố Đàm Thận Huy đã có trên dưới chục năm nay, nhưng ngay  biển gắn tên đường bị sai lẫn từ lâu mà không được thay sửa. Hơn nữa, đoạn đường đó lại có trụ sở của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Giang. Cũng chính vì biển tên đường phố sai mà kéo theo nhiều loại văn bản khác của một số tổ chức cá nhân nằm trên đường phố này cũng bị ảnh hưởng, hệ lụy không đáng có.

Chúng tôi rất mong cơ quan chức năng của thành phố Bắc Giang và các cơ quan liên quan quan tâm xem xét khắc phục sai sót này./.

Văn Việt

 

;?>