• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4150822
  • Số người đang xem: 24
  • Trong ngày: 3613
  • Trong tuần: 24744
  • Trong tháng: 318579
  • Trong năm: 3798599
Trang chủ

Những di vật đá trong di tích Phục Chân đường

( 11:31 | 06/01/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Đứng trên cầu Quận, đoạn km số 10 tỉnh lộ 398 tuyến thành phố Bắc Giang đi Cao Thượng, dõi nhìn về bên kia bờ nước mênh mông của con sông Ngao cổ ta thấy một công trình kiến trúc cổ kính, uy nghiêm đứng soi mình xuống dòng nước biếc, đó là di tích Phục Chân đường, tức lăng họ Giáp thuộc làng Um, xã Việt Lập, huyện Tân Yên.

Vào thăm di tích, ta được chiêm ngưỡng một công trình kiến trúc cổ, còn khá vẹn nguyên như ngày đầu khởi tạo. Cả khu di tích rộng chừng 4 sào Bắc Bộ, có bố cục mặt bằng hình chữ nhật. Toàn bộ khu lăng được xây bao quanh bởi vành lao tường gạch cổ, xen các khối đá xanh thẫm. Bên trong khuôn viên, có các công trình: 3 toà nhà lớn phía ngoài làm theo lối chữ tam, liền kề nhau với các toà tiền tế, từ đường và hậu đường. Phía sau là phần mộ, nơi an nghỉ của Lập Quận công Giáp Đăng Luân, được người xưa đặt tên là Tiên Dao Am. Tấm bia đá tạo năm Vĩnh Khánh (1732) hiện lưu giữ cho biết: Giáp Đăng Luân trước là người xã Chuế Dương, huyện Yên Dũng, phủ Lạng Giang. Ông trải nhiều chức quan trong triều, như: Phó thủ hiệu, thị hầu, thị soạn đội kiểm tri, thị nội thư, tả hộ phiên, thị cận, tư lễ giám… Khi mãn triều ông đã về ở nơi đây: Nay mua một khu đất ở Chuế Dương làm gia cư… Giũ sạch bụi trần về nghỉ nơi đất này, dẫu chẳng phải có công thức văn từ gì, ta vẫn vui ngõ hầu, nay cho khắc thành văn để lâu dài vậy”.

Sau khi thắp hương tưởng niệm người xưa, chúng ta cùng quay lại Phục chân đường để chiêm ngưỡng các di vật bài trí ở nơi đây. Nhìn từ ngoài khu lăng vào, ta thấy các di vật bằng đá được bài trí cân đối, hài hoà. Theo một trục thẳng, các di vật được đặt đối nhau từng đôi một. Hai con chồn nghểnh đầu đón nắng bên giả sơn, Đôi chó đá ngồi chầu bên cổng. Hai con sấu rạp mình phủ phục, ngoái cổ nghểnh đầu chầu vào trước cửa tiền đường. Hai con nghê đá ngồi uy nghiêm hai bên hồi tiền đường. Bốn viên thị thư áo mũ tề chỉnh, túc trực hai hàng ở trung đường…. Đáng lưu ý, ngoài các linh thú, như: nghê, sấu, linh cẩu…mà chúng ta thường bắt gặp trong các khu lăng, ở đây xuất hiện hai linh thú rất lạ. Cho đến nay không ai xác định được là loài thú gì. Hai con được bày đặt đối diện nhau, nằm phủ phục trước cổng. Thú có cái đầu tròn, mặt như thể cúi xuống, dấu kín vào hai chân trước, lưng cong kéo vồng xuống mông, hai chân trước xoài rộng ra hai bên, mông cong lên, bụng lép. Tất cả cơ thể đều trơn từ đầu tới chân, không mắt, không mũi, không mồm và cũng chẳng có râu, tóc hay bờm, đuôi. Suốt mấy trăm năm, trải dãi dầu mưa nắng mà vẫn cứ béo tròn lung lủng, gợi đầy vẻ kỳ bí. Đây là một phong cách tạo hình độc đáo mà chúng ta chưa  gặp được trong các di tích đồng dạng trên địa bàn.

Hai bên cổng trước cửa ngoài của di tích, có một cặp tượng thú hình con chồn, rất đẹp. Tượng có dáng thon mảnh, nhanh nhẹ đang trong tư thế trườn, bò xuống. Mõm dài hơi nhọn, cổ dài có ba ngấn, tai dài và vát về phía sau, hai chân trước bò xoải dài xuống phía trước. Cái đuôi dài cao vồng lên kéo theo lưng và chân sau đẩy toàn bộ thân trườn xuống rất nhẹ nhàng. Đó là chưa kể đến đôi tai rất thính đang vểnh lên nghe ngóng và cái mũi đang hỉnh lên đánh hơi, cặp mắt đang chăm chú nhìn vào điểm cần đến. Đây là một tác phẩm rất sống động, có giá trị thẩm mỹ cao. Ở lăng họ Giáp chúng ta còn bắt gặp hình tượng con hạc (4 con), chạm nổi như phù điêu trên những phiến đá hình vuông, gắn vào tường trên vòm cổng di tích và cổng nhà mộ,. Cách tạo dáng giống hạc gỗ, nhưng không đứng trên lưng con rùa, mà trên cụm mây có dải dài bay phất phới.

Bên trong toà từ đường, bốn thiếu nữ được tạo dáng gần bằng người thật, với khuôn mặt trái xoan, mũi dọc dừa, trang phục thướt tha, dải bao lưng lụa mềm mại buông dài xuống tận mũi hài, càng làm tăng thêm vẻ duyên dáng, yêu kiều của các thị nữ. Hai nữ quan gần cửa được tạo dáng gần giống nhau. Đội mũ trùm đầu xuống gáy gọn gàng. Mình mặc áo giáp ngắn, cổ tròn, có nẹp nổi với hai đinh đồng, cúc bạc, gắn dọc từ cổ xuống đến đai lưng. Mắt phượng, mày ngài, miệng như nửa vành trăng khuyết. Miệng không cười nhưng nhìn nét mặt rất tươi, sáng lên rạng rỡ. Khuôn ngực cao đầy đặn với hai bờ vai tròn thon thả, hai ống tay áo dài buông sát sườn tha thướt để hở khuỷu tay và đôi bàn tay dài. Cây côn dài dựng hơi chéo sát sườn, một tay đặt hờ trên chỏm đầu côn, còn tay kia buông thõng nắm nhẹ ngang cây côn, đứng làm duyên, làm dáng.

Các di vật đá trong di tích Phục Chân đường đều được chạm khắc tinh tế, điêu luyện, mang phong cách đặc trưng thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII). Tất cả đã tạo nên giá trị nghệ thuật riêng cho Phục Chân đường, lăng đá tỉnh Bắc Giang. Cùng với các di vật đá khác, tại các lăng Họ Ngọ, lăng Dinh Hương, lăng Đá Bầu… các di vật đá tiêu biểu của Phục Chân đường đã làm them phong phú, góp thêm vào kho tàng hiện vật đá ngoài trời đáng nghiên cứu và tôn vinh giá trị.

Nguyễn Hữu Phương

;?>