• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 5041324
  • Số người đang xem: 15
  • Trong ngày: 459
  • Trong tuần: 28003
  • Trong tháng: 1209081
  • Trong năm: 4689101
Trang chủ

Nét riêng trong văn hoá nhà sàn người Cao Lan

( 16:24 | 24/02/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Bắc Giang là tỉnh có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống (có 14 dân tộc chính). Trong đó, bộ phận người dân tộc Cao Lan có số lượng khá đông, hiện sống tập trung chủ yếu ở 4 huyện: Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam, Yên Thế. Người Cao Lan hay còn gọi là Sán Chay, một cộng đồng người riêng biệt, có lịch sử phát triển với những bản sắc riêng của mình. Cũng như nhiều dân tộc khác, đồng bào dân tộc Cao Lan trong nhiều năm qua sống đoàn kết, ổn định, chung tay góp sức xây dựng quê hương Bắc Giang ngày càng giầu đẹp, văn minh.

Nhân dịp Xuân về, Tết đến, hướng tới những giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc, trong đó có bản sắc văn hoá của cộng đồng người dân tộc Cao Lan, xin được giới thiệu một số nét riêng về ngôi nhà sàn của gia đình người Cao Lan.

Trong quan niệm của người Cao Lan, ngôi nhà sàn phải có dáng khoẻ khoắn như một con trâu nước với tất cả ý nghĩa, mục đích của từng bộ phận ngôi nhà. Bốn cây cột chính là bốn chân, rui mè là sườn nóc là xương sống. Dậu cám đặt trong nhà ngay chân cột chính nơi cửa ra vào là dạ dày con trâu. Bếp ở trong nhà thường được làm bằng cái sàn hình chữ nhật có khung đắp đất. Trên đó có một sàn nữa là nơi treo muối ăn và các thực phẩm khô. Ngọn lửa ở bếp có ý nghĩa rất thiêng liêng, người Cao Lan thờ thần bếp.

Sinh hoạt thường ngày trong nhà đều mang những nét riêng. Thể hiện rõ nhất là sự phân biệt giữa nơi ngủ của nam, của nữ. Thường thì con gái, con dâu ngủ ở những nơi kín đáo đã được quây lại bằng gỗ, tre nứa. Người Cao Lan ngủ trên mặt sàn là chủ yếu nhưng chỗ ngủ của người cha được kê thêm hai tấm gỗ dầy, cao hơn như cái sập. Đó là biểu hiện sự tôn trọng vai trò của người cha trong gia đình. Buồng ngủ của con dâu, con gái, bố chồng và anh chồng không bao giờ được vào đó. Ngồi ăn cơm con dâu không được ngồi cùng mâm với bố chồng, anh chồng. Con dâu khi đưa vật gì cho bố chồng hoặc anh chồng không đưa trực tiếp mà phải đặt xuống gián tiếp trao nhận. Con gái và con dâu không được ngồi cùng bố ở bàn uống nước. Ngoài những sinh hoạt thường ngày trong nhà sàn còn có nhiều sinh hoạt văn hoá khác, như đám cưới, đám tang diễn ra.

Ngày cưới, sau khi làm các thủ tục dạm hỏi, giá bạc, hôm đón dâu, nhà trai nghỉ lại một đêm ở nhà gái, dù nhà chật hay rộng đều phải nghỉ lại ở sân sàn. Đêm đó, nam nữ hát đối, hát ghẹo suốt đêm. Khi đưa cô dâu về nhà chồng được thầy xem hướng lên nhà. Hướng lên khác với hướng cầu thang thì phải vạch sàn làm cầu thang phụ cho cô dâu lên nhà.

Trong đám tang cho cha mẹ, người Cao Lan có tục làm nhà xe là ngôi nhà tượng trưng dựng cho người đã khuất. Đêm về, tất cả mọi người sinh hoạt ở trên sàn, nếu có tiếng gọi ở dưới sàn thì không được lên tiếng.

Trước cầu thang nhà sàn có một bể nước nhỏ. Mọi người phải đến đó rửa chân, rồi mới được lên sàn. Trong nhà sàn, những hoạt động văn hoá, văn nghệ luôn diễn ra vào các buổi tối để từng đôi trai gái đến hát sình ca. Đó là những bài hát ca ngợi quê hương, ca ngợi cuộc sống bản làng và tình yêu đôi lứa…

Ngôi nhà - nơi chứa đựng những giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của người Cao Lan, nay đã thay đổi cơ bản về hình thức và kết cấu. Cùng với sự thay đổi đó, nhiều giá trị văn hoá diễn ra trong ngôi nhà, trong gia đình đã mất đi. Do đó, vấn đề giữ gìn, bảo tồn những bản sắc văn hoá của mỗi dân tộc, trong đó có cộng đồng người dân tộc Cao Lan là rất cần thiết. Thực hiện Đề án bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá của đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Bắc Giang, từ năm 2003 đến nay, Sở  Văn hoá - Thông tin (nay là Sở VHTT&DL) đã có nhiều nỗ lực phối hợp các cấp, các ngành huy động nguồn lực, đẩy mạnh công tác xã hội hoá bảo tồn, khôi phục nhiều hoạt động văn hoá của các dân tộc, trong đó có việc phục dựng lại ngôi nhà sàn và những hoạt động trong nhà sàn của người Cao Lan ở huyện Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam, Yên Thế.

Xuân này, nếu có dịp hãy đến với những bản làng người dân tộc Cao Lan ở huyện vùng cao Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam, Yên Thế, được thấy những ngôi nhà sàn mọc lên theo đúng hình mẫu xưa. Nơi đó sẽ diễn ra các hoạt động đón Xuân, vui Tết tấp nập của cộng đồng người dân tộc Cao Lan để họ không bao giờ quên được truyền thống, bản sắc và cội nguồn.

Công Bình

;?>