• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 3409497
  • Số người đang xem: 29
  • Trong ngày: 4036
  • Trong tuần: 13906
  • Trong tháng: 113981
  • Trong năm: 3057274
Trang chủ

Sới vật bên sông Cầu

( 14:59 | 31/01/2019 ) Bản để inGửi bài này qua Email

 

Đã có lúc phong trào vật ở làng Quang Biểu, xã Quang Châu (Việt Yên, tỉnh Bắc Giang) chìm vào quên lãng, chỉ còn những người già còn hoài niệm, luyến tiếc về những trận đấu quyết liệt trong quá khứ. Gần đây nhân dân Quang Biểu đã khôi phục lại sới vật, đồng thời khơi dậy phong trào vật truyền thống trong lớp trẻ.

Trong khi đa số hội vật diễn ra vào mùa xuân thì hội vật Quang Biểu lại “xuân thu nhị kỳ”- diễn ra cả mùa xuân lẫn mùa thu. Võ đài truyền thống của làng nằm cạnh bến đò bên ngôi đình cổ ven sông Cầu. Vào ngày hội, nơi đây trở thành điểm hẹn để các đô vật giao đấu tranh tài tạo nên không khí hết sức rộn ràng. Ở Quang Biểu, hội vật mùa xuân thường chỉ dành cho thanh, thiếu niên trong làng, phần thưởng là những món quà nhỏ, ý nghĩa như xe đạp, ảnh Bác Hồ, tiền giải thưởng cũng chỉ mang tính động viên. Đáng chú ý nhất phải kể đến hội vật mùa thu diễn ra ngày 12 và 13 tháng Tám Âm lịch (ngày lệ làng), hội vật có quy mô mở rộng để các anh tài, trai tráng trong và ngoài tỉnh sang sông thể hiện tài năng.

Tháng 9- 2018, nhân dân Quang Biểu đã khôi phục lại hội vật với quy mô lớn, giải thưởng cao (giải nhất 8 triệu đồng, chưa kể tiền thưởng của khán giả). Một số đô “hạng nặng”- có trình độ chuyên môn cao đến từ Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Bình, Thái Nguyên, Hải Phòng và Hà Nội…tranh giải và giải thưởng cao cũng là động lực để có những trận đấu quyết liệt. Tiêu biểu trong đó là đô vật trẻ Ngô Văn Vương từng giành Huy chương Vàng giải vô địch Đông Nam Á cũng xuất hiện trong sới. Theo ông Nguyễn Trường Toán, 67 tuổi, Bí thư Chi bộ thôn Quang Biểu: Đình làng Quang Biểu thờ Đức thánh Tam Giang (Trương Hống và Trương Hát) - hai vị tướng dưới thời Triệu Quang Phục. Hai anh em ngài đều là bậc chí dũng song toàn, "sinh vi dũng tướng, tử vi linh thần". Dọc tuyến sông Cầu nhiều vùng quê thờ các ngài. Để tôn vinh tinh thần thượng võ, tại nhiều lễ hội tổ chức thi đấu môn vật, võ. Theo các cụ kể lại, xưa kia mặc dù giải thưởng dành cho các đô thắng cuộc ở hội Quang Biểu không lớn lắm, chỉ là những chiếc mâm đồng, nồi đồng hay thớt nghiến… nhưng hội vật vẫn thu hút nhiều anh tài các nơi, đó cũng là nét văn hóa, niềm tự hào của người dân.

Ông Toán hồi tưởng lại: Vào ngày lệ làng, trống chiêng thúc giục giòn giãkhắp làng trên xóm dưới, hòa cùng tiếng hò reo cổ vũ. Trước đây Quang Biểu có nhiều đô từng giành nhiều giải cao ở các hội vật trong vùng như đô Lễ, đô Ngang, đô Giang, đô Hải, đô Hưng… Có những cặp đô thi đấu 6 đến 7 lèo chưa phân thắng bại. Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế khó khăn, một thời gian dài trước đây hội vật Quang Biểu chỉ tổ chức cho thanh, thiếu niên trong làng mà không mở rộng mời khách thi đấu. Từ năm 2018, làng đã khôi phục lệ này, hiện cứ 2 năm một lần (vào năm chẵn), làng Quang Biểu tổ chức hội vật, thông báo rộng rãi để đón trai tráng các nơi về tranh giải. Từng là người đam mê môn vật, ông Toán hiểu rõ luật lệ và một số kỹ thuật trong thi đấu. Theo ông, cũng như nhiều làng quê có truyền thống, ở Quang Biểu đến ngày hội, các đô vật đều cởi trần, đi chân đất ra võ đài. Không phân biệt địa phương, tuổi tác, cân nặng, hễ ai có tài thì đăng ký vào giữ giải. Người đến thi đấu không cần báo trước, chỉ đăng ký tại chỗ và chờ mời gọi. Điều khiển trận đấu gồm 2 trọng tài. Theo luật chơi, các đô vật phải hạ đối phương “lấm lưng trắng bụng”, nghĩa là một phần hoặc cả hai phần lưng của đối phương phải chạm đất, bụng ngửa lên trời, hoặc chân nổi trên mặt đất “túc ly địa” mới được công nhận là thắng. Khi vào sới vật, hai đô ngồi vào vị trí gọi là lá chiếu. Khi có trống ra hiệu “xe đài”, cả hai đô tiến ra sới vật ba bước, đô thứ nhất ở tư thế chân phải tỳ gót vào mông, chân trái gập cao, tay trái tỳ khuỷu lên giáp gối trái, tay phải đặt lên đùi phải. Đô thứ hai bên kia cũng như vậy, nhưng tay chân ngược lại. Khi có trống hiệu xe đài 3 tiếng, hai đô đứng dậy, hai tay cùng vỗ đùi, nhảy múa nhẹ nhàng. Sau khi xe đài xong, các đô bắt đầu thi đấu, nếu đô nào phạm quy hay thua thì trọng tài gõ trống, tuýt còi báo hiệu phạm lỗi hay đã thua.

Quan sát ở hội vật Quang Biểu, các đô đều thể hiện các miếng sở trường của mình như: Nhổ rễ, bốc vanh, bốc tay trong, bốc tay ngoài, bốc đâm đuốc...Khán giả vây kín xung quanh, thậm chí đứng chật cứng trên triền đê sông Cầu cổ vũ. Nhằm bảo tồn, phát huy truyền thống môn vật dân tộc, từ tháng 11-2017, lớp học vật dân tộc cho thanh thiếu niên trong thôn Quang Biểu đã được tổ chức do lão đô Nguyễn Văn Tụng, cộng tác viên thể thao của Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu TDTT tỉnh làm huấn luyện viên. Lớp học có hơn 30 cháu, theo đánh giá, đến nay chất lượng chuyên môn của các em có sự tiến bộ nhanh, cơ bản đã thành thạo các kỹ thuật cơ bản như: Xe đài, tấn công, phòng thủ, bốc đôi, bốc vét, ngóc, sang sau, quấn quật, di chuyển, cài tay, đánh ngã, đặc biệt thành thạo động tác xe đài theo truyền thống dân tộc…Nối tiếp truyền thống đó, làng Quang Biểu đã xuất hiện nhiều đô vật trẻ có năng khiếu và từng giành giải cao tại hội vật cấp tỉnh như: Nguyễn Hữu Luận, Hoàng Thị Thanh Dung, Nguyễn Thị Thu...

Nguyễn Hưởng

 

 

 

 

 

;?>