• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 5041245
  • Số người đang xem: 14
  • Trong ngày: 380
  • Trong tuần: 27924
  • Trong tháng: 1209002
  • Trong năm: 4689022
Trang chủ

Lễ cưới truyền thống của người Sán Dìu

( 00:01 | 26/03/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Xuân đến. Mùa xuân của đất trời như vẫy gọi tình xuân trong lòng người. Với đồng bào dân tộc Sán Dìu, mùa xuân không chỉ là mùa lễ hội, mùa vui chơi, ca hát mà còn là mùa cưới.

Qua những ngày hội xuân, những buổi hát giao duyên, các chàng trai, cô gái có cơ hội làm quen, tìm hiểu. Khi chọn được cô gái ưng ý, chàng trai về xin phép gia đình đến nhờ ông mối mang lễ sang nhà gái xin lá số (lôổng nén sang). Ở người Sán Dìu, ông mối (moi nhin) thường là người có quan hệ họ hàng với nhà gái để có thể dễ dàng giúp hai họ hiểu nhau và tìm được tiếng nói chung. Việc xin lá số ở người Sán Dìu có nét độc đáo ở chỗ nếu nhà gái có hai người con gái đến tuổi lấy chồng thì ông mối sẽ xin lá số của cả hai người về so, ai hợp thì hỏi người đó: nếu cả hai cùng hợp thì nhà trai sẽ tìm hiểu tính nết, cách ăn ở của cô gái để chọn một người.

Khi so tuổi cô gái và chàng trai thấy hợp nhau, nhà trai sửa lễ nhỏ (nải chuối, trầu cau, chè, thuốc) nhờ ông mối sang báo và chính thức hỏi ý kiến nhà gái và cô gái về cuộc hôn nhân. Nghi lễ này đồng bào gọi là báo yên (hạ thênh). Được sự đồng ý của nhà gái, nhà trai chuẩn bị rượu, từ 4 đến 6 con gà và gạo nếp để tiến hành lễ ăn hỏi (bạo nhít). Đại diện nhà trai có ông mối và hai thanh niên (là anh em họ hàng hoặc bạn của chú rể) mang lễ sang nhà gái. Trong lễ ăn hỏi, nhà trai thông báo ngày cưới và giờ đón dâu, nhà gái thông báo đồ thách cưới. Ngày cưới và giờ đón dâu do nhà trai xem rất cẩn thận. Đồng bào quan niệm rằng hôn nhân đưa về một thành viên mới cho gia đình nhà trai, sẽ góp phần vào sự phát hưng hay bắt đầu những khó khăn của gia đình đó. Bởi, vậy ngày cưới là ngày tốt sẽ giúp đôi vợ chồng ăn nên làm ra, chung sống hoà thuận, lâu bền. Đồng bào còn quan niệm rằng đồ thách cưới thể hiện giá trị của cô gái. Theo lẽ thường, khi người con gái đi lấy chồng nhà gái mất đi một lao động, bù lại nhà trai phải trả cho nhà gái một số của cải tương ứng, nên đồ thách cưới thường khá cao. Trong lễ cưới truyền thống đồ thách cưới thường gồm: 60kg lợn móc, 40-60 lít rượu, gạo, chăn màn, hòm, 4 bộ quần áo cho cô dâu, một đôi hoa tai bằng vàng nặng 2 đồng cân và một số tiền mặt tương ứng với một con trâu. Sau lễ ăn hỏi, hai bên gia đình đã chính thức coi nhau là thông gia.

Lễ cưới (sênh ca chíu) của người Sán Dìu thường diễn ra trong vòng 3 ngày. Khi hai nhà bắt đầu dựng rạp (thường vào buổi chiều) cũng là lúc đoàn nhà trai mang đồ thách cưới sang nhà gái. Đoàn nhà trai gồm ông mối làm trưởng đoàn, một cô phù dâu (tánh cả) và 4 đến 5 thanh niên. Theo phong tục, đoàn mang lễ sẽ ngủ lại nhà gái một đêm và đây cũng là đoàn đón dâu vào chiều hôm sau. Tất cả đồ lễ đều được dán giấy đỏ, đồng bào cho rằng màu đỏ là màu của hạnh phúc, niềm vui và sự đủ đầy.

Theo phong tục của người Sán Dìu, khi nhà trai mang lễ đến, nhà gái đặt một cành tre uốn cong có dán giấy đỏ trước cửa nhà. Nhà trai muốn vào nhà phải hát đối với nhà gái, đối được nhà gái mới cho vào. Khi nhà trai vào đến sân, nhà gái chủ động hát trước:

                                    Ít théo chốc chấy mỵ công công

                                    Háo nhít tói tảnh mỵ lán tông

                                    Tạm lóng dịu xén bén téch cộ

                                    Mẹo xén tánh tạo nhét thói hống

Dịch:

                                    Hôm nay nhà tôi chắn cửa nhà

                                    Bằng một cành tre dán giấy đỏ

                                    Các bạn nhà trai muốn vào nhà

                                    Hay đợi đến khi hoàng hôn xuống

Nhà trai mới đối lại rằng:

                                    Ít théo chốc chấy mỵ công công

                                    Háo nhít sang loi mỵ lán tông

                                    Ngoi dịu thống xén bá cộ nỉ

                                    Bá síu hỵ láo pa xách hống

Dịch:

                                    Hôm nay nhà gái chắn cửa nhà

                                    Ngày tốt mới có cành tre qua

                                    Chúng tôi có lễ xin qua cửa

                                    Vào nhà nghỉ ngơi ăn cơm gà

Sau khi vào nhà, ăn tối xong, cuộc hát đối giữa hai họ (sinh ca chíu cô) bắt đầu. Người nhà gái ngồi trên chiếc giường kê ở giữa nhà hát trước, còn nhà trai ngồi ở giường bên. Khi nhà gái hát, nhà trai cử hai người đứng chắp tay hai bên cửa để tỏ lòng kính trọng. Cuộc hát vừa để thử tài ứng đối của nhà trai, vừa tạo bầu không khí vui tươi cho đám cưới. Cùng với chén rượu nồng, những lời ca tiếng hát lúc trầm lúc bổng, vang mãi trong đêm như không muốn dứt.

Sáng hôm sau, nhà gái tổ chức ăn uống vui vẻ, mọi người trong thôn làng cùng đến dự để chúc mừng hạnh phúc của cô dâu chú rể. Chiều hôm đó nhà trai xin đón dâu. Cô dâu (thzin nhoóng) được phù dâu đưa từ trong buồng ra, đầu trùm khăn che kín mặt, mặc áo váy nâu, vấn khăn. Cha mẹ để tiền vào hòm cho con gái. Ra khỏi nhà gái, gặp trẻ con chăng dây nhà trai phải hát hoặc cho tiền mới được qua. Người Sán Dìu kỵ hai đám cưới gặp nhau trên đường đi vì như thế sẽ có một người được hạnh phúc đủ đầy, một người sẽ gặp nhiều rủi ro, vất vả trong cuộc sống vợ chồng. Do đó, khi hai đám cưới gặp nhau, hai cô dâu thường trao đổi với nhau một vật (khăn tay hoặc khăn mặt) với mong muốn niềm vui và hạnh phúc sẽ đến với cả hai người.

Khi đoàn đưa dâu về đến nhà trai, chú rể (thzin nhoóng cổông) đưa cô dâu đến lễ tổ tiên trước bàn thờ. Sau đó, cô dâu được đưa vào buồng cưới. Dưới chiếu trải giường cưới, bố mẹ chồng cũng để tiền cho đôi vợ chồng mới. Cô dâu được giữ số tiền này, để trong ngày làm dâu đầu tiên, trước khi làm bất cứ việc gì, như rửa bát, nấu cơm, gánh nước… thì phải bỏ tiền xuống chậu rửa, hồ, ao, suối... Theo quan niệm của đồng bào thì đây là một nghi lễ trình báo với thần làng, thổ công, thổ địa của nhà trai và xin được nhập vào cộng đồng mới.

Ngày thứ ba của đám cưới, nhà trai tổ chức ăn mừng lớn. Trong đám cưới có bà con họ hàng bạn bè gần xa và thôn bản đến dự. Chiều đến, khi khách khứa đã về hết, các em của chú rể chuẩn bị thau nước, khăn mặt để cô dâu bưng đến chào những người bề trên của họ hàng nhà trai. Cô tánh cả là người đã sang đón dâu hôm trước lúc này thay mặt nhà trai giới thiệu họ hàng với cô dâu. Sau khi rửa mặt xong anh em họ hàng đều thưởng cho cô dâu chút tiền mừng hạnh phúc.

Ngay sáng hôm sau, nhà trai chuẩn bị bánh chưng, chân giò lợn và cử chị gái chú rể hoặc nhờ bác ruột chú rể đưa cô dâu về nhà bố mẹ đẻ. Lễ này đồng bào gọi là chọn tháp cóc chéc (lễ lại mặt). Sau lễ lại mặt, cô dâu chú rể mới được động phòng, con trước đó, cô dâu luôn ngủ cùng cô tánh cả.

Lễ cưới truyền thống của người Sán Dìu đã đưa ta đến với những nghi thức hôn nhân độc đáo của một dân tộc ít người. Hôn nhân của người Sán Dìu chính là nơi hội tụ các giá trị văn hoá tộc người. Qua đó, ta thấy được những giá trị văn hoá vật chất, văn hoá xã hội và văn hoá tinh thần mang đặc trưng sắc thái văn hoá cộng đồng. Khi một gia đình tổ chức đám cưới, cả cộng đồng làng bản đều đến chung vui. Bên chén rượu ngon, các cụ già, thanh niên hai họ hát những bài ca chúc mừng hạnh phúc lứa đôi. Đây cũng là dịp mọi người trong làng thôn cùng ăn một bữa cơm, cùng gặp gỡ, chuyện trò. Những nghi lễ như xin lá số, nhà gái chắn cửa, chăng dây ở ngõ, cùng với những sinh hoạt văn hoá cộng đồng… là những nét văn hóa riêng của người Sán Dìu, mà chúng ta cần quan tâm suy nghĩ.

Nguyễn Thị Nga

;?>