• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 5037117
  • Số người đang xem: 13
  • Trong ngày: 1766
  • Trong tuần: 23796
  • Trong tháng: 1204874
  • Trong năm: 4684894
Trang chủ

Tục kết ước giữa các làng Cao Thượng – Đầu Cầu và Ngô Xá ở Tân Yên

( 00:13 | 26/03/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Làng Cao Thượng - Đầu Cầu ngày nay thuộc xã Cao Thượng, kết ước với làng Ngô Xá, xã Cao Xá theo các lý do dựa trên những mô thức khá đặc biệt: Tương truyền: tục kết ước này bắt nguồn từ xa xưa khi hai vị nữ chúa (là hai chị em) Quỳnh Hoa công chúa và Quế Hoa công chúa con gái Vua Hùng, đã cùng chiêu dân lập ấp ở vùng này; hai vị nữ Chúa còn dạy truyền nghề trồng dâu nuôi tằm dệt lụa cho dân, giúp dân địa phương đánh giặc bảo vệ làng xóm, giữ gìn của cải, phát triển nông nghiệp... Cả ba làng đều thờ hai vị nữ Chúa đã có mối tình huynh đệ kết nghĩa với nhau. Người chị được nhân dân làng Cao Thượng - Đầu Cầu thờ ở đền Cao Thượng, còn gọi đền Chợ. Theo truyền lại xưa người chị có công trông coi của cải, kho vàng thiên đảm của núi Chợ - núi Yên Ngựa, sau được dân suy tôn là Bà Chúa Kho, lập đền thờ dưới chân núi Yên Ngựa; người em được nhân dân làng Ngô Xá thờ ở đình Vàng. Xuất phát từ tục thờ và mối tình ruột thịt của hai chị em nữ Chúa nhân dân các làng Cao Thượng - Đầu Cầu và Ngô Xá đã có tục kết ước từ bao đời nay. Đó là ước tình, ước nghĩa ruột thịt của các làng Việt cổ trên đất Tân Yên.

Lý do thứ hai theo truyền thống, làng Cao Thượng - Đầu Cầu và làng Ngô Xá kết ước với nhau bởi nhân dân làng Ngô Xá giúp nhân dân làng Cao Thượng - Đầu Cầu làm đình. Tương truyền, gỗ làm đình Cao Thượng mua từ Thanh Hoá ra, đóng bè ngược dòng sông Thương, đưa qua ngòi Ngân Chử ở phía trước làng Cao Thượng khi về đến Ngòi Ngân Chử thì bị mắc cạn, nhân dân làng Ngô Xá đã đổ ra kéo gỗ về giúp làng Cao Thượng dựng đình. Từ đó dân các làng đã kết ước với nhau, gọi là “dân ước” và coi nhau như anh em ruột thịt, gắn bó giúp đỡ nhau khi hoạn nạn, lúc thiên tai.

Trong quan hệ thường ngày, hai bên gọi nhau rất thân mật, là “xã cả” và “hàng ước”. Vì có mối tình là chị em nên hai bên cũng đưa ra giao ước không được cãi chửi nhau, không tìm hiểu lấy làm vợ chồng. Là người hàng ước phải đối xử với nhau rất thân tình, quý trọng và coi nhau như anh em trong một nhà. Trong lao động sản xuất, thường xuyên giúp đỡ nhau. Người bên Ngô Xá đi chợ sang bên chợ Mọc, thường được người bên Cao Thượng - Đầu Cầu mời vào phía trong sàn đình Chợ để mua bán. Trong kháng chiến chống Pháp, trong những ngày mưa bom bão đạn, giặc Pháp bắn phá làng Cao Thượng, nhân dân làng Ngô Xá đem tre và cả lương thực sang giúp nhân dân Cao Thượng xây dựng bảo vệ làng.

Hàng năm xuân thu nhị kỳ, dân làng hai bên mở hội đều mời đại diện của các làng đến dâng hương lễ thần, thăm hỏi, chúc phúc mở tiệc chiêu đãi nhau. Dân địa phương vẫn gọi là đi “ăn ước”, hai bên đón tiếp nhau rất trịnh trọng và thành kính. Việc đi “ăn ước” và đón “hàng ước, “xã cả” đều do làng đứng tổ chức. Người đi “ăn ước” phải là người không vi phạm lệ làng, không có tật, không trong thời gian chịu tang, ăn nói phải đứng đắn, phải ở tuổi thành đinh trở lên. Năm hội “hàng ước” phải có rước kiệu bát cống, có tán, có lọng, có cờ quạt, binh đao, có biển hiệu nhị vị nữ chúa đại vương (hai vị công chúa làng thờ), có phường bát âm. Đoàn đại diện đi hội “hàng ước” đi “ăn ước” gồm nhiều thành phần quan trọng hơn, số người lên tới 20 người, được xếp vào ăn cỗ “hàng ước”còn các thành phần khác đi vui hội không hạn chế. Năm hội “hàng ước” làng đón dân “xã cả” “dân ước” phải tổ chức đón từ đầu làng, nghênh tiếp đón đoàn của “dân anh”.

Trong hội “hàng ước” có lệ làm cỗ đón “dân anh”, lệ tế lợn đen tuyền ở đình, lệ hát ca trù thờ thánh, các trò vui khác, như: đánh vật, cờ bỏi, trọi gà, nhẩy phỗng, tổ tôm, tam cúc điểm...buổi tối có hát tuồng, hát chèo, hát đối, hát ví....

Hội “hàng ước” giữa các làng Cao Thượng- Đầu Cầu - Ngô Xá xưa thu hút khách thập phương từ nhiều nơi về dự rất đông vui. Kể từ năm 1960 không còn duy trì nữa, thật tiếc cho một tập quán tốt đẹp đã bị lãng quên. Trong những năm gần, đây các cụ cao niên ba làng đã có những buổi giao lưu, ôn lại những kỷ niệm đẹp giữ ba làng và mong ước nối lại hội “hàng ước” giữa ba làng như xưa. Mong rằng điều đó sẽ trở thành hiện thực và một ngày nào đó chúng ta sẽ được chứng kiến hội “hàng ước” giữa ba làng Cao Thượng - Đầu Cầu và Ngô Xá, một nét đẹp văn hoá trong các làng Việt cổ truyền ở Tân Yên.

Tuy rằng hội “hàng ước” ngày nay không được duy trì nhưng mối tình huynh đệ tục “kết ước” giữa ba làng vẫn không thay đổi. Những giao ước tốt đẹp của cha ông vẫn được phát huy, mặt khác hai bên cũng đề ra những quy ước mới phù hợp với đời sống ở địa phương.

Đồng Ngọc Dưỡng

 

;?>