• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 5041452
  • Số người đang xem: 15
  • Trong ngày: 587
  • Trong tuần: 28131
  • Trong tháng: 1209209
  • Trong năm: 4689229
Trang chủ

Cướp Bò Vua - trò chơi dân gian độc đáo

( 00:19 | 26/03/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Mùa xuân là mùa của cây cối đâm chồi nảy lộc, báo hiệu một năm mới lại bắt đầu. Đối với con người, mùa xuân là mùa của lễ hội. Hội là nơi hẹn hò của những đôi trai gái, là nơi người già gặp nhau vui mừng, con nhỏ được thoả thích vui chơi. Không những thế, đến với hội mọi người còn được tận mắt thưởng thức các trò chơi dân gian, mà có lẽ trong thời đại mới thật hiếm thấy. Có một nơi còn lưu giữ được khá nhiều trò chơi dân gian độc đáo, trong đó đặc sắc hơn cả là trò chơi cướp Bò Vua, thuộc thôn An Cập, xã Hoàng An, huyện Hiệp Hoà.

Làng An Cập xưa còn có tên là làng Gắp. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, An Cập là một xã thuộc tổng Hoàng Vân, huyện Hiệp Hòa. Sau cách mạng đổi tên thành làng Ân Cập. Đến năm 1954, sau khi miền Bắc giải phóng, làng Ân  Cập lại đổi tên thành làng An Cập và được duy trì cho tới ngày nay. Làng An Cập từ khi thành lập, họ đã xây dựng trên mảnh đất của mình những công trình để làm nơi sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân địa phương. Đó là cụm di tích đình, chùa An Cập, được xây dựng từ thời Lê Trung Hưng (TK XVIII). Trải qua thời gian và chiến tranh bom đạn tàn khốc, khu di tích này đã qua nhiều lần tu sửa nhưng về cơ bản vẫn giữ được những nét cổ xưa. Hàng năm, vào ngày 10, 11 tháng Giêng âm lịch, tại khu di tích đình, chùa An Cập, nhân dân địa phương long trọng tổ chức lễ hội, với các trò chơi dân gian đặc sắc, trong đó trò chơi được đông đảo quần chúng quan tâm, hưởng ứng nhiều nhất là trò cướp Bò Vua.

Đây là một trò chơi tiêu biểu, độc đáo nhất, riêng có ở vùng đất An Cập. Cướp Bò Vua là trò chơi cầu cho mùa màng tươi tốt, dân làng chăn nuôi may mắn, thịnh vượng, cũng là nhằm tôn vinh những con trâu, con bò trong đời sống của người nông dân Việt Nam. Trò chơi này được gắn với truyền thuyết ông Thần Cày:

Xưa kia ở làng An Cập có một lão nông sống độc thân. Vào một hôm, lão đi cày về đến gốc cây đa ở đầu làng thì đột nhiên lăn ra chết. Dân làng thấy vậy liền đem bò về thịt ăn. Trong năm đó, dân làng làm ăn luôn bị mất mùa, bệnh tật, đói kém. Từ đó, nhân dân làng An Cập cho rằng mình bị thánh phạt nên đã đem người có bò vào trong đình thờ phối hưởng và được gọi là Thần Cày. Từ đó về sau, năm nào cũng vậy, mỗi khi mở hội dân làng đều dùng bò sống để cúng.

Trước khi lễ hội được diễn ra, "Ông Bò" được nhân dân trong làng mua về từ ngày mồng 8, tắm rửa sạch sẽ bằng ngừng tươi, nước lá thơm, rồi làm lễ tế bò sống. Ngày mồng 9, mổ bò chia cho dân làng cùng ăn. Ngày nay không còn lệ cúng bò sống, thay vào đó là bò dán bằng giấy. Bò Vua được đan bằng nan tre giống hình con bò, bên ngoài dán giấy màu vàng tuyền. Bò Vua được đem ra trước cửa đình để ông Trưởng tế và cụ cao niên nhất trong làng làm lễ tế. Khi cúng xong, ông Trưởng tế và cụ cao niên dắt bò bắc vai cày vào, cụ Trưởng tế dắt bò đi trước, già làng cầm cày đi sau. Sau khi cày quanh sân đình đủ 3 vòng, ông Trưởng tế đọc hai câu thơ:

" Nay làng làm lễ tịch điền

Thần nông đã nhận dân liền phá ngay"

Ông Trưởng tế vừa dứt câu, nhân dân dự hội liền xông vào cướp bò, mỗi người cướp lấy một mảnh mang về treo lên chuồng trâu, chuồng bò nhà mình để cầu cho năm mới nhà mình chăn nuôi gặp được nhiều may mắn, phát triển, thịnh vượng. Đây là một trò chơi dân gian độc đáo, tiêu biểu nhất ở lễ hội An Cập nói riêng, của tỉnh Bắc Giang nói chung, nhằm tôn vinh hình ảnh con trâu, con bò trong đời sống của người nông dân nước Việt.

Hình ảnh con trâu, con bò hàng ngày gắn bó với người nông dân, nay đã đi vào thế giới tâm linh. Trong các lễ hội ở Bắc Giang như hội Phú Khê (Tân Yên), Hội làng Nội Ninh, Thổ Hà (Việt Yên), Hội vùng Bo Chợ (Yên Thế)… cũng làm lễ tế trâu, bò. Song, để tổ chức các trò chơi liên quan tới con vật này thì có lẽ chưa thấy ở đâu trên đất Bắc Giang có. Trong thời kỳ kháng chiến bị thực dân Pháp bắn phá làm hư hỏng đình nên một thời gian dài trò chơi này bị lãng quên. Năm 2008, đình chùa An Cập được Nhà nước xếp hạng là di tích Lịch sử - Văn hóa nên trong hội xuân vừa rồi, trò cướp Bò Vua được khôi phục, nhằm duy trì truyền thống tốt đẹp của cha ông ta từ ngàn xưa để lại. Đó cũng là nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân từ bấy lâu nay.

Dương Thị Ánh

;?>