• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 4130665
  • Số người đang xem: 23
  • Trong ngày: 4587
  • Trong tuần: 4587
  • Trong tháng: 298422
  • Trong năm: 3778442
Trang chủ

Đền thờ tiến sĩ làng Yên Ninh

( 18:13 | 30/05/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Làng Yên Ninh (có tên Nôm là làng Nếnh), thuộc thị trấn Nếnh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang là một làng cổ có truyền thống văn hiến lâu đời. Thời phong kiến, làng có nhiều dòng họ cư trú, nhưng có 6 dòng họ có người đỗ đại khoa trong các kỳ thi Hán học thời phong kiến, đã làm rạng danh truyền thống hiếu học của làng, đó là: Thân, Ngô, Nguyễn, Đỗ, Doãn, Hoàng. Trong khoảng thời gian một trăm năm mươi năm, làng Yên Ninh có 10 vị Nho học ưu tú đỗ đại khoa. Chính vì thế, mà người thời nay tôn vinh Yên Ninh là "làng tiến sĩ".

Người khai khoa truyền thống khoa cử, hiếu học của làng là Thân Nhân Trung (1418-1499), ông thi đỗ Đệ tam giáp, đồng tiến sĩ xuất thân khoa Kỷ Sửu, niên hiệu Quang Thuận thứ 10 (1469). Ông được vua Lê Thánh Tông rất tin dùng và làm quan đến chức Thượng thư bộ Lại. Khi vua Lê Thánh Tông khởi xướng Hội thơ Tao đàn, quy tụ 28 người giỏi thơ nhất thời bấy giờ, Thân Nhân Trung được vua phong là Tao đàn phó nguyên súy (1494) chỉ đứng sau vua Lê Thánh Tông. 

Đặc biệt, đến năm 1484, Thân Nhân Trung được vâng sắc soạn bài văn bia đầu tiên ở Văn Miếu- Quốc tử giám. Trong bài văn này, ông không chỉ nói về ý nghĩa của các khoa thi kén chọn nhân tài cho đất nước của các bậc đế vương, mà ông còn đưa ra một chân lý bất hủ: Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí trịnh thì thế nước mạnh rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi xuống thấp… Trong gia đình, ngoài ông ra còn có ba người: Thân Nhân Tín con của Thân Nhân Trung đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, khoa thi Canh Tuất, niên hiệu Hồng Đức thứ 21 (1490); Thân Nhân Vũ con thứ Thân Nhân Trung, đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, khoa thi Tân Sửu, niên hiệu Hồng Đức thứ 12 (14810 đời Lê Thánh Tông); Thân Cảnh Vân là cháu Thân Nhân Trung, đỗ Đệ nhất giáp tiến sĩ cập đệ, Đệ tam danh (Thám hoa), khoa thi Đinh Mùi niên hiệu Hồng Đức thứ 18 (1487).

Trong thời gian này, không chỉ có những người của gia đình Thân Nhân Trung đỗ đại khoa mà trong làng Yên Ninh còn có Nguyễn Lê Kính đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân. khoa Ất Mùi, niên hiệu Hồng Đức thứ 6 (1475); Ngô Văn Cảnh đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân (Hoàng giáp ) khoa thi Tân Sửu (1481).

Nối tiếp truyền thống khoa cử ấy, con em làng Yên Ninh cố gắng học tập để thành tài giúp dân, giúp nước. Từ năm 1520 đến năm 1620 có thêm bốn người con nữa của Yên Ninh đỗ đạt cao, đó là : Đỗ Văn Quýnh, đỗ đệ Tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, khoa Canh Thìn Quang Thống (1520).

Doãn Đại Hiệu, đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân khoa Tân Sửu Quảng Hòa 1 (1541) nhà Mạc.

Nguyễn Nghĩa Lập, cháu nhiều đời Nguyễn Lễ Kính, đỗ Đệ nhị giáp tiến sĩ xuất thân khoa Qúy Sửu, Cảnh Lịch (1553) nhà Mạc.

Hoàng Công Phụ, 53 tuổi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, khoa Kỷ Mùi, Hoằng Định 20 (1620) đời Lê Trung Hưng.

Hiện làng Yên Ninh có một di tích thờ các danh nhân khoa bảng của làng, đó là Đền thờ tiến sĩ (Tiến sĩ từ). Đền nằm trên khu đất rừng Ngò,  xưa kia là một ngôi miếu nhỏ thờ thổ thần và các nho sĩ ưu tú trong địa phương đỗ đại khoa. Năm 1994, địa phương đã cho mở rộng ngôi miếu nhỏ thành một ngôi đền lấy tên là Tiến sĩ từ.

 Đền nằm trong khuôn viên rộng chừng 800m2, gồm 2 công trình tiền tế và hậu cung (tiền tế 3 gian, hậu cung 1 gian). Kiểu thức kiến trúc đơn giản, kèo kìm qúa giang giác tường, mái lợp ngói vẩy, phía trước có 2 cột đồng trụ, trên bờ nóc có lấp một biển đề Tiến sĩ Từ. Tiền tế là nơi hành lễ, đồng thời là nơi tiếp khách hàng ngày đến đây làm lễ cầu phúc. Bên trong có 10 bài vị của 10 vị tiến sĩ củ làng.

Trong đền có bức đại tự "Đức minh phổ chiếu" còn có câu đối ca ngợi con người và các người và các danh nhân ở nơi này.

- Thân, Ngô, Nguyễn, khởi thủ văn nghiệp

Đỗ, Doãn, Hoàng đồng kế khoa văn

Nghĩa là: Họ Thân, họ Ngô, họ Nguyễn khởi đầu nghiệp khoa cử/ họ Đỗ, họ Doãn, họ Hoàng kế tiếp đăng khoa)

Đền thờ là nơi tưởng niệm các nho sĩ đỗ đạt của địa phương, tuy quy mô của đền nhỏ bé nhưng nó có ý nghĩa vô cùng to lớn. Đó là niềm tự hào của người dân Yên Ninh nói riêng và của cả tỉnh Bắc Giang nói chung về tinh thần hiếu học, truyền thống khoa cử của cha ông ngày xưa, đồng thời giáo dục cho các thế hệ hôm nay và mai sau noi gương, phát huy truyền thống quý báu ấy./.

Vân Hồng

;?>