• Kể từ 01/3/2019 Địa chỉ trang thông tin Sở VHTTDL Bắc Giang đăng nhập theo địa chỉ https://svhttdl.bacgiang.gov.vn
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 5041289
  • Số người đang xem: 19
  • Trong ngày: 424
  • Trong tuần: 27968
  • Trong tháng: 1209046
  • Trong năm: 4689066
Trang chủ

Nét đẹp văn hóa quan họ trên quê hương Quang Châu

( 23:24 | 04/10/2010 ) Bản để inGửi bài này qua Email

Vân Hồng

Trong kho tàng dân ca Việt Nam, có thể nói Quan họ là một trong những loại hình dân ca đã đi vào lòng người một cách tự nhiên và thắm thiết nhất. Điều đó chứng minh tại sao trong khi các dân ca khác vì những lý do này nọ mà mai một dần hoặc vắng bóng trong dân gian thì dân ca Quan họ ngày càng hồi sinh mạnh mẽ. Xã Quang Châu ở huyện Việt Yên là một vùng quê từ mấy thế kỷ nay luôn duy trì lề lối và những bài ca quan họ được các liền anh, liền chị nơi đây thể hiện làm say đắm lòng người. Dân ca Quan họ có một lịch sử tồn tại lâu đời và không ít truyền thuyết về sự ra đời của nó. Là một thể thống nhất hoàn chỉnh, dân ca Quan họ bao gồm trong nó môi trường sinh hoạt, những tục lệ và lối chơi được quy định chặt chẽ bên cạnh những bài bản đậm đà chất văn học với nghệ thuật âm nhạc mang tính thẩm mỹ cao.Sinh hoạt quan họ phía Bắc sông Cầu, trong đó có các câu lạc bộ xã Quang Châu có mối liên hệ chặt chẽ với sinh hoạt quan họ phía Nam sông Cầu. Nó tạo thành một vùng văn hoá Quan họ có những biểu hiện hết sức độc đáo. Sự phổ biến ổn định và tương đối thống nhất của ngôn ngữ, hệ thống bài bản, lối chơi trong sinh hoạt văn hoá Quan họ vùng Bắc sông Cầu cho thấy có nhiều nét tương đồng với vùng quan họ Nam sông Cầu. Chứng tỏ chúng có chung một cội nguồn lịch sử và do chính cư dân bản địa sáng tạo ra. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội thì sinh hoạt văn hoá Quan họ cũng đang thực sự hồi sinh. Mặc dù thế hệ nghệ nhân Quan họ cổ truyền trước năm 1945 mà người trẻ nhất cũng sinh năm 1926 đến nay không còn lại bao nhiêu, nhưng mấy chục năm qua các cụ đã truyền dạy trực tiếp cho các thế hệ nối tiếp và đã tạo nên một đội ngũ ca hát quan họ đông đảo, có vốn bài bản phong phú.

             Một hoạt động đáng được khích lệ là những năm qua, huyện Việt Yên đã tiến hành tổ chức hội thi hát Quan họ quy mô cấp huyện. Năm 2010, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Liên hoan tiếng hát Quan họ cấp tỉnh tại Lễ hội chùa Bổ Đà. Tại đây, các nghệ nhân, diễn viên được thi thố tài năng của mình, được giao lưu học hỏi và quan trọng hơn là thông qua hội thi, họ đã góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị của văn hoá Quan họ. Ngoài ra các đội quan họ, các câu lạc bộ quan họ thường xuyên tổ chức gặp gỡ giao lưu với nhau vào các dịp hội hè đình đám. Nhờ vậy những người hát Quan họ có dịp được thử thách, được bình phẩm để học hỏi nhau. Nhiều câu lạc bộ hát Quan họ được thành lập. Dường như chưa bao giờ Quan họ tỉnh Bắc Giang lại hồi sinh và báo hiệu những bước phát triển mạnh mẽ như bây giờ. Xã Quang Châu của huyện Việt Yên có 3 câu lạc bộ hát Quan họ đó là câu lạc bộ thôn Quang Biểu, CLB Quan họ Núi Hiểu và CLB Quan họ Tam Tầng. Nếu ai có  dịp được về Quang Châu, đặc biệt là được gặp gỡ với những con người trong CLB Quan họ thôn Quang Biểu thì có lẽ cũng sẽ cảm nhận được nhiều ấn tượng tốt đẹp.Quang Biểu không chỉ tự hào bởi những nét đẹp ấy mà Quang Biểu còn tự hào vì là làng quê Quan họ. Theo những người dân trong làng thì họ không biết thế hệ cha ông mình đã hát Quan họ, từ bao giờ nhưng nhiều người đã lớn lên từ những câu hát ấy. Trải qua nhiều thời kỳ với những biến động của xã hội, người dân Quang Biểu vẫn thuỷ chung gắn bó với mảnh đất này. Những lời ca tiếng hát của những người lao động  vẫn thường cất lên xua đi bao nỗi gian truân vất vả. Lời ca tiếng hát đã gắn kết con người lại với nhau trong cộng đồng thôn xóm. Ngay cả trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ gay go ác liệt thì Quang Châu vẫn có đội văn nghệ sẵn sàng phục vụ đồng bào theo yêu cầu của xã, của huyện. Và giờ đây lớp người như ông Nguyễn Văn Vở, bà Nguyễn Thị Bé năm nay đã trên dưới 70 tuổi nhưng vẫn say mê hát. Trong Câu lạc bộ có những trường hợp cả mẹ con, bà cháu, vợ chồng đều là thành viên. Người già truyền dạy cho người trẻ, người thuộc nhiều dạy người biết ít... Đến nay CLB Quan họ thôn Quang Biểu đã có tới 80 hội viên. Quang Châu vốn là một thôn thuần nông, kinh tế chủ yếu trông vào sản xuất nông nghiệp, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn. Vì thế những ngày đầu thành lập CLB cũng không tránh khỏi những trở ngại. Ví như địa điểm sinh hoạt, thời gian dành cho việc luyện tập, rồi kinh phí mua sắm trang phục biểu diễn v.v... Nhưng những trở ngại ấy nhanh chóng được khắc phục với phương thức sinh hoạt là hằng tháng vào ngày 14 thì tập trung cả câu lạc bộ để luyện tập kiểm tra, nhưng thường ngày thì cứ hai ba người hợp giọng tập với nhau, tập theo nhóm cùng khoảnh tre, cùng khu vực. Trong công việc đồng áng họ sẫn sàng giúp đỡ nhau để dành ra thời gian nhất định cho tập luyện. Vượt lên tất cả, họ đã gặp nhau ở lòng say mê vốn âm nhạc cổ truyền của dân tộc, mến nhau ở nghĩa ân tình vốn là nét đẹp của người Quan họ. Gốc rễ vững bền của quan họ cổ truyền nằm trong tình yêu quê hương, đất nước, yêu ông bà tổ tiên và tình yêu nam nữ, tình nghĩa bạn bè. Những tình cảm đằm thắm ngọt ngào yêu thương sâu nặng của quê hương đã được kết tinh trong văn hoá  Quan họ. Cùng với sự bình đẳng, tương thân,tương ái, người Quan họ rất coi trọng người đi trước, các lớp Quan họ trước, biết ứng xử có trước có sau, có trên có dưới. Sự có mặt của các lớp Quan họ trước trong mọi cuộc sum họp ca hát Quan họ luôn là niềm tự hào, niềm vui của lớp trẻ. Mỗi thành viên của CLB đều có ý thức học hỏi, rèn luyện để giọng hát của mình ngày một hay hơn. Quang Biểu là một vùng quê phát triển trên nền đất trũng. Nơi đây có nhiều nguồn nước cổ tụ về. Cuộc sống sông nước đã khiến cho con người ở đây phải nhiều đời vật lộn với thiên nhiên để xây dựng làng xã. Họ đã vượt lên những khó khăn và chiến thắng thiên nhiên giặc dã để xây dựng một Quang Biểu đúng nghĩa với cái tên chữ đẹp của mình. Quang Biểu, ánh sáng rạng rỡ hiển hiện ra đã chứng tỏ sức quật cường của con người ở vùng quê này.Trong quá trình cư trú và vươn lên trong gian khó đó đã có những người con đi vào lịch sử như Nguyễn Thế Nho, Nguyễn Đình Kiên... Dấu tích người xưa còn lại đến hôm nay là những minh chứng cho sự phấn đấu không ngừng của người Quang Biểu. Cùng với công cuộc xoá đói giảm nghèo, đẩy mạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, Quang Biểu luôn chú trọng công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá tinh thần của địa phương.                                                                                                                                      SôngCầu nước chảy lơ thơ


Đôi ta thương nhớ bao giờ cho nguôi           

Dòng Sông Cầu thật gợi nhớ gợi thương. Con người đôi bờ sông Cầu xưa và nay vốn là những con người nghĩa tình, yêu mến thuỷ chung. Đã bao người từng qua, từng biết sông Cầu vẫn cảm thấy ngỡ ngàng trước câu thơ hay mà vô cùng quen thuộc ấy. Sông Cầu là dòng sông của dân ca. Câu Quan họ thiết tha đã gắn với dòng sông. Dòng sông đã làm cho câu Quan họ thêm thơ mộng, và câu Quan họ vốn đã đẹp lại càng đẹp thêm.            Trước sự hồi sinh và phát triển mạnh mẽ của Quan họ, xã Quang Châu đã hình thành câu lạc bộ Quan họ của xã với số lượng khoảng 40 người. Thành viên của câu lạc bộ vẫn là những hạt nhân được tuyển lựa từ các thôn, làng trong xã. Chưa bao giờ Quan họ thu hút nhiều sự quan tâm như hiện nay. Ngay từ trong các gia đình, lớp ông bà truyền dạy cho lớp cháu con, trong các thôn làng, lớp người đi trước truyền dạy cho lớp người đi sau, lớp người già truyền cho lớp trẻ... Một phong trào ca hát Quan họ nhận được sự cổ vũ động viên của mọi tầng lớp nhân dân. Mấy năm qua CLB đã từng được mời đi biểu diễn tại Cung Văn hoá Hữu nghị Việt Xô, biểu diễn ở Mỹ Đình (Hà Nội) và diễn giao lưu với nhiều địa phương khác nữa. Từ xã Quang Châu, tiếng hát Quan họ đã vươn tới những miền xa với tất cả niềm tự hào và kiêu hãnh. Sinh hoạt văn hoá Quan họ đã trở thành  nét văn hoá đặc trưng, là một bộ phận không thể tách rời trong đời sống tinh thần của nhân dân thôn Quang Biểu nói riêng và của cả xã Quang Châu. Những năm gần đây cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội thì Quan họ càng phát triển mạnh mẽ. Quang Châu là một vùng quê có bề dày truyền thống lịch sử và văn hoá. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, truyền thống ấy ngày càng được trân trọng và phát huy. Song cũng như nhiều địa phương khác trong cả nước, Quang Châu đang đứng trước bối cảnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Theo đó Quan họ cũng có những khó khăn thách thức mới đòi hỏi phải khắc phục để bảo tồn, phát huy được những giá trị đích thực trên con đường tồn tại và phát triển lâu dài./.

;?>